سناریو‌های عجیب درباره تحریم‌های تسلیحاتی

  پنجشنبه، 12 تیر 1399   کد خبر 88192
سناریو‌های عجیب درباره تحریم‌های تسلیحاتی
ساعد نیوز: آیا آمریکا با الهام از این سازوکار می‌خواهد تحریم‌های تسلیحاتی را تمدید کند؟ آمریکا به طور رسمی به این مسئله اشاره نکرده است، اما از آنجا که مقامات آمریکا مکررا اعلام می‌کنند آن‌ها به هر طریقی تحریم‌های تسلیحاتی را تمدید خواهند کرد، استفاده از سازوکاری شبیه به مکانیسم ماشه بعید نیست.

به گزارش سایت خبری ساعد نیوز به نقل از فرارو، بر سر تمدید یا رفع تحریم های تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران که طبق برجام باید در اواسط اکتبر آینده رفع شوند، نبرد دیپلماتیک شدیدی در جریان است که وزیر خارجه آمریکا آن را یک «آشفتگی» دانست. در بحبوحه این آشفتگی، سناریو های مختلفی درباره تمدید تحریم های تسلیحاتی مطرح شده اند که بعضا عجیب هستند.

یک روز پس از نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ که عمدتا با محوریت تحریم های تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران بود، مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد که دولت دونالد ترامپ دنبال تمدید محدود این تحریم ها برای یک مدت کوتاه نیست. بلکه می خواهد آن را برای مدت طولانی تمدید کند.

پمپئو گفت: «هدف ما این نیست که تحریم های تسلیحاتی را برای یک دوره کوتاه دیگر تمدید کنیم. این همان شکلی است که ما را وارد این آشفتگی کرد. تحریم های تسلیحاتی زمانی باید رفع شوند که جمهوری اسلامی ایران به شکلی رفتار کند که با قابلیت نقل و انتقال سلاح در جهان و خرید آن سازگار باشد؛ یعنی به شکلی رفتار کند که با رفتار کشور های عادی سازگار باشد.»

اظهارات پمپئو درباره مخالفت با تمدید محدود تحریم های تسلیحاتی ایران، ظاهرا در پاسخ به پیشنهاد اروپایی ها در این خصوص است. پیش تر، روزنامه وال ستریت ژورنا طی گزارشی اعلام کرده بود که کشور های اروپایی دنبال مصالحه با واشنگتن در خصوص تحریم های تسلیحاتی هستند. مصالحه ای که در آن، تحریم های مزبور به طور محدود تمدید شوند.

اروپایی ها هنوز به طور رسمی این پیشنهاد را مطرح نکرده اند. اما چنین پیشنهادی با بیانیه ها و اظهارات اخیر آن ها پیرامون تحریم های تسلیحاتی ایران در تضاد نیست. سه کشور اروپایی عضو برجام – فرانسه، آلمان و بریتانیا - اخیرا در اقدامی کم سابقه، قطعنامه ای علیه ایران در شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی ارائه کردند که با اکثریت آرا تصویب شد.

بعد از این قطعنامه، وزرای خارجه این سه کشور با صدور بیانیه ای به طور تلویحی نسبت به رفع تحریم های تسلیحاتی ایران ابراز نگرانی کردند. در این بیانیه آمده است: «سه کشور اروپایی به اجرای کامل قطعنامه ۲۲۳۱ که از طریق آن برجام در سال ۲۰۱۵ تایید شد، متعهد هستند. با این حال، معتقدیم که رفع برنامه ریزی شده تحریم تسلیحات متعارف سازمان ملل در اکتبر آینده که توسط قطعنامه ۲۲۳۱ مقرر شده، برای ثبات و امنیت منطقه ای تبعات بزرگی خواهد داشت. ما یادآوری می کنیم که تحریم های اتحادیه اروپا بر صادرات سلاح های متعارف و فناوری موشکی، تا ۲۰۲۳ برقرار باقی خواهند ماند.»

این موضع در اظهارات نماینده بریتانیا در جلسه روز سه شنبه شورای امنیت درباره ایران نیز تکرار شد. جوناتان آلن، کاردار هئیت نمایندگی بریتاینا در سازمان ملل، بعد از اتهام زنی به ایران، به طور تلویحی از لزوم تمدید تحریم های تسلیحاتی حمایت کرد و گفت: «ما معتقدیم که رفع مقرر شده محدودیت های تسلیحاتی بر ایران در اکتبر، برای امنیت و ثبات منطقه تبعات بزرگی خواهد داشت.»

اما اروپایی ها هنوز راه حلی برای این نگرانی خود پیدا نکرده اند. پیشنهاد تمدید محدود تحریم های تسلیحاتی از سوی پمپئو رد شد. آن ها احتمالا در همین ماه ژوئیه سر یک دوراهی سختی قرار خواهند گرفت. کلی کرافت، نماینده آمریکا در سازمان ملل، گفته است که آمریکا اواسط ماه ژوئیه از شورای امنیت خواهد خواست که درباره تمدید تحریم های تسلیحاتی ایران رأی گیری کند و اگر این تلاش به جایی نرسد، آمریکا مایل است که تحریم های گسترده سازمان ملل علیه ایران را بازگرداند. کرافت همچنین، ابراز امیدواری کرده که اروپایی ها از اقدام آمریکا علیه ایران در شورای امنیت حمایت کنند.

تصویر
کلی کرافت، نماینده آمریکا در سازمان ملل

"هر اقدامی، هر ابزاری"

اما حمایت از قطعنامه آمریکا، اروپایی ها را در موقعیت دشواری قرار خواهد داد. چون اگر آن ها به قطعنامه آمریکا در زمینه تمدید تحریم های تسلیحاتی ایران رأی مثبت دهند، عملا مفاد برجام را نقض خواهند کرد. افزون بر این، احتمال وتو شدن این قطعنامه از سوی روسیه یا چین زیاد است. منابع دیپلماتیک اروپایی در نیویورک به روزنامه الشرق الاوسط گفته اند که اروپا به آمریکا توصیه کرده که قطعنامه ای به شورای امنیت ارائه ندهد. چون به دو دلیل چنین قطعنامه ای تصویب نخواهد شد. اول اینکه حتی اگر کشوری وتو نکند، احتمال حمایت ۹ کشور در شورای امنیت از این قطعنامه کم است. ثانیا حتی اگر ۹ کشور از این قطعنامه حمایت کنند، امکان دارد که روسیه یا چین، آن را وتو کنند. به گفته این منابع، اما اگر آمریکا قطعنامه را ارائه کند، اروپایی ها علیه آن رأی نخواهند داد بلکه رأی ممتنع خواهند داد.

اما با وجود این پیچیدگی ها آمریکا همچنان اصرار می کند که به هر طریقی تحریم های تسلیحاتی باید تمدید شوند. پمپئو روز چهارشنبه گفته است: «ایالات متحده حق مسلمی دارد که حتی بدون موافقت هیچ کشور دیگری، تداوم این تحریم های تسلیحاتی [ایران]را تضمین کند.» کلی کرافت نیز با بیان اینکه آمریکا می خواهد به شورای امنیت فرصتی برای گفتگو درباره تمدید تحریم های تسلیحاتی بدهد، گفت: «اما ما از هر اقدامی، هر ابزاری استفاده خواهیم کرد. اگر این امر به معنای [فعال سازی مکانیسم]ماشه باشد، دقیقا همین کار را انجام خواهیم داد. ما این [مکانیسم] را فعال خواهیم کرد.»

روزنامه الشرق الاوسط طی گزارشی از پاریس جزئیات یکی از سناریو های عجیب و غریب آمریکا برای بازگرداندن تحریم های تسلیحاتی ایران را منتشر کرد. این روزنامه با اشاره به پیچیدگی های پرونده تحریم های تسلیحاتی از یک طرح آخر آمریکا برای بازگرداندن تحریم های بین المللی از جمله تحریم های تسلیحاتی ایران خبر داد. بر اساس این طرح، که به گفته الشرق الاوسط در شورای امنیت مطرح شده، آمریکا قطعنامه ای به شورای امنیت ارائه می کند که خواستار احترام به موعد رفع تحریم تسلیحاتی در اکتبر آینده است.

سپس آمریکا در اقدامی غافلگیرانه همین قطعنامه را وتو کند. این کار برای آمریکا مقدور است، چون آمریکا در شورای امنیت حق وتو دارد. به نوشته الشرق الاوسط، این اولین بار است که آمریکا چنین قطعنامه ای می دهد. این روزنامه با بیان اینکه هفته های آینده می تواند غافلگیری هایی داشته باشد، نوشت هفته های آینده شاهد نبرد های دیپلماتیک سختی در نیویورک خواهد بود.

روزنامه الشرق الاوسط همه جزئیات طرح جدید و البته عجیب و غریب آمریکا را منتشر نکرد. اما ظاهرا این طرح از نظر ترکیب بندی عبارت ها و سازوکار رأی گیری شبیه مکانیسم ماشه است. طبق مکانیسم ماشه، اگر اختلافات پیرامون اجرای برجام به شورای امنیت ارجاع شود، این شورا ۳۰ روز وقت دارد درباره یک قطعنامه تداوم رفع تحریم ها رأی گیری کند. این قطعنامه طوری طراحی شده که روسیه و چین نتوانند آن را وتو کنند. قطعنامه یادشده خواستار «ادامه رفع تحریم ها» می شود؛ و این یعنی تداوم رفع تحریم های ایران به عدم وتوی غربی ها نیاز دارد نه وتوی آن ها. به عبارت دیگر اگر یکی از کشور های غربی این قطعنامه را وتو کند، تمام تحریم های سازمان ملل به طور خودکار علیه ایران مجددا اعمال خواهند شد.

آیا آمریکا با الهام از این سازوکار می خواهد تحریم های تسلیحاتی را تمدید کند؟ آمریکا به طور رسمی به این مسئله اشاره نکرده است، اما از آنجا که مقامات آمریکا مکررا اعلام می کنند آن ها به هر طریقی تحریم های تسلیحاتی را تمدید خواهند کرد، استفاده از سازوکاری شبیه به مکانیسم ماشه بعید نیست. آمریکا ممکن است با استناد به جایگاه خود در قطعنامه ۲۲۳۱، قطعنامه دیگری در زمینه لزوم احترام به رفع تحریم های تسلیحاتی ایران ارائه دهد و سپس قطعنامه خودش را وتو کند. ارائه چنین قطعنامه ای اختیار استفاده از وتو توسط روسیه و چین و حتی کشور های اروپایی را سلب خواهد کرد. چون این طرف ها، نمی توانند قطعنامه ای که خواستار احترام به رفع تحریم های تسلیحاتی ایران است را وتو کنند. این کار به رابطه آن ها با ایران آسیب خواهد زد.


دیدگاه ها