ظریف: رئیسی اگر پیشنهاد وزارت می داد، دشوار بود رد کنم/ آشنا به من گفت فایل صوتی درز کرده است!

  چهارشنبه، 15 تیر 1401   کد خبر 212163
ظریف: رئیسی اگر پیشنهاد وزارت می داد، دشوار بود رد کنم/ آشنا به من گفت فایل صوتی درز کرده است!
ساعد نیوز: وزیر امور خارجه دولت یازدهم و دوازدهم گفت: آقای [حسام‌الدین] آشنا به من زنگ زد یا برایم پیام گذاشت که ما اطلاعاتی داریم که فایل درز کرده و امیدواریم که منتشر نشود اما خواستم بدانی که درز کرده است.

به گزارش سایت خبری ساعد نیوز به نقل از روزنامه صبح نو، یک سال و چند هفته از انتخابات پرحرف وحدیث ریاست جمهوری 1400 می گذرد؛ انتخاباتی که یک سوی آن، اصلاح طلبان قرار داشتند و خود را در ثنویت برزخی مشارکت-تحریم گرفتار می دیدند و در سوی دیگر، اصولگرایان بودند که نهایتا قید فرادا را زدند و به اقتدار اجماعی سیدابراهیم رئیسی، اقتدا کردند. نتیجه آن انتخابات، پیروزی جناح راست بود. اکنون و در سالگشت آن انتخابات، کتابی تحت عنوان «بزنگاه» به قلم اینجانب حسام رضایی به چاپ رسیده که موضوع اصلی اش، ثبت و تحلیل کنشگری پنج بازیگر شاخص آن انتخابات یعنی سیدحسین خمینی، محمدجواد ظریف، علی لاریجانی، عبدالناصر همتی و سیدابراهیم رئیسی است. دو فصل انتهایی کتاب به گفت وگوی مشروح اینجانب با جنابان دکتر محمدجواد ظریف و دکتر عبدالناصر همتی، اختصاص پیدا کرده است. آنچه در ادامه می خوانید، مشروح کامل گفت وگوی من با محمدجواد ظریف است که برای نخستین بار از طریق «صبح نو»، انتشار عمومی پیدا می کند. ظریف در این گفت وگو تجارب شخصی اش در اتمسفر انتخابات سال گذشته را بازگو می کند؛ اینکه جز اسحاق جهانگیری و چند نفر دیگر، در «رأس دولت» پیشین، شوقی برای کاندیداشدن او وجود نداشت و بعد از درزیافتن فایل صوتی گفت وگو اش با سعید لیلاز، فشارها برای نامزدشدنش تشدید شد. ظریف در بخشی از این گفت وگو می گوید اگر رئیسی او را برای به عهده گرفتن مسوولیت وزارت امورخارجه برمی گزید، برای او دشوار بود که به رییس جمهوری نه بگوید؛ هرچند تصدیق می کند که نگرش دولت رئیسی با اندیشه های او، به هیچ وجه همساز و سازگار نیست. در ادامه، مشروح این گفت وگو را از نظر خواهید گذراند با ذکر این توضیح که مصاحبت من با جناب ظریف در بعدازظهر روز 7آذرماه 1400 در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، صورت گرفت.

آقای دکتر! بسیار خوش وقتم که در این لحظه می توانم حضور شما باشم و نظرات تان را برای قضاوت تاریخ، ثبت کنم. پیش از آغاز گفت وگو شاید برای مخاطب جالب باشد حال وهوای این روزهای دکتر ظریف را بداند.
شخصا خیلی خوش هستم، چون مسوولیتی ندارم و نیازی هم ندارم که نگران باشم چون «أنا ربّ الابل و للبيتِ ربُّ سيَمنَعُه»؛ اما دلم برای شرایطی که دارد اتفاق می افتد می سوزد.

آقای دکتر، آقای همتی به من می گفتند که سرتان در دانشکده مطالعات جهان، بابت تعداد واحدهایی که برداشته اید، حسابی شلوغ است.
بله. من را غریب پیدا کرده اند(خنده) و چهار تا کلاس برایم گذاشته اند که تمام وقت فکری مرا می گیرد. دوستان زیادی چه دانشجوهای اینجا و چه دیگران هم مایل اند خدمت شان باشم؛ لذا من از صبح که [به دانشکده] آمده ام تا الان نتوانسته ام هیچ کاری جز جلسه داشته باشم.

بسیار عالی. بهتر است وارد بحث اصلی مان شویم. جناب دکتر! جریان موسوم به اصلاحات در انتخابات اخیر ریاست جمهوری، به شدت در پی راضی کردن جنابعالی برای پذیرفتن مسوولیت کاندیداتوری بود. به نظر می رسد این فشار بعد از کناره گیری حسن آقای خمینی، شدت گرفت. مشخصا فشار جریان اصلاحات روی جنابعالی برای اینکه راضی به نامزدی شوید، از چه زمانی آغاز شد؟
اولین باری که برای انتخابات1400 به من مراجعه شد، سال1392 بود؛ مخصوصا بعد از موفقیت توافق ژنو و باتوجه به میزان محبتی که مردم به من داشتند، به ویژه در مراسم فوت مادرم در مسجد نور تهران که این محبت، بسیار متبلور شد. فکر نمی کنم مسجد نور تا الان چنین جمعیتی به خود دیده باشد. بعد هم در اصفهان در مراسم روضه خواهرم، سپس در کاشان در مراسمی که حضرت آیت الله یثربی گذاشته بودند و سپس در مسجد اعظم قم نیز جمعیت زیادی آمدند؛ البته هر دو مورد آخر یعنی کاشان و بعد قم، درخواست برگزاری مراسم ازسوی من نبود. تعداد علما و مردم عادی که در مسجد اعظم حضور پیدا کردند، برای خود من غیرقابل باور بود. همان وقت یکی از دوستان -که خیلی اصلاح طلب تند هم نیست اما گرایش اصلاح طلبی دارد- به سراغ من آمد که باید از الان برنامه را برای 1400 شروع کنیم. من به ایشان گفتم که خواهش می کنم از الان وقت تان را تلف نکنید و اگر می خواهید برای 1400 برنامه ریزی کنید، سراغ فرد دیگری بروید.

نکته جالبی فرمودید. در سالی که تازه دولت آقای روحانی مستقر شده بود(دولت یازدهم)، این دوستان روی چه حسابی داشتند برای هشت سال بعد برنامه ریزی انتخاباتی می کردند؟
به حساب اینکه احساس می کردند کسی که بیشترین امکان رأی آوری دارد، من هستم. سراغ من آمدند و من هم آن جواب را به ایشان دادم. این دوستی که سراغ من آمد، اتفاقا ازجمله آدم هایی است که به زعم بعضی ها، اصلاح طلب خوش خیم است و اصلا تند نیست. بعد از اتفاقاتی که اواخر سال96(دی ماه) رخ داد، معتقد بودم به عنوان وزیر خارجه نباید ادامه بدهم و حتی به آقای دکتر روحانی پیشنهاد دادم که شما هم کنار بکشید چون شیب کشور از الان به سمت بدی دارد می رود. اولین پیشنهادم [به آقای دکتر روحانی] این بود که کنار بکشید و اگر کنار نمی کشید لااقل ما چند نفر(چند وزیر دولت) را کنار بگذارید و دولت «وحدت ملی» تشکیل بدهید چون الان کشور در شرایطی نیست که دعوای جناحی داشته باشد. همانطور که در سال92 معتقد بودم برای 1400 نباید بیایم، بعد از اتفاقات دی ماه این نگرش تشدید شد و حتی معتقد بودم از ابتدای سال97 باید کنار برویم؛ حتی با حضرت آقا دراین باره صحبت کردم.

تقریبا همزمان با آغاز فشارهای ترامپ.
خیر؛ فشارهای ترامپ که خیلی زودتر شروع شده بود اما احساس می کردم آنچه در دی96 رخ داد و متاسفانه در آبان98 هم تکرار شد(البته این دو مورد از جنس های مختلف بودند)، حتما ترامپ را برای فشار بیشتر تشویق و تشجیع می کند. معتقد بودم برای مقابله با این نوع فشارها، به دولت وحدت ملی نیاز داریم.

بنابراین دعوت از جنابعالی برای کاندیداتوری، سابقه ای طولانی از سال92 دارد.
بله اما از تابستان سال1399 ،دوستانی سراغ من آمدند و بیشترین فشارهایی که فکر می کردند روی من تاثیر می گذارد و واقعا هم تاثیر می گذاشت، فشارهای با رنگ و بوی وظیفه شرعی بود، نه فشارهای سیاسی؛ یک نفر استخاره ای برای من آورد و من هم گفتم که شما به چه حقی از طرف من استخاره گرفته اید؟ او هم آیات معروف سوره یوسف که می گوید: «...يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُزْجَاةٍ...» را برای من آورد. دوست دیگری در چارچوب «علائم ظهور» آمد و با من صحبت کرد و فشارهایی در این زمینه آورد. دوستان دیگری هم از جناح اصولگرا نزد من می آمدند؛ یکی از آقایان از قم آمد و به من گفت که ما اصولگرا هستیم و می خواهیم از نامزدی تو حمایت کنیم؛ من به همه این پیشنهادها پاسخ یکسانی دادم و آن پاسخ این بود که من نامزد نخواهم شد. بعد از پیروزی آقای بایدن، فشارها بر من از دو طرف افزایش پیدا کرد؛ از یک طرف دوستان می گفتند که الان دیگر بایدن پیروز شده و تو باید بیایی؛ من هم می گفتم که نخیر! نمی آیم. از طرف دیگر به کسانی که با آمدن بایدن، نگران آمدن من شده بودند پیغام دادم که از شما تقاضا می کنم به خاطر این فکر و خیال ها، کشور را در معضل قرار ندهید. به نظر من، مصوبه مجلس صددرصد در این جهت بود که فکر می کردند با آمدن بایدن، فرصت برای یک نفر فراهم شده تا رییس جمهور بشود و من می خواستم بگویم که آن یک نفر، علاقه ای به ریاست جمهوری ندارد.

خود شما چگونه فکر می کردید؟ آیا تصور می کردید بعد از آمدن بایدن، دولت آینده در ایران در راستای دولت آقای روحانی باشد؟
خیر، فکر نمی کردم. از خیلی قبل تر فکر می کردم شرایط کشور چنین اجازه ای نخواهد داد. دلایل خودم را هم دارم...

ببخشید میان کلام تان. جنابعالی آذرماه سال1399 در بخشی از گفت وگوی تان با سایت «انتخاب» تصریح داشتید که «من حاضرم در دولت آینده وزیر امورخارجه باشم». به نظر می رسد در این عبارت، نوعی امیدواری به دولت آینده و اینکه در راستای دولت آقای روحانی باشد، وجود دارد.
خیر. من الان در کمال صداقت به شما می گویم که اگر آقای رئیسی هم به من پیشنهاد وزارت خارجه داده بود، برای من دشوار بود که رد کنم؛ احتمالا رد می کردم اما برایم دشوار بود که رد کنم چون من تا الان در برابر مسوولیت، فرار نکرده ام. من دو سال، سفیر آقای احمدی نژاد در سازمان ملل متحد بودم و تا مرا برنداشتند، در مسوولیتم ماندم؛ با اینکه در روز اول رأی آوردن آقای احمدی نژاد، از جای دیگری خواهش کردم که مرا معاف کنند. با اینکه می دانستم نه خود آقای رئیسی بلکه اعضای کابینه ایشان چه گرایش هایی دارند و نمی توانستم دور یک میز با کسانی بنشینم که هشت سال تمام به من خائن و وطن فروش و... گفته بودند، اما اگر چنین پیشنهادی می شد حتما برای اینکه نپذیرم درگیری وجدانی پیدا می کردم؛ آن حرفی که به «انتخاب» زدم، از این جهت بود. اگر فرضا آقای دکتر لاریجانی یا اصلا هر کسی که کمتر به من توهین کرده بود رییس جمهور می شد، من [پیشنهاد وزارت خارجه] را با اطمینان خاطر می پذیرفتم...

همان زمان از صحبتی که با «انتخاب» داشتید، این برداشت به میان آمد که منظور دکتر ظریف از دولت آینده، دولت آقای لاریجانی است.
ممکن بود آقای جهانگیری یا آسیدحسن آقای خمینی هم باشد که خیلی تفاوتی نمی کردند؛ مثلا می توانست آقای ناطق[نوری] هم باشد. من می توانم هزار نفر را نام ببرم که اگر رییس جمهور می شدند، مشکلی با وزیرخارجه شدن شان نداشتم. من با شخص آقای رئیسی برای همکاری به عنوان وزیر امور خارجه مشکلی نداشتم اما معلوم بود شاکله هیات دولت ایشان، جور دیگری است؛ البته ایشان(رئیسی) هم علاقه ای نداشت که من وزیر خارجه اش باشم و هیچ وقت هم چنین پیشنهادی به من نشد اما اگر پیشنهاد می شد، من را در موضع شخصی سختی قرار می داد. قبل از عید(عید 1400) نامه ای نوشتم و گفتم که خیلی از دوستان ما، برجام را زندانی انتخابات کرده اند...

نامه به مقام معظم رهبری؟
بله. قسم جلاله خوردم که من قصدی برای مشارکت در انتخابات ندارم و خواهش می کنم به این دوستان بفرمایید که برجام را از انتخابات جدا کنند. روزی که تصمیم گرفتم در اینستاگرام اعلام کنم که نامزد نیستم -که روز بعد از دیدارم با آقای خاتمی بود- شما می بینید که من این موضوع را آنجا هم به وضوح بیان کردم. تصریح کردم حالا که خیال تان از من راحت شد، اجازه بدهید من کارم را انجام بدهم و شما هم کار خودتان را که دنبال کردن قدرت است انجام بدهید.

این متن را روز 22اردیبهشت منتشر کردید.
نمی دانم؛ من چندان تاریخ نمی دانم. خیلی روی من فشار بود که شرکت کنم و خیلی ها هم [از مشارکت من] به شدت نگران بودند. خیلی ها هم تحلیل های دروغ اطلاعاتی دادند و به شنود اشاره کردند. گزارش دادند که شنودها مبتنی بر این است که ظریف می خواهد رییس جمهور بشود که همگی دروغ بودند. من در منزل حتی به همسرم و به بچه ها گفته بودم که اگر دیدید خیلی تحت فشار هستم، یک جوری از تهران خارجم کنید تا من نامزد نشوم. از دی ماه[سال1399] به همکارانم گفته بودم که یکی از سفرهای خارجی ام(ترجیحا سفری که قرار بود به آسیای جنوب شرقی داشته باشم) را برای هفته ثبت نام ها برنامه ریزی کنید.
لذا افزایش فشارها بر من، اصلا ارتباطی به [کناره گیری] حسن آقا نداشت. برای مراسم 22بهمن که همراه دولت به مرقد حضرت امام(ره) رفته بودیم، موقع خداحافظی حسن آقا دست مرا گرفت و نگذاشت که بروم؛ ایشان مرا به اتاق پاویون بردند و اصرار کردند که تو باید نامزد انتخابات بشوی. من هم گفتم که نمی خواهم نامزد بشوم. بعد از اینکه دیدار حاج حسن آقا با حضرت آقا اتفاق افتاد، حسن آقا به من گفتند که می خواهم به دیدارت بیایم؛ من هم گفتم هنوز آنقدر بی ادب نشده ام که نوه امام بخواهد به دیدارم بیاید؛ بنابراین من به دیدار شما می آیم. به منزل همسر امام(ره) رفتم و با حسن آقا دیداری داشتم؛ آنجا هم گفتم که من کاندیدا نخواهم شد...

این دیداری که فرمودید، در روزی است که حسن آقا با مقام معظم رهبری دیدار داشتند و سپس انصراف دادند؟
نه همان روز، دو، سه روز بعد از آن. سیر فشار بر من برای نامزدشدن، سیر طولانی بود. بعد از آن، تعدادی از دوستان اصلاح طلب مثل آقای دکتر امین زاده و آقای دکتر محمد صدر ازطرف گروهی که اصلاح طلبان داشتند، محبت کردند و به نزد من آمدند و اصرار کردند که کاندیدا شو و من هم گفتم که کاندیدا نمی شوم؛ بااین حال رأی گیری کردند و من را به عنوان نفر اول در لیست خود جای دادند. فکر می کنم آقای امین زاده و محمدآقای صدر در جلسه گفته بودند که من کاندیدا نمی شوم؛ البته یک نفر همانجا گفته بوده که اگر فشار بیاوریم، ممکن است قبول کند اما من شخصا هیچ شائبه ای ایجاد نکرده بودم که ممکن است [کاندیداتوری] را بپذیرم. بعد از داستان نوار، فشارها روی من برای اینکه نامزد بشوم تشدید شد...

اجازه بفرمایید درباره نوار، در ادامه صحبت خواهیم کرد. روز 24فروردین مطلبی را در اینستاگرام خود منتشر کردید با این مضمون که «بر عزم خود برای نامزدنشدن استوارم ولی تداوم فشارها، آزارها، افتراها و تهدیدها در اقبال عمومی و در این عزم تاثیر معکوس دارد». این صحبت را برای کاهش فشار از روی تیم مذاکره کننده مطرح کردید یا واقعا داشتید برای کاندیداتوری، پالس می دادید؟
این صحبت بعد از حضورم در مجلس بود...
حضورتان در جلسه کمیسیون امنیت ملی و روایت آقای عباس مقتدایی که مدعی شد: «برآوردم از جلسه امروز کمیسیون این است که ظریف نامزد انتخابات ریاست جمهوری1400 می شود».
بله. در آنجا(جلسه کمیسیون امنیت ملی) آقای کریمی قدوسی خیلی به من توهین کرد. خب! آقای کریمی قدوسی در هشت سال گذشته به من توهین کرده بود اما در آن جلسه، خیلی توهین کرد؛ درحدی که گفتم نمی دانستم به مجلس آمده ام یا به نمایش. من در آن جلسه آیه ای از قرآن خواندم و ایشان(کریمی قدوسی) جوری که انگار تحت تاثیر قرار گرفته، به تمسخر گریه کرد. آنجا گفتم که این کارها را نکنید چون این کارها تاثیر منفی می گذارد. اگر می خواهید من را از انتخابات منصرف کنید... من که نمی خواهم در انتخابات شرکت کنم اما این کارهای تان تاثیر منفی می گذارد؛ هم در اقبال مردم به من... گفتم این کارهایی که می کنید، باعث می شود من فکر کنم به خاطر عافیت طلبی است که نمی خواهم نامزد بشوم و اگر من به این باور برسم که دارم در مقابل خدا و مردم عافیت طلبی می کنم و نامزد نمی شوم، ممکن است تصمیمم عوض شود؛ بنابراین فشار نیاورید.

چرا نمی خواستید نامزد بشوید؟
به خاطر تحلیلم از شرایط بود. معتقد بودم کشور به اجماع و وحدت ملی نیاز دارد و این اجماع با حملاتی که دوستان علیه من می کردند، پیرامون من شکل نمی گرفت. دلیل دوم هم این بود که من توان ریاست جمهوری ندارم.

یعنی معتقد بودید اگر کابینه را شکل بدهید، تازه ستیز در داخل شروع خواهد شد؟
خیر؛ نه با تشکیل دولت بلکه فقط با اسم ظریف، ستیز شروع خواهد شد.

در ادامه همان مطلب، اشاره کردید که «نگرانی من از رأی آوردن است نه رأی نیاوردن».
بله، بله. در محاسبات من هیچ وقت این نبود که به فرض احتمال دارد ازسوی شورای نگهبان رد بشوم یا ممکن است رأی نیاورم. اتفاقا این ها(ردصلاحیت یا رأی نیاوردن) باعث می شد که نگرانی عافیت طلبی من حذف شود. من از قطبیدگی در کشور نگرانم؛ بعضی ها قطبیدگی در کشور را ضروری می دانند. من ضمن اینکه مخالف تحزب نیستم و البته خیلی سینه چاک تحزب هم نیستم اما از قطبیدگی در جامعه خیلی نگرانم...

به خصوص در شرایط فعلی.
بله؛ در شرایط فعلی.

و تصور می کردید اگر وارد رقابت بشوید، این قطبیدگی شکل می گیرد.
من فکر می کردم اگر ظریف بیاید و تاییدصلاحیت بشود یا نشود، قطبیدگی ایجاد می کند و اگر رأی بیاورد یا نیاورد، باز هم قطبیدگی ایجاد می کند؛ براساس همین، آمدنم به هر شکلی را باعث باخت کشور می دیدم. [حضورم در انتخابات] در دو شکل باعث برد من می شد؛ یکی شورای نگهبان مرا رد می کرد و دیگری اینکه رأی نمی آوردم؛ این دو شکل را بینی و بین الله برای خودم برد می دانستم.

اگر رأی نمی آوردید، وجهه تان خراب نمی شد؟
خیر، خیر؛ بینی و بین الله برای خودم برد می دانستم چون می دیدم دیگر تکلیفی بر گردن من نیست. این کار(کاندیداتوری) باعث می شد تا خیالم راحت بشود که خودم را عرضه کرده ام اما یا شورای نگهبان یا مردم، مرا رد کردند؛ این دو حالت برای من پیروزی بود اما احساس می کردم قطبیدگی برای کشور مضر است؛ لذا هیچ وقت فکر نامزدی نکردم.

آقای دکتر! فضای دولت نسبت به احتمال نامزدی شما چگونه بود؟ می خواهم بدانم آیا دولت، نظر مثبتی روی نامزدی دکتر ظریف داشت؟
آقای دکتر جهانگیری خیلی اصرار داشت؛ ممکن است چند نفر دیگر هم علاقه داشتند اما دولت اصلا علاقه ای نداشت.

اینکه می فرمایید دولت، کدام فرد یا بخش منظورتان است؟
حالا دولت دیگر؛ در درون دولت خیلی شوقی برای کاندیداشدن خودم نمی دیدم؛ از رأس دولت تا بعضی اعضای دولت.

احیانا این افراد در دولت، سودای حمایت از فرد دیگری را داشتند؟
نمی دانم. من قضاوت راجع به درون افراد را به خدا می سپارم.

آقای دکتر! شما روز 22اردیبهشت ماه با انتشار مطلبی در اینستاگرام از کاندیداتوری انصراف دادید...
انصراف ندادم؛ اعلام کردم. من هیچ وقت نرفته بودم که منصرف بشوم چون انصراف یعنی بازگشت(خنده). من هیچ جایی نرفته بودم...

«اعلام عدم علاقه مندی» خوب است؟
عدم علاقه مندی، بله.

یک روز قبل از اعلام عدم علاقه مندی، دیداری داشتید با حسن آقای خمینی و آقای خاتمی. در این دیدار چه گذشت؟
آقای خاتمی پیغام داد که می خواهم بیایم و ببینمت؛ من هم گفتم آنقدر ادبم را از دست نداده ام و من به دیدار شما می آیم. به ایشان گفتم که خدمت می رسم؛ ایشان هم گفتند که پس به حسن آقا هم می گویم که بیایند. رفتم و فشار آوردند که باید بیایی. من هم استدلال های [عمدتا] سیاسی خودم را گفتم؛ اینکه مردم با رأی دادن به من، تنبیه خواهند شد کمااینکه احساس می کنم مردم از سال96 به بعد به خاطر رأی به روحانی، تنبیه شدند و احساس می کردم این تنبیه درمورد من، شدیدتر خواهد بود و این موضوع را به مصلحت کشور نمی دانستم. خیلی توضیح دادم اما راضی نشدند. وقت نماز شد و من چون دیدم در یک بزنگاه گیر کرده ام، گفتم که بلند شویم و نماز بخوانیم. آقای خاتمی ایستادند و به امامت ایشان نماز خواندیم. وقتی نماز تمام شد، به التماس افتادم. به آقای خاتمی گفتم که شما بزرگ تر من هستید؛ به حسن آقا گفتم که من هم برای شخص خودت و هم به اعتبار پدربزرگت، احترام بسیار زیادی قائلم. گفتم خواهش می کنم به من فشار نیاورید. آقای خاتمی هم گفتند حالا که التماس می کنی، می خواستیم امروز تو را از اینجا به وزارت کشور ببریم اما فردا صبح می بریم(خنده). به حسن آقا گفته بودم که من فردا صبح، سفر هستم اما به آقای خاتمی نگفته بودم؛ برای همین حسن آقا یک لبخندی به من زد و جلسه تمام شد(خنده).

بنابراین در آن جلسه به نتیجه گیری قطعی مبنی بر اینکه کاندیدا نخواهید شد، نرسیدید؟
نتیجه گیری من که قطعی بود؛ آن ها رضایت ندادند. من هم پیشنهاد دادم که فلانی و فلانی را کاندیدا کنید که همه را رد کردند. آقای خاتمی به شوخی گفتند که قرار بود امروز برویم وزارت کشور، فردا می رویم...

قرار شد که دوباره جلسه ای بگذارید؟
خیر؛ چون به حسن آقا گفته بودم می خواهم به سفر بروم. صبح فردای آن روز به سوریه رفتم و همان جا به همکارانم گفتم که یک سفر اروپا برای من جور کنید؛ البته قرار بود به اسپانیا و ایتالیا و چند کشور دیگر در اروپای جنوبی بروم. شما اگر به سفرهای من دقت کرده باشید، می بینید که من هیچ سفر بیشتر از 24ساعته نداشته ام؛ مثلا در هفت روز، 6کشور آمریکای لاتین یا فرضا در پنج روز، 6کشور اروپایی را رفته ام اما در آن موقع(موقع ثبت نام ها) طی 6روز، فقط سه کشور را رفتم چون خیلی فوری و فوتی سفر جور شده بود؛ البته قرار بود یک سفر هم به اتریش برویم که به خاطر پرچم رژیم اسرائیل، به هم زدیم. خیلی سفرهای خوبی برای من شد چون برای اولین بار در سفر توانستم استراحت بکنم؛ یعنی سه تا ملاقات می کردم و بعدش، دو روز استراحت می کردم.

آقای دکتر! برویم سراغ اصل مطلب.
اصل مطلب(خنده).

وقتی در شامگاه روز یکشنبه 5اردیبهشت فایل مصاحبه جنابعالی، آن هم از تلویزیون ایران اینترنشنال منتشر شد، اولین حالی که پیدا کردید چه بود؟
البته من پنج شنبه خبردار شدم که فایل درز کرده است؛ آقای [حسام الدین] آشنا به من زنگ زد یا برایم پیام گذاشت که ما اطلاعاتی داریم که فایل درز کرده و امیدواریم که منتشر نشود اما خواستم بدانی که درز کرده است. به آقای آشنا گفتم من که حوصله نمی کنم هفت ساعت صحبت های خودم را دوباره گوش کنم اما از شما خواهش می کنم که تکست(متن) مصاحبه را برایم بفرستید. ایشان هم گفت که همان روزی که ما برایت صوت را فرستادیم، تکست را هم فرستاده بودیم؛ من هم اصلا حوصله نکرده بودم CD را باز کنم و ببینم CD را در کامپیوتر دفترم گذاشتم اما باز نشد. یکی از همکاران را به دفترم آوردم و سی دی را برایم روی فلش ریخت اما فرصت نکردم حتی آن را باز کنم.
بعد دیدم که [همراه صوت] تکست هم هست. این چیزی که گفتم برای روز پنج شنبه بود. بعد از آن، دو نفر از اصلاح طلبان به من زنگ زدند و گفتند که ما شنیده ایم یک چنین فایلی از تو لو رفته و حرف هایی راجع به موضوعاتی داری. این دو نفر، از اصلاح طلبان متعادل و از رفقای مشترک با مرحوم شهیدسلیمانی بودند؛ به من گفتند که سعی می کنیم، نوار را برایت پیدا کنیم.

این برای چه روزی است؟
برای همان پنج شنبه.

یعنی بعد از گفت وگو با آقای آشنا.
بله. صبح فردای آن روز، نوار را برایم پیدا کردند.

منبع اطلاعاتی آقای آشنا یا این دو اصلاح طلب چه بود که شما را از درز نوار مطلع کردند؟
نمی دانم. لذا من می دانستم که این ماجراها در راه است. من از قبل، برنامه سفر به عراق و قطر و چند کشور دیگر را که سفرهای رمضانی بودند داشتم. قرار بود بعدازظهر برای افطار به چند کشور بروم و برگردم که به هم ریخت و قرار شد پشت سر هم بروم و [برای همین] چهار-پنج روز از روزه ام را از دست دادم.

بنابراین، هجمه ای را که شکل گرفت پیش بینی می کردید.
بله، پیش بینی می کردم. دیدم تکه هایی [از نوار را] که انتخاب کرده اند، تکه های کاملا جهت داری است و برای این است که ایجاد فشار کند. دو تا نوار بود؛ یکی، سه ساعته و دیگری چهارساعته که فقط سه ساعته بیرون آمد. احساس می کردم که یک طراحی ای وجود دارد...

کل هفت ساعت درز کرد یا فقط همان سه ساعتی بود که منتشر شد؟
واقعا نمی دانم.

چون بعدها در کلاب هاوس فرمودید که دوستان! ترجیح دادند، فقط سه ساعت را بیرون بدهند.
جز توطئه هیچ دلیل دیگری برای این کار نمی بینم اما خدا می داند.

یعنی تحلیل هایی که درباره عامل و آمر انتشار صوت، مطرح شد...
هیچ کدام به نتیجه نرسیدند و بعید هم می دانم به نتیجه برسد.

بعد از انتشار صوت، با آقایان لیلاز یا آشنا صحبتی داشتید؟
برای چه؟

برای اینکه تحلیل و نظرشان را بدانید.
با آقای لیلاز بعد از مصاحبه صحبت نکردم و راستش را بخواهید قبل از مصاحبه هم صحبت نکرده بودم. من آقای لیلاز را می شناختم و در جلسات بزرگ او را دیده بودم اما هیچ وقت دونفری با هم صحبت نکرده بودیم. با آقای آشنا هم... وقتی این اتفاقات افتاد، من در سفر بودم. آقای [محمود] واعظی جلساتی گذاشتند که ازطرف وزارت خارجه آقای [سعید] خطیب زاده شرکت می کرد. من در این جلسات هم نبودم.

برگزاری جلسه برای واکاوی موضوع و اینکه چه واکنشی باید داشت، بود؟
بله؛ اینکه ریاست جمهوری باید چه کند.

اطلاعی دارید که چه موضوعاتی در این جلسات مطرح شد؟
اطلاع دارم چه موضوعاتی مطرح شد اما علاقه ای ندارم واردش بشوم.

این صوت چقدر در کناره گیری شما از رقابت...
آقاجان! من اصلا نبودم که کناره بگیرم(خنده).

معذرت می خواهم! اعلام عدم علاقه مندی(خنده). چون آقای محمد عطریانفر در مناظره ای تصریح داشتند که این صوت روی رفتار انتخاباتی شما تاثیر گذاشت.
خیر اصلا. من آقای عطریانفر را خیلی دوست دارم. ایشان هم جزو کسانی بود که خیلی به من اصرار می کرد بیایم؛ ایشان خوب می داند که من هیچ وقت نپذیرفتم. ایشان از طرف داماد من، مدام به من پیغام می داد که بیا و من هر دفعه خیلی سفت می گفتم که نمی آیم. داماد من از کسانی بود که می گفت تو بالاخره لحظه آخر می آیی؛ من هم می گفتم ثابت می کنم که اشتباه می کنی. البته صحبت دامادم دلیل داشت؛ سر وزیرخارجه شدنِ من، می گفت که تو آخر وزیر می شوی اما من می گفتم که هیچ وقت نمی شوم(خنده). می گفت این دفعه هم مثل آن دفعه می شود. من هم می گفتم که این مورد فرق دارد؛ اولا این شرایط با آن شرایط فرق می کند و ثانیا من می دانستم که می توانم وزیر خارجه بشوم اما می دانم که رییس جمهوری، بَلَد نیستم.

آقای دکتر! فراموش کردم این سوال را از شما بپرسم. شما فرمودید که اصلاح طلبان به دلیل مشاهده محبوبیت تان، از همان سال1392 برای نامزدی شما در انتخابات1400 برنامه ریزی کرده بودند...
در نظرسنجی ها نیز همین طور بود. در نظرسنجی های مریلند و جاهای دیگر، محبوبیت من در یک دوره ای به بالای 90درصد رسید.

جنابعالی و سردار سلیمانی.
سردار سلیمانی آن موقع 60 و خرده ای درصد بود. البته اشتباه نشود؛ من دارم درباره مقطع زمانی سال93 صحبت می کنم. بعد از آن، محبوبیت سردارسلیمانی خیلی بالا رفت.

در نوار هم به پیشی گرفتن محبوبیت شهیدسلیمانی از خودتان، اشاره فرمودید.
بله؛ خیلی بیشتر از من بود و این نشان می دهد که مردم روش ایشان را می پسندند و ما نوکر مردمیم.

اشاره شما به اینکه مردم، مقاومت و چهره های مقاومت مثل شهیدسلیمانی را می پسندند و درواقع مردم خودشان مقاومت را انتخاب کرده اند، باعث هجمه اپوزیسیون خارج و حتی برخی در داخل علیه شما شد.
بله. شما فراموش نکنید که اولین مسوول غیر نظامی کشور که تحریم شد، من بودم و دلیل تحریم مرا هم که می دانید چیست؟

خیر.
حمایت از رهبری؛ یعنی گفتند این ظریف، سخنگوی رهبری است. آقای رئیسی و آقای محسن رضایی هم به همین علت تحریم شدند اما چندین ماه بعد از من.

اپوزیسیون خارجی و ضدانقلاب، عناوینی به شما نسبت می دادند که من جسارت نمی کنم در حضورتان بگویم.
ماله کش نظام؛ و...(خنده).

باتوجه به این فضایی که علیه شما بود، اصلاح طلبان در مقطع 1399 و 1400 باز هم احساس می کردند محبوبیت شما بالاست؟
بله؛ اصلاح طلبان و خیلی از اصولگرایان [این محبوبیت را] احساس می کردند. ببین عزیزم! من احساس می کردم که رأی آوری و قابلیت رای گرفتن بالایی دارم. با این همه تبلیغاتی که علیه من شد از صداوسیما گرفته تا [شبکه] من وتو... و شاید علیه هیچ کسی به اندازه من اینقدر حمله نشده باشد اما شما ببینید وضعیت من در نظرسنجی ها چگونه بود.

یعنی تصور می کردید، هرچه فشار و حمله علیه شما بیشتر شود به همان اندازه محبوب تر می شوید؟

بله. بعد از سخنرانی حضرت آقا(سخنرانی واکنش به نوار) که آن هم برای خودش داستانی دارد...
سخنرانی ایشان جزو سوالات من نیست. آیا می خواهید خودتان درباره آن صحبت کنید؟
خیر نمی خواهم. بعد از آن سخنرانی، یک هشتگی شروع شد؛ ظریف تنها نیست. من فورا به همه دوستان رسانه ای که داشتم، گفتم که من خواهش می کنم این هشتگ را بردارید چون می گفتم من در برابر چه کسی تنها نیستم؟ 40سال است که تمام زندگی ام را برای دفاع از جمهوری اسلامی و رهبری گذاشته و کتکش را هم خورده ام؛ حالا بیایم و بگویم در برابر آقا تنها نیستم؟ یعنی چه؟ مگر من در برابر آقا هستم که می گویید من تنها نیستم؟ این همان بازی قطبیدگی است که بازی غالب سیاسی است؛ همان قطبیدگی که دوستان تلاش کردند میان ظریف و سلیمانی ایجاد کنند. من واقعا عاشق شهیدسلیمانی بودم و با همدیگر رفیق نزدیک بودیم. اگر شهیدسلیمانی نبود، من هرگز بعد از آن استعفا به دولت بازنمی گشتم.

اواخر اسفند 1397.
من تاریخ ها یادم نیست.

بعد از سفر بشار اسد به تهران.
بله. هرگز بازنمی گشتم؛ آن کسی که باعث شد من بازگردم، شهیدسلیمانی بود. رابطه ما اینطوری بود اما دوستان سعی کردند میان من و شهیدسلیمانی، قطبیدگی ایجاد کنند. لذا هر دو جناح تلاش داشتند قطبیدگی ایجاد کنند اما من اعتقادی به این قطبیدگی ندارم. در همان نوار توضیح می دهم که چرا حضرت آقا می فرمایند: «من دیپلمات نیستم، انقلابی ام». ایشان باید این را بگویند چون رهبری هیچگاه نفرمودند که امنیتی یا اقتصادی یا نظامی هستند. رهبری، انقلابی است و وجه پیوستگی ما به همدیگر، انقلابی بودن است و ایشان، مظهر این وجه پیوستگی است.

به عنوان بحث پایانی. سفر «وانگ یی»، وزیر امور خارجه چین در ابتدای فروردین ماه، باعث شد تا نوعی رودررویی میان شما و آقای لاریجانی فرض شود. شما در اظهارنظری درباره نحوه ورود آقای لاریجانی به پرونده مذاکره با چین فرمودید که حضور ایشان در مذاکرات، پیشنهاد شما به بیت بوده است. این صحبت شما، با واکنش تند نیروهای نزدیک به آقای لاریجانی مواجه شد. درباره این واکنش تند، توضیح بفرمایید؟ آیا از شما انتظار رفتار متواضعانه تری در برابر آقای لاریجانی داشتند؟
خیر. من با آقای لاریجانی هم که صحبت کردم [از این واکنش ها] اظهار تعجب کردند. عرض من این بود که در یک مقطعی ما احساس کردیم نیاز داریم به خاطر برداشت هایی که چینی ها کرده اند، در یک سطح عالی با آن ها ارتباط برقرار کنیم؛ این نیاز از سمت ما احساس شد، نه از سمت چینی ها. آنچه من در برنامه کلاب هاوس گفتم... حالا ممکن است لحنم بد بوده باشد اما صحبت من این بود که چین به ما نگفت که یک نفر که به رهبری متصل است، با ما کار کند بلکه در دیدار ارائه استوارنامه آقای کشاورززاده به آقای شی جین پینگ، پیشنهاد دادیم که می خواهیم در سطحی عالی، نماینده ای خدمت شما برسد؛ من هم به آقای حجازی و هم به آقای لاریجانی پیشنهاد کرده بودم. البته مقاومت هایی در برابر پیشنهاد من بود و خیلی ها هم از دست من دلخور شدند. طبق پروتکل، وزیر خارجه نباید همراه رئیس مجلس سفر کند اما در سفر آقای لاریجانی به چین، من همراه ایشان رفتم. خیلی ها مرا دعوا کردند که تو چرا پروتکل را شکاندی؟ من هم می گفتم که چون ارتباط با چین را بسیار مهم می دانم و سفر آقای لاریجانی [به چین] را هم حساس می دانم، بنابراین همراه ایشان می روم و رفتم؛ بنابراین در ارتباط با چین، مبتکر اصلی ما بودیم که چه کسی در سطح عالی با آن ها ارتباط بگیرد. آن هایی که می گویند این چینی ها بودند که تصمیم گرفتند در ایران با چه کسی تماس بگیرند، دارند بزرگ ترین توهین را به جمهوری اسلامی می کنند؛ این طور نیست. جمهوری اسلامی ایران مستقل تر از آنی است که چین یا هر کشور دیگری بخواهد برایش تصمیم بگیرد.
ما پیشنهاد کردیم که آقای لاریجانی بیاید؛ آقای لاریجانی انتخاب ما بود، نه چینی ها. البته من در [کلاب هاوس] یک عبارتی به کار بردم که بی ادبی بود؛ گفتم که «چینی ها لاریجانی را از کجا می شناختند». این عبارت اشتباه بود. در سفر وانگ یی، آقای لاریجانی با وجودی که کاندیدای ریاست جمهوری بود و علی رغم اینکه ممکن بود دلخوری ایجاد بشود اما چون مسوول روابط با چین بود، پیشنهاد کردم که برای آقای لاریجانی هم ملاقات بگذارند. آقای وانگ یی گفته بود که به خاطر پروتکل کرونای چین، می خواهد حداقل ملاقات ها را داشته باشد اما من اصرار کردم که باید با لاریجانی هم دیدار بکنی چون لاریجانی، مسوول روابط با چین است.
آقای لاریجانی روزی که از ریاست مجلس کنار رفت، من خواهش کردم ساختمانی را در وزارت امور خارجه، برای کار با چین در اختیار ایشان قرار بدهند. من برای کاری که کردم، توجیه کارشناسی داشتم؛ بعضی ها ممکن است فکر کنند من می خواستم آقای لاریجانی را برای ریاست جمهوری لانسه کنم. البته بدم نمی آمد که آقای لاریجانی رییس جمهور بشود اما من در حوزه داخلی اصلا فعالیت نمی کنم که بخواهم یا نخواهم ایشان را برای ریاست جمهوری لانسه کنم؛ به من ربطی نداشت.
وقتی آقای لاریجانی از ریاست مجلس کنار رفت، یکی از بحث ها این بود که ایشان چگونه می تواند به اسناد محرمانه دسترسی داشته باشد. من نمی توانستم برای کسی که مقام مسوول رسمی نیست، دسترسی به اسناد محرمانه قرار بدهم مگر اینکه به وزارت خارجه می آمد و به عنوان مقام رسمی مستقر می شد. چون دفتر آقای لاریجانی در دفتر مطالعات بود، گفتند که آقای سجادپور با لاریجانی بسته؛ اصلا اینطور نبود. من با آقای لاریجانی، ساختمان [دفتر مطالعات] را ترمیم و آماده کردیم و پیشنهاد دادم که شما بیا و اینجا مستقر شو؛ چون شما نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در پرونده ارتباط با چین هستی.

شاید یک علت حمله نیروهای نزدیک به آقای لاریجانی علیه شما، این بود که جنابعالی را سدی در برابر کاندیداتوری ایشان می دیدند.
اشتباه می کردند. هر کسی که فکر می کرد من مانع فرد دیگری برای ریاست جمهوری هستم، اشتباه می کرد.

پایگاه خبری ساعدنیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

دیدگاه ها
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/