به گزارش سرویس گردشگری ساعدنیوز، قلعه رستم در 60 کیلومتری جنوب غربی شهر زابل قرار دارد که در حال حاضر در اثر عوامل جوی به ویرانه ای تبدیل شده است. چهار برج و دروازه ورودی آن قابل مشاهده است. گفته می شود چهارصد تا پانصد سال پیش متروک شده باشد. در این قلعه تاکنون کاوش باستان شناسی علمی صورت نپذیرفته، اما تکه های سفال های لعابدار و بدون لعاب ریخته شده حکایت از تاریخ طولانی دارد.
قلعه کهک کهزاد در نزدیکی رودخانه هیرمند سیستان و در 40 کیلومتری جنوب شرقی زابل قرار دارد که شرقی ترین مرز مشترک ایران و افغانستاناست.
قلعه مذکور با توجه به نوع ساخت و با در نظر گرفتن موقعیت استراتژیکی منطقه، به یک دژ نظامی شبیه است. ذوالفقار کرمانی در کتاب جغرافیای نیمروز می نویسد: این قلعه در روی تپه واقع شده است و آن را حشمت الملک جهت حفظ و حراست بند (سد) سیستان ساخته است.
مجتمع فرهنگی، پژوهشی، تحقیقاتی و تفریحی بقیه الله الاعظم (عج) با بیش از پنج هزار هکتار در کنار حوضچه های طبیعی و آبگیرهای چاه نیمه در 50 کیلومتری جنوب شرق زابل و 10 کیلومتری شهر زهک ساخته است. تنها باغ وحش علمی و تحقیقاتی کشور در این مجتمع قرار دارد.
یکی از اماکنی که اروپاییان در زابل قدیم در آن مشغول فعالیت بودند، گمرک بود که بیشتر به گمرک بلژیکی ها معروف است. فعالیت این مورد در سیستان به اوایل قرن بیستم بر می گردد.
این بنا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زابل، 9 کیلومتری جاده زابل به نهبندان واقع شده است. کاروانسرای فرنگی در تاریخ 27 مرداد 1382 با شماره ثبت 9554 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آسبادها در منطقه گردشگری «حوض دار» در نزدیکی شهر سوخته قرار گرفته، به طوری که گردشگر با یک ساعت کویرنوردی می تواند نمادی از زندگی نظامند در 2800 سال قبل را مشاهده کند. آسبادهای منطقه سیستان نمادی از زندگی نظامند در 2800 سال قبل در منطقه «حوض دار» در فاصله هفت کیلومتری جنوب شهر سوخته بقایای شهر قدیمی که از دوران ساسانیان شکل گرفته و تا زمان صفویه به زندگی ادامه داد. وجود آسبادها در کنار قلعه ها نشان از تمدن غنی در این محل بوده که حد فاصل بین سیستان و دیگر نقاط استان و استان های همجوار بوده که در این میان میراث فرهنگی استان اقدام به ثبت این آسبادها در فهرست آثار ملی کرده است. بی گمان خاستگاه نخستین آسبادها منطقه سیستان انبار غله ایران است، این آسبادها در گذشته و در چندین هزار سال پیش ساخته شده است.
اثر تاریخی بانک ایران و انگلیس که در سال 1394 به شماره 11191 در فهرست آثار ملی ثبت شده است. بانک ایران و انگلیس با بیش از سه هزار و 180 مترمربع مساحت و 623 مترمربع زیر بنا در مرکز شهر زابل قرار دارد. این اثر تاریخی مجموعه ای از آثار استعمار است که به صورت موزه ای باز، مکان ارزشمندی برای مطالعه فعالیت های تجاری و سیاسی استعمار در شمال سیستان وبلوچستان است.
ساختمان موزه مردم شناسی سیستان در آغاز قرن نوزده میلادی توسط انگلستان به عنوان کنسولگری برای اهداف استعماری در منطقه احداث شد.
در سال 1368 این ساختمان به عنوان گنجینه موقت و نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان زابل عنوان یافت و بعد از 18 سال موزه مردم شناسی فعالیت خود را در این مکان شروع کرد.
آرامگاه خواجه غلطان، مهم ترین زیارتگاه شهرستان زابل محسوب می شود که همواره پذیرای تعداد زیادی از زائران، گردشگران و علاقه مندان به آثار تاریخی بوده و این بنا در بالاترین ارتفاع قله کوه خواجه و در جبهه شمال شرقی به شکل مستطیل ساخته شده و شامل سردر ورودی با طاق نیزه دار و یک اطاق گنبددار است. درون این اتاق، قبری بزرگ دیده می شود که در کتاب «احیاالملوک» شاه حسین سیستانی، آرامگاه مذکور را متعلق به برادر دانیال نبی نسبت می دهد. کوه خواجه دارای بسیاری از مجموعه های تاریخی از جمله کاخ و معبد کوه خواجه، قلعه های رستم، کافران، سام، کوک کهزاد، چهل دختر، سرسنگ و زیارتگاه خواجه غلتان، ساختمان های پیرگندم بریان، خانه شیطان، آرامگاهای قدیمی و قبور دوران اسلامی است. کوه خواجه در دوره میترایی و در دوره های زردتشتی، به سبب وجود آتشکده، مرکزی عبادی بوده و در دوره های بعدی نیز همچنان احترام خود را حفظ کرده، این کوه نزد سه دین زرتشت، مسیحیت و اسلام همواره مقدس بوده و به همین علت در میان ایرانیان از جایگاه و ارزش والایی برخوردار است.
دهانه غلامان، نام یک محل باستان شناختی در منطقه سیستان در جنوب خاوری ایران است. دهنه غلامان بازمانده شهری است که روزگاری مرکز اداری-سیاسی ساتراپی (والی نشین) زرنگ (زرنج) در شاهنشاهی هخامنشی بود. محل دهنه غلامان در حدود 45 کیلومتری شهر زابل و دو کیلومتری روستای قلعه نو است.
در این محوطه تاکنون 27 ساختمان شناسایی شده اند که تا مکانی بلند به نام قبر زردشت ادامه دارند.نام واقعی این مکان در کتیبه های هخامنشی، بیستون، تخت جمشید و نقش رستم به نام «زرک» یا «زرنکای» یاد شده است.
آرامگاه سید غلام رسول در پنج کیلومتری شمال غربی چابهار قرار دارد. شماره ثبت ملی آن 1559/3 است. قدمت آن به سال 465 ه.ق بازمی گردد. این آرامگاه با دیواره های سفید رنگ به سبک معماری هندی که دروازه ورودی آن در ضلع غربی بنا واقع شده است.
دیگر مناطق گردشگری و دیدنی زابل عبارت اند از منطقه حفاظت شده جنگلی شیله، موزه شهر سوخته، منطقه شکار ممنوع مک سرخ، روستای تاریخی قلعه نو.
در زمینی با وسعتی حدود 4 هزار متر مربع و زیربنایی حدود 125 متر مربع، یکی از مجموعه های فرهنگی و تاریخی شهرستان زابل قرار گرفته است که از آن به عنوان «موزه ی مردم شناسی» این شهرستان یاد می شود. در این مجموعه ی ارزشمند می توان آثار و مکشوفاتی متعلق به حدود 5 هزار سال پیش را مشاهده کرد که نشان از تمدن، فرهنگ و هویت اصیل مردم زابل دارد. جالب است بدانید که پروسه ی افتتاح موزه ی مردم شناسی زابل از ابتدای احداث ساختمان آن تا زمان بهره برداری به عنوان موزه، حدود 18 سال به طول انجامید. بازدید از این مجموعه ی ارزشمند، خالی از لطف نخواهد بود.
یکی دیگر از جاذبه های گردشگری تاریخی در شهرستان زابل، بنایی است کهن و متعلق به دوران پهلوی که در 16 کیلومتری مسیر زابل به شهرستان هیرمند قرار گرفته است. این بنای تاریخی که به «ارگ خان ملک کیانی» شهرت یافته است، متعلق به یکی از خان های منطقه ی سیستان بوده و به صورت مربع و متشکل از 4 برج که هر کدام دارای ارتفاعی بالغ بر 70 متر و عرض 5 متر و 50 سانتی متر است، طاق ها، درب های ورودی که در چهار گوشه ی ارگ قرار دارد و بخش های دیگری ساخته شده است. از ویژگی های این اثر تاریخی، حضور اتاق های متعددی است که در مجاورت یکدیگر و به سبک کاروانسراهای قدیمی بنا شده است.
این بازار که از شلوغترین بازارهای زابل به حساب می آید، در زمان ناصر الدین شاه و توسط شخص ناصرالدین شاه بنیان گذاری شد و مدتی هم به همین اسم معروف بود.
آدرس : زابل خیابان فردوسی
این مجموعه پژوهشی، اداری، رفاهی مقابل شهر سوخته قرار دارد و مطالعه فاز 1 و 2 آن از 1385 آغاز و عملیات اجرایی از آبان 1387 در زمینی به مساحت 20 هکتار شروع شد. ساختمان آن دارای زیربنای 2500 مترمربع و شامل بخشهای مختلفی میباشد : بخش اداری و کتابخانه , بخش پژوهشی , موزه , سالن آمفی تئاتر , سالن پذیرایی , سرویس بهداشتی. بیرون ساختمان به مساحت 3 هکتار محوطه سازی شده که شامل 20 آلاچیق , بلوک زنی و مسیر دستیابی آسان , پارکینگ عمومی و مسقف , فضای سبز و پارک بازی و لوازم ورزشی و سرویس بهداشتی عمومی. در این موزه یافته های شهر سوخته شامل؛ اشیای سفالی، سنگی، پیکرک ها، مهره ها در ویترین هایی به نمایش گذاشته شده اند. همچنین نمونه هایی از قبرهای به دست آمده از این محوطه باستانی با استفاده از اسکلت های باقیمانده در آن بازسازی شده و به نمایش گذاشته شده اند.. علاقمندان برای بازدید از این موزه میتوانند در 56 کیلومتری زابل- زاهدان به مجتمع پژوهشی، اداری، رفاهی شهر سوخته مراجعه کنند.
برای مشاهده مطالب مربوط به زیباترین جاذبه های ایران و جهان باگروه گردشگری ساعد نیوز همراه باشید.
ساعدنیوز در فضای مجازی
