ساعدنیوز
ساعدنیوز

فرانسیس فوکایاما و نقد نولیبرالیسم در کتاب "لیبرالیسم و ناراضیانش"

  سه شنبه، 15 آذر 1401   زمان مطالعه 5 دقیقه
فرانسیس فوکایاما و نقد نولیبرالیسم در کتاب "لیبرالیسم و ناراضیانش"
فوکویاما فیلسوف سیاسی لیبرال آمریکایی که تز "پایان تاریخ" او یکی از جنجالی ترین نظریه های معاصر در حوزه اندیشه سیاسی است در عین دفاع از اصول لیبرال دموکراسی باور راسخی به نقد و نوسازی این گفتمان با نظر به مبانی بنیادین آن دارد. دکتر رحمان قهرمانپور مترجم کتاب "لیبرالیسم و ناراضیانش" اثر فوکایاما که توسط انتشارات روزنه منتشر شده، درباره کتاب میگوید.

اجازه دهید با الهام از آنچه پست مدرن ها مى گویند خواندن اىن کتاب را از نتیجه گیرى آن آغاز کنیم. فوکویاما مى گوید افراط در لیبرال بودن و هل دادن لیبرالىسم به سمت سیاست هاى افراطى و نامعتدل عامل اصلى بى اعتبار شدن آن در چند دهۀ گذشته بوده است. البته او بیشتر از آنکه خود لیبرالىسم در معناى کلاسىک آن را مقصر بداند، نئولیبرالىسم را در این بى اعتبار شدن عامل اصلى مى داند. نئولیبرالیسم به عنوان ىک موج اقتصادى و سپس سیاسى که از دهه 1980 آغاز شد، خوانش و قرائتى افراطى از اصول لیبرالىسم کلاسیک در حوزه هاى مختلف بود. در اقتصاد مخالف با دخالت دولت و حتى سیاست اجتماعى آن تبدیل به اصلى خدشه ناپذىر و مقدس شد و دفاع از مداخلات بهنگام و رفاهى دولت امرى مذموم و حتى خلاف قوانین طبیعت و به تعبیرى نظم خود انگیخته اجتماعى تلقى شد. با کاهش مداخله دولت در اقتصاد و حذف مقررات و در ادامه جهانى شدن اقتصاد و تجارت و کاهش محدودیت ها بر مبادلات مالى باعث شد نابرابرى اجتماعى حتى در لیبرالىسم دموکراسى هاى ثروتمند تشدید شود. طبقات تحصیل کرده و ثروتمند از اىن وضعیت منتفع شده قوى تر از قبل شدند اما کارگران و افراد کم برخوردار بر اثر اىن سیاست ها فقیرتر و ضعیف تر شدند.

تصویر

اگر فوکویاما در کتاب بسیار مهم نظم و زوال سیاسى، حامى پرورى سیاسى را علت اصلى زوال نظم موجود در لیبرال دموکراسى ها مى داند در کتاب هویت، تشدید رقابت هاى سیاسى بر سر هویت و به تعبیرى سیاست هویت را آفتى براى لیبرال دموکراسى ها مى داند، در کتاب حاضر سعى مى کند آفتى بنام افراطى شدن لیبرالىسم در قالب نئولیبرالىسم را موشکافى کند. او در هر سه اثر فوق به رسالت اصلى خود به عنوان یک مومن به لیبرالىسم پاى بند مى ماند و آن ترمیم و اصلاح لیبرال دموکراسى ها است که فوکویاما زمانى آن را برترىن الگوى حکومتدارى در دوران پاىان تاریخ مى دانست. او با وجود تجدید نظر اساسى در تز پاىان تارىخ خود، هم چنان معتقد است لیبرالىسم اصیل و به تعبىرى کلاسیک و انسان گرا مطلوب ترین مدل حکومت در میان مدل هاى موجود در جهان است. از این منظر نقد او به لیبرال دموکراسى ها و نئولىبرالىسم نقدى درونى و در راستاى اصلاح و تقویت آن و نه ارایه بدیلى براى آن است. فوکویاما در کتاب حاضر صریح تر از کتاب هاى قبلى به دفاع از لیبرالیسم کلاسیک مى پردازد و اذعان مى کند بخش قابل توجهى از نقدى وارد شده به نئولیبرالىسم و نظام سرمایه دارى درست است و حکومت هاى لیبرال باید آنها را جدى گرفته و در صدد اصلاح خود برآیند. دیدگاه او نسبت به امکان ارائه مدلى جایگزىن از سوى چین تغییر نکرده و او مثل گذشته بر این باور است که چین توان ارائه بدیلى در برابر لىبرال دموکراسى ها را ندارد هر چند مى پذیرد قدرت چین نسبت به گذشته در سیاست جهانى و اقتصاد جهان بیشتر شده است.

تصویر

فوکویاما در کتاب هویت، سیاست هاى هویتى راست و چپ افراطى را مورد حمله قرار مى دهد و در این کتاب رویکرد آنها به نئولیبرالیسم را به معناى از حَیّزِ انتفاع ساقط شدن اصول بنیادىن لیبرالىسم کلاسیک نمى داند و قویاً بر اىن باور است که امکان احیاى لیبرالیسم و پىراستن آن از آفت هاى نئولىبرالیسم وجود دارد. اینجاست که او به این آموزه محافظه کارانه اما قابل تأمل مى رسد که محدودیت همواره بد و مذموم نیست و اى بسا در شرایطى سبب ساز پیشرفت شود. پس او طرفداران نئولیبرالىسم را فرا مى خواند تا محدودیت هاى موردنظر لیبرالیسم کلاسیک در سیاست و اقتصاد را بپذىرند و کورکورانه و بنام اصل صاحب اختىار بودن انسان و فردگراىى در لیبرالىسم با هر نوع محدودیتى مخالفت نکنند و در انگاره ى خود تجدید نظر کرده و آنها را مطلق انگارى نکنند.

در اىنجا باىد به ىک نکته ظریف توجه کرد. فوکویاما بیشتر از آنکه به بحران دموکراسى بپردازد به بحران لیبرالىسم مى پردازد و هرچند این دو را به لحاظ تاریخى گره خورده به هم مى داند اما معتقد است بخش عمده اى از بحران دموکراسى ریشه در بحران لیبرالىسم دارد و به همىن دلیل او برخلاف نظرىه پردازانى چون رابرت تلىس، دانیل زیبلات و دیگر نظریه پردازان دموکراسى به موضوعى مى پردازد که کمتر مورد توجه بوده و آن بحران بوجود آمده براى لیبرالیسم بر اثر سیاست هاى نئولىبرال است.

تصویر

شاىد کمتر کسى از میان لیبرال ها بتواند مثل فوکویاما صراحتاً و شفاف اصول فکرى و سیاستگذارانه موج نئولىبرالىستى را به چالش بکشد و خواهان جمع کردن دست و پاى سیاست هاى نئولىبرال باشد. زىرا نئولىبرال ها در سال هاى اخیر توانسته اند با حملات مداوم به چپ و حتى چپ انتقادى و نىز موج پوپولىسم خود را از پاسخگوىى در برابر نتاىج بد و فاجعه بار نئولیبرالیسم خلاص کنند. اما فوکویاما در این کتاب که چند ماه پىش منتشر شده به شکل بى سابقه اى نئولیبرالیسم را از جهات مختلف مورد نقد جدى قرار مى دهد و میانآن و لیبرالىسم کلاسیک مرز روشن قائل مى شود.

فوکوىاما بىشتر از آنکه یک روشنفکر در معناى اروپایى آن باشد و در همه حوزه ها نظر انتقادى بدهد، نظریه پردازى است که راه ساده نوشتن مفاهیم پىچیده را بخوبى بلد است. تا جایى که مى تواند در چند صفحه و به زبان ساده نقدهاى جدى بر رالز وارد کند! از همىن رو، کتاب حاضر با وجود کم حجم بودن و زبان نسبتاً ساده اى که دارد، مفاهیم و بحث هاى عمیق و دامنه دارى را مطرح مى کند که فهم دقیق تر آنها نیازمند مطالعات بیشترى است. به همىن سان نقد او بر اندیشه هاى هایک کوتاه اما گزنده و عمىق است. فوکوىاما در دو دهه گذشته در عرصه عمومى آمرىکا فعال بوده و درباره موضوعات و چالش هاى مختلف پیش روى سیاست در آمریکا سخن گفته است. درباره جنگ اوکراىن و لزوم دفاع غرب از اوکراىن در برابر روسیه هم مطالب زیادى نوشته است. این حضور در متن جامعه و تا حدى سیاست باعث شده است آثار فوکویاما صرفاً نوشته اى دانشگاهى و تخصصى نباشد و براى عموم کتاب خوان ها هم جذابیت داشته باشد. از همىن رو امیدوارم ترجمه کتاب حاضر نىز مثل ترجمه دو اثر قبلى وى در ایران مورد توجه اهل نظر باشد.

پایگاه خبری ساعدنیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

دیدگاه ها
  دیدگاه ها
نظر خود را به اشتراک بگذارید
پربحث های هفته   
ماجرای آب و برق مجانی از زبان امام خمینی (ره) بعد از انقلاب (1167 نظر) روابط غیر اخلاقی فرح پهلوی + تصاویر جذاب (444 نظر) همسر جوان و زیبای مرحوم حسن جوهرچی، سوژه داغ رسانه ها شد (290 نظر) افشاگری خیانت همسر رضا پهلوی با یک مرد فرانسوی +عکس (223 نظر) ورژن پرومکس احمدی نژاد در میوه فروشی همه را حیران خود کرد +تصاویر (221 نظر) خوش رقصی شیخ الاسلام باکو برای اسرائیل/ طرح شیطانی علی‌اف برای خشکاندن ریشه تشیع در آذربایجان (174 نظر) ضرب و شتم مامور یگان ویژه با آجر توسط زن جوان در منطقه زلزله زده خوی +فیلم (170 نظر) ناراحتی و گریه کارمندان سفارت جمهوری آذربایجان هنگام خروج از ایران + تصاویر (155 نظر) فرشته حسینی برای جشنواره فجر شاخ و شونه کشید اونم چجووور... (104 نظر) این مار غول‌پیکر جان ۲۵۷ نفر را گرفت (97 نظر) سرنوشت عجیب همراهان امام خمینی در پرواز انقلاب 57 +عکس (78 نظر) اهدای جایزه به بازیگران تئاترِ شل حجابِ بدون مانتو (54 نظر) با کارت ملی ارز بخرید، به دلال بفروشید، پول سفر خود را تامین کنید! (51 نظر) عامل گرانی ارز، یک کانال تلگرامی است که یک بهایی 27 ساله آن را اداره می کند! (50 نظر) حجاب زیبای ستاره سادات قطبی و دوستانش با لباسای رنگارنگ و فوق العاده جذاب (44 نظر)
تیتر امروز   
مصونیت هیات عالی مولدسازی شامل «جرایم شخصی» و «عدم تطبیق عملکرد» نمی‌شود اعتراض باشگاه استقلال به داوری و اخراج ساپینتو در بازی با مس هشدار شدیدالحن فرمانده کل سپاه به هتاکان ‌قرآن/ از امروز مخفیانه زندگی کنید رئیس جمهور: هدف شایعه‌سازان تبدیل امید به یأس در جامعه است/ نخبگان برای تبیین وارد میدان شوند پیشنهاد برخی نمایندگان برای افزایش پلکانی حقوق در سال آینده مشکلی در ذخایر ارزی نداریم و نخواهیم داشت/آینده معیشت و سفره مردم را روشن می‌بینیم مهدی تاج بی خیال کارلوس کی روش نمیشود جمله تکان دهنده کی روش خطاب به مردم ایران اطلاعات جدید از طراحی شوکه‌کننده آیفون ۱۵ ! شروع بکار دروازه‌ بانی بهتر از بیرانوند در ایران قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا در بازار آزاد پنجشنبه 13 بهمن 1401 نرخ لیره به افغانی در بازار امروز پنجشنبه 13 بهمن 1401 قیمت دلار و قیمت ارز در بازار امروز پنجشنبه 13 بهمن 1401 قیمت طلا و سکه در بازار امروز پنجشنبه 13 بهمن 1401 امام جمعه قزوین: خرید و فروش سگ‌های خانگی ‌حرام است
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/