به گزارش سرویس مجله خانواده ساعدنیوز، تخمک گذاری به بخشی از چرخه قاعدگی زنان گفته می شود. این روند زمانی رخ می دهد که تخمدان تخمک آزاد می کند. اگر تخمک بعد از آزاد شدن از تخمدان با اسپرم ترکیب شود و به رحم برود، یعنی بارور شده است و بارداری به وقوع خواهد پیوست. اما اگر چنین چیزی رخ ندهد و باروری صورت نگیرد، تخمک از هم متلاشی می شود و پوشش داخلی رحم در دوران عادت ماهیانه ریزش می کند و در قالب ترشحات خون آلود از واژن خارج می شود. اطلاعات بیشتر دربارۀ چرخه قاعدگی و تخمک گذاری به کنترل روند بارداری یا پیشگیری از بارداری کمک شایانی می کند؛ ضمن اینکه در تشخیص برخی مشکلات پزشکی هم مفید خواهد بود.
در مردان تشکیل اسپرم در کیسه های بیضه انجام می شود.
بعد از یک رابطه جنسی مقدار زیادی اسپرم از طریق دهانه رحم وارد آن شده و به طرف لوله های فالوپ شناور می شوند تا خود را به تخم برسانند. بعد از ورود اولین اسپرم به درون تخمک، تخم ایجاد شده شروع به تقسیمات پی در پی نموده و در رحم لانه گزینی می کند. در پی تقسیمات پیاپی بلاستوسیت ایجاد شده و از لایه خارجی آن جفت تشکیل می گردد. خود جفت قابلیت تولید اولین هورمون بارداری به نام BhCG می نماید.
علائم تخمکگذاری موفق معمولاً نشانههایی هستند که نشان میدهند تخمک آزاد شده و آماده باروری است. برخی از این علائم شامل:
تغییرات در مخاط دهانه رحم: مخاط واژن معمولاً شفاف، کشیده و شبیه به سفیده تخممرغ میشود که به اسپرم کمک میکند تا راحتتر به تخمک برسد.
درد خفیف یا گرفتگی در شکم (Mittelschmerz): برخی از زنان درد یا گرفتگی خفیف را در یکی از طرفین شکم تجربه میکنند که نشاندهنده آزاد شدن تخمک از تخمدان است.
افزایش حساسیت سینهها: بسیاری از زنان در زمان تخمکگذاری احساس حساسیت و تورم در سینهها دارند.
افزایش میل جنسی: برخی زنان در این دوران میل جنسی بالاتری دارند که ناشی از تغییرات هورمونی است.
تغییرات دمای بدن: پس از تخمکگذاری، دمای پایه بدن معمولاً 0.4 تا 1 درجه سانتیگراد افزایش مییابد و این افزایش نشاندهنده آزاد شدن تخمک است.
خونریزی یا لکهبینی خفیف: در برخی موارد، زنان ممکن است لکهبینی یا خونریزی بسیار خفیف را تجربه کنند که ناشی از تغییرات هورمونی و آزاد شدن تخمک است.
چرخه قاعدگی زنان تحت تأثیر تغییرات هورمونی است که نقش کلیدی در تخمکگذاری دارند. تخمکگذاری معمولاً در روزهای 13 و 14 از یک چرخه 28 روزه رخ میدهد و شناخت دقیق زمان آن مستلزم درک تغییرات هورمونی بدن است. برای زنانی که در دو روز قبل از تخمکگذاری یا در همان روز رابطه جنسی دارند، شانس بارداری افزایش مییابد. به طور معمول، زنانی که چرخه قاعدگی 28 روزه دارند، در روز 14 تخمکگذاری میکنند و بهترین زمان برای بارداری و علائم آمادهسازی رحم بین روزهای 11 تا 14 است.
روزهای اول چرخه (روز 1 تا 12): در ابتدای چرخه، سطح هورمونها به تدریج افزایش مییابد. این افزایش باعث تحریک تخمدانها برای تولید تخمک میشود و سطح هورمون استروژن در این دوران به تدریج بالا میرود.
روزهای تخمکگذاری (روز 13 و 14): در این روزها، سطح هورمونها به اوج خود میرسد. هورمون استروژن در بالاترین حد خود قرار میگیرد و تخمک از تخمدان آزاد میشود. این فرآیند باعث تغییرات در مخاط رحم میشود که بدن را برای پذیرش تخمک بارور آماده میکند. در نمودار زیر، روزهای تخمکگذاری با نوار قرمز مشخص شدهاند.
پس از تخمکگذاری (روز 15 تا 28): بعد از آزاد شدن تخمک، سطح هورمون پروژسترون افزایش مییابد. این هورمون برای حفظ بارداری و حمایت از رحم در صورت بارداری ضروری است. اگر تخمک بارور نشود، سطح هورمونها کاهش یافته و چرخه قاعدگی آغاز میشود.
مسلما برای یک باروری موفقیت آمیز توجه به شرایط ویژه مورد نیاز می باشد. این شرایط بستگی به شرایط جسمانی زن و مرد و دیگر ملاک های باروری خواهد داشت. اگر زوجین تمایل برای بچه دار شدن داشته باشند بهتر است فرآیند رابطه جنسی نزدیک به دوران تخمک گذاری زن صورت گیرد. توجه به چند نکته می تواند تضمین کننده بارداری باشد، به عنوان مثال:
• زنان قبل از سنین 35 سالگی از شرایط جسمانی مناسبتری برای باروری برخوردارند و با بالا رفتن سن از کیفیت تخمک ها کاسته شده و احتمال بروز نواقص مادرزادی در جنین و مشکلات سلامتی برای مادر بیشتر خواهد شد.
• داشتن وزن متناسب یکی دیگر از شروط بارداری است. با افزایش چربی بدن، میزان مقاومت سلول های بدنی به هورمون انسولین افزایش یافته و احتمال ابتلا به دیابت بارداری و یا سایر مشکلات دو چندان می شود. از طرفی این زنان نوسانات هورمونی بیشتر مانند استروژن را تجربه خواهند کرد که خود در ناباوری سهیم می باشد.
• باید به این نکته توجه داشته باشید که زمان طلایی برای بارداری حدود بیست و چهار ساعت می باشد. اگر چه قابلیت ماندگاری اسپرم ها حدود 6 روز در بدن می باشد ولی این زمان برای تخمک در رحم حدود یک شبانه روز به طول می انجامد.
• در صورتی که قصد باردار شدن وجود داشته باشد بهتر است زنان قبل از اقدام به بارداری دوره های چند روزه ای از مکمل فولیک اسید را مصرف نمایند تا سطح این ماده مورد نیاز در بدن آن ها به حد قابل قبولی برسد. این کار نه تنها مانع از بروز نواقص جنین می گردد بلکه می تواند حافظ سلامتی مادر در دوران بارداری و پیشگیری از کم خونی او باشد. چنان چه نسبت به بارداری خود مشکوک هستید و تمایل به استفاده از بیبی چک یا دستگاه خانگی تست بارداری را دارید بهتر است این کار را 5 تا 6 هفته بعد از آخرین دوره قاعدگی انجام دهید. در صورتی که تخمک لقاح یافته تشکیل شده باشد، جنین در این بازه زمانی شروع به تولید اولین هورمون های بارداری خواهد نمود. در طول این دوره عادت ماهیانه یا خونریزی قاعدگی متوقف می گردد، البته برخی از زنان در طی این دوره به دلیل لانه گزینی تخمک بارور شده در رحم ممکن است لکه بینی های بسیار جزیی را تجربه نمایند.
