به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، زمان گذشته استمراری در زبان ترکی استانبولی برای بیان اعمالی است که در گذشته برای مدتی به طول انجامیده است، مثلا نگاه می کرد، می کشید.
برای ساختن حالت مثبت این فعل باید بن فعل را بشناسیم. بن فعل با حذف کردن پسوندهای mak/mek از مصدر فعل حاصل می شود، برای مثال بن فعل yazmak می شود yaz. پسوندهای مخصوص این زمان -i/-ı/-u/-ü هستند که بر اساس اصل تطابق آوایی و با توجه به آخرین حرف صدادار بن فعل یکی از این پسوندها به بن وصل می شود. بعد از آن پسوند استمرار yor و در آخر پسوند گذشته و شناسه به بن فعل می چسبند.
نکته: در سوم شخص جمع پسوند lar قبل از dı می آید. اگر آخرین حرف بن فعل، یکی از حروف ç/f/h/k/s/ş/t/p بود، حرف d در پسوند به t تبدیل می شود (tı/ti/tu/tü).
در جدول زیر می توانید صرف فعل رفتن (gitmek) در زمان گذشته استمراری را ببینید:
می رفتیم | gidiyorduk | می رفت | gidiyordum |
می رفتید | gidiyordunuz | می رفتی | gidiyordun |
می رفتند | gidiyorlardı | می رفت | gidiyordu |
برای منفی کردن، کافی است پسوند منفی کننده mi/mı/mu/mü را قبل از پسوند استمراری yor بیاوریم.
نمی دانستیم | bilmiyorduk | نمی دانستم | bilmiyordum |
نمی دانستید | bilmiyordunuz | نمی دانستی | bilmiyordun |
نمی دانستند | bilmiyorlardı | نمی دانست | bilmiyordu |
برای سوالی مثبت و منفی، کافی است بعد از فعل مثبت و منفی پسوند پرسشی muy را به علاوه پسوند گذشته و شناسه بیاورید، مثلا:
?anlamıyor muydum (نمی فهمیدم؟)
?istiyor muydum (می خواستم؟)
زمان حال......... Şimdiki Zaman
صرف مثبت
حالت سوالی صرف مثبت
تنگ شدن مصوت ünlü daralması
زمان حال استمراری makta/-mekte-
صرف منفی
حالت سوالی صرف منفی
زمان حکایتی زمان حال şimdiki zamanın hikayesi
معادل زمان گذشته استمراری است.
فعل + (ı, i, u, ü)yor + -du ( پسوند حکایتی) + پسوند شخصی
پسوند حکایتی همان پسوند زمان گذشته ساده است یعنی :
dı/di/du/dü
که در اینجا به علت هماهنگی صوتی با yor فقط du به کار می رود.
شکل نوشتار این فعل دو حالت دارد یا به صورت چسبیده یا جدا اما اکثرا در گفتار به صورت چسبیده تلفظ می شود.
شخص | حالت جدا | حالت چسبیده | پسوند شخصی | معنی |
ben | bil-iyor i-di-m | bil-iyor-du-m | m | می دانستم |
sen | bil-iyor i-di-n | bil-iyor-du-n | n | می دانستی |
o | bil-iyor i-di | bil-iyor-du | - | می دانست |
biz | bil-iyor i-di-k | bil-iyor-du-k | -k | می دانستیم |
siz | bil-iyor i-di-niz | bil-iyor-du-nuz | -nuz | می دانستید |
onlar | bil-iyor i-di-ler | bil-iyor-du-lar | ler/lar | می دانستند |
در سوم شخص جمع حالت دوم که پسوند شخص قبل از پسوند حکایتی می آید نیز استفاده می شود.
(آموزش زبان ترکی در ترکی آذربایجانی فقط حالت اول استفاده می شود Bil-ir-di-ler)
Kaza olduğunda ben eve gidiyordum. |
موقع تصادف من به خانه می رفتم. |
Şimdi biz de seni düşünüyorduk. |
الان ما هم به تو فکر می کردیم. |
Uyumadan önce hep kitao okurdunuz. |
قبل از خواب همیشه کتاب می خواندید. |
حالت منفی با آمدن –mı/-mi/-mu/-mü قبل از پسوند –yor ساخته میشود.
شخص | حالت چسبیده | معنی |
ben | bil-mi-yor-du-m | نمی دانستم |
sen | bil-mi-yor-du-n | نمی دانستی |
o | bil-mi-yor-du | نمی دانست |
biz | bil-mi-yor-du-k | نمی دانستیم |
siz | bil-mi-yor-du-nuz | نمی دانستید |
onlar | bil-mi-yor-du-lar | نمی دانستند |
Tatilde gezete okumuyorduk. |
تعطیلات روزنامه نمی خواندیم. |
Yoldan hiç araba geçmiyordu. |
هیچ ماشینی از راه عبور نمی کرد. |
Sen odanı toplamıyorsun. |
تو اتاقت را مرتب نمی کنی. |
