به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، عبدالناصر همتی متولد 20 فروردین 1336 اقتصاددان و سیاستمدار اصلاحطلب ایرانی است که در مناصب مهم اقتصادی – بانکی کشور حضوری برجسته داشتهاست. او پیشتر هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزیر امور اقتصادی و دارایی (در دولت 1403) بوده است. اکنون نیز با استعفای فرزین، به منصب ریاست بانک مرکزی بازگشت.
عبدالناصر همتی در 20 فروردین 1336 در شهرستان کبودرآهنگ استان همدان متولد شد. وی تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه تهران گذراند و در سال 1357 مدرک کارشناسی اقتصاد، در سال 1367 کارشناسی ارشد و در سال 1372 دکترای اقتصاد را از این دانشگاه دریافت کرد. همتی سابقه دورههای تکمیلی حسابرسی و مطالعات اقتصادی در لندن را نیز در کارنامه دارد. او از سالهای پس از انقلاب در حوزههای مختلف اقتصادی فعالیت داشته و هماکنون به عنوان دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران تدریس میکند.
همتی طی سالها فعالیت خود مناصب متعددی در بخشهای بانکی، بیمه و سیاستگذاری داشته است:
رئیس کل بیمه مرکزی ایران (1373–1385). در این دوره او از مهمترین معماران سیاست آزادسازی و خصوصیسازی صنعت بیمه در ایران شناخته میشود.
مدیرعامل بانک سینا (1385–1392)
مدیرعامل بانک ملی ایران (1392–1395)
رئیس کل بیمه مرکزی ایران (1395–1397) (دوره دوم).
هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی ایران (1397–1400) همتی در این دوره، در شرایط بازگشت تحریمهای بینالمللی، به مدیریت بازار ارز و سیاستهای پولی کشور پرداخت.
سفیر فوقالعاده و تامالاختیار ایران در چین (تابستان 1397) (مدت بسیار کوتاه).
وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم (مرداد تا اسفند 1403) در دولت مسعود پزشکیان، همتی با کسب رأی اعتماد مجلس به این سمت منصوب شد، اما پس از حدود شش ماه به دلیل نوسانات شدید بازار ارز و تورم، استیضاح و از کار برکنار شد
رئیس کل بانک مرکزی (دوره دوم، از دی 1404) وی در دیماه 1404 بار دیگر توسط رئیسجمهور به ریاست کل بانک مرکزی منصوب شد و جایگزین محمدرضا فرزین گردید.
همتی در دوره مدیریت خود تلاش کرد سیاستهای پولی و ارزی را هماهنگ کند، اما با فشارهای بیرونی و ساختاری اقتصاد روبهرو بود. به عنوان مثال وی با هدف کاهش چندنرخی بودن ارز، طرح «بازار ارز توافقی» را اجرایی کرد؛ اما همزمان با تشدید تنشهای منطقهای و بازگشت تحریمهای آمریکا، کنترل بازار ارز دشوار شد و در دوره او قیمت دلار آزاد از حدود 9500 تومان به نزدیک 25000 تومان (افزایش حدود 163 درصدی) رسید. همتی در سال 1403 نیز تلاش کرد نرخ ارز را در کانال 60–70 هزار تومان نگه دارد که با وقایع بینالمللی این هدف محقق نشد و دلار آزاد تا 90 هزار تومان صعود کرد
نرخ ارز و تورم: در دوره ریاست همتی بر بانک مرکزی، نرخ رشد نقدینگی بهشدت افزایش یافت و تورم نیز بالا بود. به گزارش یک منبع تحلیلی، نرخ رشد نقدینگی در دوازدهماهه منتهی به مرداد 1397 حدود 20٫5 درصد بود که تا پایان دوره او به حدود 39٫4 درصد رسید. در همان زمان، تورم نقطهبهنقطه از حدود 24 درصد به حدود 35–40 درصد رشد کرد و به گفته خود او، تورم به 35 درصد رسیده بود. همتی با اشاره به محدودیتها یادآور شد که تثبیت کامل ارز در شرایط تورم بالای 30 درصد ناممکن است
نقدینگی و بازار پول: همتی بارها بر هماهنگی سیاستهای پولی و مالی تأکید داشت، اما منتقدان معتقدند ابزارهای او برای مهار نقدینگی در دوران ریاستش کافی نبود و ادغام بانکهای تجاری کوچک را دیرهنگام انجام داد. طی دوره او افزایش نقدینگی و انتظارات تورمی، زمینهساز جهش قیمت ارز و کالاها شد (بهویژه در سالهای 98–1400)
همتی در انتخابات سیزدهم ریاستجمهوری (1400) به عنوان یکی از نامزدهای مورد تأیید شورای نگهبان شرکت کرد. او در تاریخ 25 اردیبهشت 1400 ثبتنام کرد و در 4 خرداد همان سال صلاحیتش تأیید شد همتی خود را اقتصاددانی تکنوکرات معرفی میکرد و شعار «تعامل، از خانه تا جهان» را به عنوان محور کارزار انتخاباتیاش برگزید. وی بر ضرورت رفع تحریمها و بهبود روابط خارجی به موازات اصلاحات اقتصادی داخلی تأکید داشت. در انتخابات روز 28 خرداد 1400، همتی با حدود 2٫4 میلیون رأی (8٫38٪ کل آرا) سوم شد و پس از سید ابراهیم رئیسی و محسن رضایی در جایگاه سوم ایستاد.
نقش همتی در اقتصاد ایران با نگاههای متفاوتی مواجه بوده است.
نقدها: منتقدان معتقدند همتی در دوران مسئولیت نتوانست نوسانات شدید نرخ ارز و تورم را مهار کند و به همین دلیل به بخش عمدهای از مشکلات اقتصادی دامن زد گروهی از نمایندگان و تحلیلگران محافظهکار وی را به «تلاوی ریال» (کاهش عمدی ارزش پول) بهمنظور پر کردن کسری بودجه متهم کردهاند همچنین گفته میشود هماهنگی لازم بین سیاستهای پولی، مالی و ارزی در دوره او برقرار نشد و ترکیب ابزارها به گونهای نبود که از افزایش نقدینگی و تورم جلوگیری کند به علاوه، عدم اقناع افکار عمومی و توضیح ناکافی درباره تصمیمات اقتصادی از جمله نقاط ضعف تلقی شده است.
دفاعیات: از سوی دیگر، مدافعان همتی تأکید میکنند که مشکلات اصلی اقتصاد ایران فراتر از اختیارات یک فرد است. آنها یادآور میشوند که تشدید تحریمهای بینالمللی و ساختارهای ناکارآمد داخلی بار سنگینی بر دوش مدیریت اقتصادی گذاشته و نمیتوان نتایج فوری گرفت. همتی و حامیانش خاطرنشان کردهاند که او توانسته تورم را در حدی پایین بیاورد (مثلاً کاهش حدود 10 درصدی تورم نقطهبهنقطه) و گامهایی در جهت شفافیت در بازار ارز و کاهش رانت ارزی برداشته است به بیان دیگر، از نگاه آنها مشکل کاهش ارزش پول ملی و تورم عموماً محصول مسائل ساختاری و انباشته است، و همتی در حوزه سیاستگذاری تلاشهایی برای اصلاح اوضاع انجام داده که نتایج آن در بلندمدت مشخص خواهد شد
عبدالناصر همتی امروز یکی از چهرههای تأثیرگذار اقتصاد و سیاست ایران بهشمار میآید. نقش او به عنوان یک اقتصاددان تکنوکرات (در عین گرایش اصلاحطلبانه) مورد اقبال گروهی از دستاندرکاران اقتصادی و بدگمانی گروهی دیگر بوده است. وی اکنون مجدداً رئیس کل بانک مرکزی است و انتظار میرود همچنان در تدوین سیاستهای پولی و ارزی کشور نقشآفرین باشد. ارزیابی نهایی از کارنامه همتی معمولاً ترکیبی از دیدگاههای متفاوت است: برخی او را متخصصی با محدودیتهای ساختاری میبینند و برخی او را مسئول ناکامی سیاستهای اقتصادی میدانند. با این حال، تردیدی نیست که جایگاه علمی و سیاسی همتی در میان جریانهای اعتدال و اصلاحات، او را به یکی از بازیگران مهم اقتصاد امروز ایران تبدیل کرده است.
