ساعدنیوز
ساعدنیوز

شرف الشمس چیست؟/ خرافه یا واقعیت؟

  پنجشنبه، 19 فروردین 1400   کد خبر 145809
شرف الشمس چیست؟/ خرافه یا واقعیت؟
ساعد نیوز: از منظر روایی و تاریخ حدیث، حداقل تا ۷ قرن، از روایت منسوب به امیرالمومنین در باب شرف الشمس، در کتب حدیثی موجود شیعه، مطلبی وجود ندارد.

به گزارش سایت خبری ساعد نیوز به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، موضوع شرف الشمس، مساله ای است که در سال های اخیر بین مردم پررنگ شده و افراد سود جو در اقصی نقاط ایران با جلوه دادن شرعی، مذهبی و عقلانی به آن در پی حکاکی صوری طلسم مانند روی سنگ در روز خاصی، سود های فراوانی را بدست آورده اند.

اخیرا نیز عده ای سودجو و فرصت طلب، پا را از این هم فراتر گذاشته اند و در روز ۱۹ فروردین با دستورات عجیب و غریب، اعتقادات مردم را به سخره گرفته اندو بعد دیگر هیچ: «این فرصت را از دست ندهید. همه آن چه فکرش را نمی کنید، تنها با یک انگشتر شرف الشمس»؛ انگشتر هایی از عقیقی زردرنگ که به «شرف الشمس» معروف شده اند.

در این نوشتار، با کنکاشی در باب ۱۹ فروردین و حدیث شرف الشمس منسوب به امام علی(ع)، نتیجه خواهد گرفت که ابهامات و سوالات اساسی درباره شرف المشس وجود دارد و اصالت آن مورد تردید است.

۱۹ فروردین و خورشید مبارک؟

نوزدهمین روز از ماه فروردین برای منجمان مسلمان اهمیت ویژه ای داشته است. روزی که خورشید ۱۹ درجه در برج حمل (فروردین) باشد. آن ها می گویند این روز خاص بنا به محاسبات نجومی، روزی خوش یمن و بابرکت است و البته در ساعت های خاصی در این روز، بهترین موقعیت خورشید در کهکشان در سال است.

در روایات نیز، شرف شمس، در برج حمل دانسته شده است: وَ الْکَوَاکِبُ فِی مَوَاضِعِ شَرَفِهَا ... وَ الشَّمْسُ فِی الْحَمَلِ وَ الْقَمَرُ فِی الثَّوْر. ولی آیا نوشتن برخی از اذکار و اشکال مشهور به حرز و نشرف شمس، بر نگین عقیق زرد و به دست کردن آن، در احادیث معتبر نیز وجود دارد و دارای خواص فراوانی است؟

شرف الشمسی که سنگ نیست

در باور عامیانه، «شرف الشمس» نگین انگشتری زردرنگ است که برخی به نیت گشایش در کار ها به دست می‏کنند. اما در واقع شرف الشمس، سنگ نیست. بلکه دعایی منسوب به امام علی (ع) است که برای رفع صداع (سردرد)، کاربرد دارد که امروزه از هدف اصلی آن دور شده، به گونه ای که در عصر معاصر در روز نوزدهم فروردین از طلوع آفتاب تا ظهر و با آدابی خاص می نویسند و نقشی رمزگونه را پشت انگشتر عقیق زردرنگ حک می کنند (معمولا بر روی عقیق زرد، می نویسند، لکن می توان بر روی پارچه زرد کشیده و یا حک نموده و یا روی کاغذ زرد نیز نوشت)؛ و ادعا میشود که دارای آثار و خواص بسیار فراوانی است و بنابر نقل قائلین، شرف الشمس باید در روز ۱۹ حمل که مطابق با روز ۱۹ فروردین است از طلوع آفتاب تا ظهر بر عقیق زرد و در صورت عدم امکان بر کاغذ زردی نوشته شود و با خود حمل نماید. مضمونی که در کتب معتبر اسلامی، وجود ندارد.

شرف الشمسی که تا ۷۰۰ سال در کتب اسلامی نبوده است

اما نقش های رمز گونه ای که شرف ‏الشمس نامیده می‏شود، در دیوان منسوب به امیرالمومنین، ذکر شده و نیز بناببر ادعای قائلین به شرف شمس، در کتاب «جنة ‏الوافیه» مشهور به «مصباح کفعمی» نیز آمده است. کفعمی در حاشیه کتاب می‏نویسد: «در بعضی از کتاب‏های علمای شیعه دیدم که این شکل از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده است؛ که وقتی عازم جهاد بود، در بین راه که استراحت می کردند این شکل ها را بر روی سنگی حک کرد و فرمود: این رمز پیروزی ماست». (با تتبع و جستجو در نرم افزار تخصصی حدیث شیعه، نرم افزار جامع الاحادیث، به چنین مضمونی، دست نیافتیم)؛ از اینرو، به نظر می‏رسد بیان چنین نقلی محکم نیست و به فرض صحت، سند این روایت تا امیرالمؤمنین (ع) ذکر نشده است. گفته میشود، مرحوم شیخ بهایی هم همین شکل را در کتاب «سرّ المستتر» با اندکی تغییر آورده است. البته در کتاب‏های یاد شده این شکل به «شرف‏ الشمس» نامیده نشده است و احتمالاً تشخیص اساتید علم ختوم و اذکار این بوده که این شکل در شرف شمس - که نوزدهم فروردین ماه است - نوشته شود.

سوال اینجا است که از منظر روایی و تاریخ حدیث، حداقل تا ۷ قرن، از روایت منسوب به امیرالمومنین در باب شرف الشمس، در کتب حدیثی موجود شیعه، مطلبی وجود ندارد؛ و ابهام اصلی همین است تا قرن ها، این روایت کجا بوده و ناگهان پیدا شده است؟

سیره اهل بیت علیهم السلام نیز ارجاع به این گونه رموز نجومی و علوم غریبه نبوده و حتی اهل بیت علیهم السلام نیز منجمین آن زمان را که برای ستارگان قدرت های استقلالی و در مقابل قدرت خداوند قائل بودند را لعن می نمودند چراکه در این عالم هیچ قدرتی جز قدرت خدای متعال نیست و اگر موجودی دارای قدرتی خاص باشد آن هم به اذن الله بوده و هیچ قدرتی به نحو استقلالی در مقابل خداوند ندارند.

همیشه ۱۹ فروردین، شرف شمس نیست

نکته مهم اینکه عده ای برج حَمَل را همان فروردین حساب کرده و روز ۱۹ فروردین را به عنوان شرف شمس به همه معرفی کرده اند، درحالی که برخی از اصحاب فن، معتقدند که برج فروردین با صور فلکی حمل متفاوت است. پس همیشه ۱۹ فروردین، شرف شمس نیست؛ و چنین بیان می دارند که: شرف الشمس به وقتی می گویند که شمس در ۱۹ درجه برج حمل قرار بگیرد؛ و منظور از ۱۹، درجه قرارگیری شمس در برج حمل است نه اینکه منظور الزما روز ۱۹ فروردین باشد!

شرف قمر، شریف تر از شرف شمس

و اگر تصمیم بر انتخاب شرف کواکب باشد، شرف قمر، افضل از شرف شمس است؛ زیرا اولا، شرف الشمس (برج حمل) سالی یک بار اتفاق می افتد، در حالیکه شرف قمر (برج ثور) در هر ماه قمری تکرار می شود و ثانیا آداب و آثاری که برای شرف قمر، بیان گردیده است، اثر ملموس در زندگی فردی و اجتماعی انسان ها دارد. امام هشتم، علی بن موسی الرضا، در کتاب ارزشمند رساله ذهبیه، به این موضوع، تصریح می فرمایند:

اعْلَمْ أَنَّ جِمَاعَهُنَّ وَ الْقَمَرُ فِی بُرْجِ الْحَمَلِ أَوِ الدَّلْوِ مِنَ الْبُرُوجِ أَفْضَلُ وَ خَیْرٌ مِنْ ذَلِکَ أَنْ یَکُونَ فِی بُرْجِ الثَّوْرِ لِکَوْنِهِ شَرَفَ الْقَمَرِ.

از اینرو، اهتمام و توجه به شرف قمر در هر ماه در نسل انسان تاثیر مهمی دارد و شایسته توجه بیشتری نسبت به حکاکی نقش نوشته ای مبهم و محل تردید در روز ۱۹ فروردین است.

ابهامات و سوالات درباره اصالت شرف المشس در اسلام

در باب شرف الشمس، نکاتی چند بیان می گردد:

۱. از منظر روایی و تاریخ حدیث، حداقل تا ۷ قرن، از روایت منسوب به امیرالمومنین در باب شرف الشمس، در کتب حدیثی موجود شیعه، مطلبی وجود ندارد؛ و ابهام اصلی همین است تا قرن ها، این روایت کجا بوده و ناگهان پیدا شده است؟ سیره اهل بیت علیهم السلام نیز ارجاع به این گونه رموز نجومی و علوم غریبه نبوده و حتی اهل بیت علیهم السلام نیز منجمین آن زمان را که برای ستارگان قدرت های استقلالی و در مقابل قدرت خداوند قائل بودند را لعن می نمودند چراکه در این عالم هیچ قدرتی جز قدرت خدای متعال نیست و اگر موجودی دارای قدرتی خاص باشد آن هم به اذن الله بوده و هیچ قدرتی به نحو استقلالی در مقابل خداوند ندارند.

۲. اولین کتابی که به ذکر حدیثی در این باره پرداخته است، طبق نقل مدافیعن حرز شرف شمس، کتاب مصباح مرحوم کفعمی است. (با تتبع و جستجو در نرم افزار تخصصی حدیث شیعه، نرم افزار جامع الاحادیث، به چنین مضمونی، نیز دست نیافتیم)؛ این کتاب بنا بر گفته برخی از محققین، مفاتیح الجنان آن زمان ها بوده است. امکان دارد با توجه به کثرت استفاده، تصحیف و اشتباهات در آن راه پیدا کرده باشد. علاوه بر اینکه، به علت رعایت نشدن مبانی حدیثی در آن و مرسل بودن حدیث و انفراد حدیث، هرگز قابل اعتنای جامعه روایی و کارشناسان حدیثی، نیست.

۳. مرحوم کفعمی، در قرن هفتم که این حدیث را در کتاب مصباح می آورد، میفرمایند: در بعضی از کتاب‏های علمای شیعه دیدم که این شکل از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده است و، اما سندی برای حدیث را ذکر نمیکند. حتی در کتاب حلیۀ المتقین علامه مجلسی که درباره تمام حکاکی و نقوش نگین های انگشتر به نقل از معصومین علیهم السلام به شکل ماثور و با ذکر منبع از کتب معتبر حدیثی، ذکر گردید، مع الوصف، هیچ اسمی از شرف الشمس نیست. از اینرو، برخی از کارشناسان دینی، معتقدند سابقه جعل چنین نقشی به چند قرن اخیر میرسد بگونه ای که حتی در زمان علامه مجلسی، نیز شایع نبوده است.

۴. و البته برخی با بدگمانی به حرز شرف شمس، نگریسته اند و چنین بیان می دارند که: اگر بپذیریم، این تصاویر، ساخته و پرداخته دشمنان اسلام، یهود نبوده باشد. بویژه برخی از اشکال و تصاویر این دعا، همچون ستاره داود از اختصاصات یهود، می باشد و این مقداری تامل برانگیز است؛ لکن بنظر میرسد چنین اشکال، صحیح نباشد و سوظن بدون ارائه دلیل و برهان باشد. چراکه، هرچند انتساب حرز شرف شمس، به اهل بیت محل تردید است، لکن کارشناسان فن علوم غریبه آن را تایید و برای آن خواصی ذکر کرده اند.

۵. چگونه است انگشتر های با فضیلت بیشتر و با احادیث معتبر از صدر اسلام تا کنون، همچون: عقیق سرخ یمانی، فیروزه، حدید صینی و ... به حاشیه میروند و به ناگاه، در عصر معاصر، نگینی مبهم و موردتردید در صدر قرار می گیرد؟. در حالیکه نه تنها در ۷۰۰ سال هیچ نشانی از شرف شمس، در دسترس نیست، بلکه در بزرگترین دائره المعارف شیعی (کتاب بحارالانوار)، که سعی گردیده، هر نوعی حدیثی با مرتبه ضعف نیز نقل شود، هیچ ذکر و نشانی از چنین تصاویری در آن وجود ندارد.

۶. به فرض که اثبات شد که چنین چیزی در کتاب حدیثی شیعه نقل شده است و صحیح باشد. برخی از محققین علم نجوم، معتقدند: شرف الشمس به وقتی می گویند که شمس در ۱۹ درجه برج حمل قرار بگیرد؛ و منظور از ۱۹ درجه قرارگیری شمس در برج حمل است نه اینکه منظور روز ۱۹ فروردین باشد! مضاف بر اینکه با کمال تعجب، تاریخ شمسی برای آن در نظر گرفته شده است در حالی که در روایات و مناسبت های اسلامی، تاریخ هجری قمری، ملاک است و این موجب شگفتی است.

۷. آنقدر در نحوه و ترسیم و طرز نوشتن شرف الشمس ، اختلاف وجود دارد، که امروزه هرکسی برای خودش یک تصویری را خلق کرده است و در بازار به فروش می رسد به گونه ای که گاهی بسیار با هم تفاوت دارند.

۸. بعد از گذشتن و عبور از هفت خوان رستم، اما و اگر در اصالت شرف شمس، نوبت به رعایت آداب حکاکی و سه شرط مهم آن یعنی: بخور مناسب، اذکار و ادعیه حین حکاکی، نیز می رسد. امروزه، کمتر کسی اقدام به این عمل طاقت فرست و زمان بر، اقدام خواهد نمود؛ اعمال و آدابی که از چشم خریدار انگشتر شرف الشمس به دلیل بی اطلاعی، پنهان می ماند.

۹. از اینرو، از نگاه مراجع عظام شیعه، حرز شرف الشمس، بی اعتبار محسوب گردیده و تنها از نگاه برخی و با حسن نظر و از باب رجاء و امید ثواب ، عمل به آن، بی اشکال دانسته شده است.

۱۰. بنابراین اگر هم اصل این موضوع مورد تایید باشد، این است که: شرف الشمس از علوم غریبه است، لکن در کتب حدیثی متقدمین اعم از روایی، ادعیه و اذکار، وجود ندارد؛ و البته کتابت و حکاکی لوح شرف الشمس، شرایط خاص می خواهد، نه اینکه هر مدعی ای ادعای کتابت آن را نماید و این گونه نیست که هر شخصی دکانی زده و یک قلم و تخته و سنگ عقیق زرد دست حکّاک بدهد تا در ۱۹ فروردین آن را برای مردم صف کشیده حک کنند چراکه بر فرض که شرف الشمس در اسلام، واقعیت داشته باشد، این انگشتر ها و لوح ها بدون رعایت نکردن آداب و شرایط مذکور در کتب فوق، هیچ اثری ندارد و جز منبع درآمدی برای برخی افراد سودجو هیچ فایده ارضی و سماوی نداشته و نخواهد داشت و مع‏الاسف این دکان ها گرد حرم های مطهر بوده و نگرانی افراد مؤمن و مطلع از توجه عوام به این امر اشتباه را بیشتر می کند.

نتیجه اینکه پول و سرمایه زندگی‏تان را صرف این نگین های بازاری و روز ۱۹ فرودین نکنید. شرف الشمس به اثبات نرسیده و ابهام دارد؛ و در فرض صحت، از علوم غریبه است و انتساب آن به اهل بیت، دلیل قطعی وجود ندارد. آیا شایسته است حرز شرف شمس که اصالت آن و انتساب آن به اهل بیت موردتردید است، در صدر فروش و اعتبار قرار گیرد و از نقش نوشته نگین های اصیل در احادیث ماثور و معتبر در کتب متقدم اسلامی، دوری کرد؟ قطعا خیر؛ از اینرو، شایسته است مومنین، به حکاکی و نقوش سفارش شده و ماثور نقل شده از معصومین در کتب معتبر دعایی شیعه، مراجعه نمایند که در کتب ارزشمند «حلیۀ المتقین» علامه مجلسی، نقل گردیده است.


دیدگاه ها
تیتر امروز   
مقامات تل آویو در تلاش برای کارشکنی و ممانعت از به ثمر نشستن برجام هستند مجلس باید ترکیب اعضای شورای قیمت گذاری محصولات استراتژیک را بررسی و اصلاح کند خروج غیر رسمی آمریکا از افغانستان آغاز شده است واعظی، اولویت نخست دولت را تامین واکسن‌های مورد نیاز از خارج عنوان کرد اصابت تعدادی راکت موشکی به پایگاه نیرو‌های آمریکایی در مجاورت فرودگاه بین المللی بغداد اختصاص تسهیلات میلیاردی به شرکت های نوپا دولت چین در واکنش به طرح مداخله جویانه پارلمان انگلیس، به مقامات لندن هشدار داد اگر بازار تعطیل می‌شود، دریافت مطالبات بانک‌ها هم باید به تعویق بیفتد کنایه تند جباری به سوشا؛ خیانت که شاخ و دم نداره اولین باری که روناک سریال «نون خ» روزه گرفت تشریح کارایی طرح تشکیل صندوق های سهام عدالت روایت بیرانوند از سبک زندگی‌ متفاوت‌اش در بلژیک پربیننده‌ترین سریال تلویزیون در هفته اول ماه رمضان ششمین محموله واکسن کرونای «اسپوتنیک‌وی» وارد کشور شد سردرگمی رژیم صهیونیستی درمورد منشأ انفجار نزدیک دیمونا
/
/
/
/
/
/