به جهت تعریف اظهارنامه مالیاتی میتوان گفت: اظهارنامه مالیاتی کارنامه مالی است که همه ساله، اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول مالیات، به منظور محاسبه مالیات خود به سازمان مالیاتی تقدیم میکنند. در حال حاضر با خود اظهاری الکترونیکی، فرآیند ارائه اظهارنامه مالیاتی تحت سامانه متمرکز انجام میشود.
به طور معمول مالیات در ایران به صورت خوداظهاری محاسبه میشود. به این ترتیب که اشخاص حقوقی و حقیقی، بدون دخالت ممیزان و کارشناسان اداره مالیات، خودشان اعلام میکنند که چقدر درآمد داشتهاند و چقدر باید مالیات پرداخت کنند. این کار از طریق تکمیل اظهارنامه مالیاتی یا اصطلاحاً فرم خوداظهاری انجام میگیرد.
باید دقت داشته باشید خوداظهاری مالیاتی را علاوه بر اشخاص حقیقی و حقوقی که در ایران کسب درآمد میکنند، کسانی که تابعیت ایران را دارند و در خارج از کشور ساکن هستند ولی در ایران درآمدزایی میکنند نیز باید ارائه کنند. همه افرادی که تابعیت غیر ایرانی دارند اما در ایران کسب درآمد میکنند نیز باید فرم خوداظهاری مالیاتی را ارسال کنند.

انواع اظهارنامههای مالیاتی
اظهارنامه اشخاص حقوقی (شرکت ها) و حقیقی (مشاغل)
اظهارنامه مالیات بر ارث
اطهارنامه مالیات بر املاک و مستغلات
اظهارنامه مشاغل خودرویی
اظهارنامه انحلال شرکت
اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده
مدارک مورد نیاز برای تشکیل پرونده مالیاتی:
در این بخش مدارکی را که باید اشخاص حقوقی برای تشکیل پرونده مالیاتی همراه خود داشته باشند را نام بردهایم:
اصل و کپی اساسنامه شرکت
اصل و کپی آگهی تأسیس
اصل و کپی روزنامه رسمی
اصل و کپی شرکت نامه
اصل و کپی اظهارنامه ثبت شرکتها
اصل و کپی آگهی تغییرات
اصل و کپی شناسنامه (صفحه اول) اعضای هیئتمدیره، اصل و کپی کارت ملی کلیه اعضای هیئتمدیره
کپی فیش تلفن محل شرکت
اصل گواهی امضای صاحبان امضای مجاز تأیید شده در دفترخانه اسناد رسمی
تکمیل دفترچه مشخصات شناسایی شرکت (دفترچه ثبت نام اشخاص حقوقی)
اصل فیش واریز دو در هزار مبلغ سرمایه اولیه شرکت در بانک ملی
مراحل ثبت نام مالیاتی در سامانه اظهارنامه مالیاتی :
ثبت نام و ورود به سایت این سامانه، مطابق مراحل زیر است:
1.ابتدا وارد سامانه اظهارنامه مالیاتی شوید. سپس، از قسمت خدمات اصلی مالیاتی، گزینه ثبت نام و پیش ثبت نام الکترونیک را انتخاب کنید.
2. سپس، گزینه ورود به ثبت نام را که در پایین صفحه قرار دارد، انتخاب کنید.
3. در این قسمت، شماره ملی خود را وارد کرده، نوع مودی را مشخص نمایید و پس از وارد کردن کد امنیتی، گزینه ورود به ثبت نام را انتخاب نمایید.
4. در این گام، گزینه پیش ثبت نام جدید را انتخاب کنید تا به صفحه بعد، هدایت شوید.
5. در این قسمت، نوع ثبت نام، کد پستی اقامتگاه قانونی که همان محل فعالیت شما میباشد و شماره همراه خود را وارد کرده و پس از وارد کردن تصویر امنیتی، گزینه پیش ثبت نام جدید را انتخاب کنید.
6. پس از ورود به سایت ثبت نام و ارسال اظهارنامه، سامانه اظهارنامه مالیاتی و طی کردن مراحل ثبت نام، میتوانید اقدام به پر کردن اظهار نامه مالیاتی مورد نظر خود نمایید.
اطلاعات مهمی که در تهیه اظهارنامه مالیاتی باید به آنها دقت کنید:
اطلاعاتی که باید در اظهارنامه خود ثبت نمایید بسیار مهم میباشند. صحت این اطلاعات از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و شما باید حساسیت بسیار زیادی در تکمیل آنها به خرج دهید. اما چه مواردی در اظهارنامه باید وارد شود؟
کد کاربری و رمز عبور محرمانه ارسال شده از اداره دارایی محل شرکت
پاسخ به پرسشهای اظهارنامه برای ورود اطلاعات هویتی صاحبان امضا بر اساس اساس نامه
وارد کردن اطلاعات حسابداری در اظهارنامه مالیاتی
وارد کردن اطلاعات سود و زیان در اظهارنامه
وارد کردن اطلاعات ترازنامه شرکت
رفع مغایرت اختلاف ترازنامه در صورت وجود
درج اقلام معاف از پرداخت مالیات
بررسی اظهارنامه و تطبیق مبلغ درامد مندرج با اظهارنامه ارزش افزوده و گزارش فصلی
ارسال اظهارنامه و دریافت کد رهگیری
آیا اصلاح اظهارنامه مالیاتی پس از تسلیم به اداره دارایی، امکان پذیر است؟
در پاسخ باید بگوییم شما میتوانید تا یک ماه پس از تسلیم اظهارنامه عملکرد مالیاتی به سازمان امور مالیاتی کشور، نسبت به اصلاح اظهارنامه مالیاتی اقدام کنید. طبق ماده 226 قانون مالیاتهای مستقیم، میتوانید در این بازه زمانی، نسبت به رفع نقص و ایرادات اقدام کنید. برای همین بهتر است مودیان قبل از تاریخ تعیین شده برای تسلیم اظهارنامه مالیاتی کارهای مربوط به آن را انجام داده تا در صورت نیاز به اصلاح وقت کافی برای اظهارنامههای مالیاتی داشته باشند.
مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی
مهلت تسلیم اظهارنامه الکترونیکی مالیاتی، حداکثر تا 31 تیر ماه هر سال است. اما اگر در اساس نامه شرکت یا موسسهای، سال مالیاتی با سال مالیاتی رسمی تطبیق ندارد، ملاک تعیین میزان مالیات، سال مالی آن شرکت خواهد بود.

به دلیل اهمیت بالای انجام کارهای مالیاتی و ارائه اظهارنامه مالیاتی و همچنین اهمیت وقت و هزینهای که صرف تهیه مدارک و هزینههای ابتدایی کردهاید باید دقت کافی را در این روند داشته باشید. سامانه آسان ثبت در این راه به شما کمک بسزایی میکند. سامانههای آنلاین متعددی به منظور تسهیل فعالیتهای ثبتی شرکتها مانند ثبت نام مالیاتی و استعلام بدهیهای مالیاتی ایجاد شدهاند.
عدم ارسال اظهارنامه مالیاتی الکترونیکی و عواقب آن برای مودیان مالیاتی
همانطور که اشاره شد اظهارنامه مالیاتی باید در پایان سال مالیاتی یا چهار ماه بعد از پایان سال مالی مطابق با اساس نامه شرکتها تهیه و ارسال گردد. اگر مودیان در زمانهای مقرر شده اقدام به تهیه و تنظیم و ارائه اظهارنامه مالیاتی نکنند تا 30 درصد مبلغ مالیات پرداخت نشده مشمول جریمه شده و این جریمه غیر قابل بخشش است .
اشخاص حقیقی و حقوقی باید توجه داشته باشند حتی اگر موسسه یا شرکت آنها هیچگونه فعالیت مالی نداشته باید حتما باید تهیه اظهارنامه مالیاتی را انجام داده و آن را ارسال کنند و فقدان فعالیت مالی دلیل بر عدم ارسال نبوده و باید در این حالت اظهارنامه مالیاتی خود را به صورت سفید به همراه سایر مدارک ارائه کنند تا مشمول جریمه نگردند.
چه اشخاصی ملزم به تسلیم اظهارنامه الکترونیکی مالیاتی نیستند؟
شهرداریها و سازمانهای زیر مجموعه در 31 استان کشور
کلیه سازمانها و نهادهایی که از بودجه عمومی دولت استفاده میکنند.
کلیه موسسات و وزارت خانهها
کارگران، صیادان، عشایر، شرکتهای تعاونی دانش آموزی و دانشجویان.
نکات تهیه و تسلیم اظهارنامه مالیاتی
در حفظ و نگهداری کد کاربری و رمز عبور، کوشا باشید.
اظهارنامه انحلال، تا 60 روز پس از تعطیلی فعالیت اعلام شود.
کد رهگیری که سیستم در فرآیند آخر ثبت اظهارنامه الکترونیکی به شما میدهد، مرجع پیگیری اظهارنامه در اداره مالیاتی و سامانه جامع مالیاتی خواهد بود.
اگر در زمان ارسال اظهارنامه الکترونیکی، با خطای 504 روبرو شدید، معنا و مفهوم آن است که شرایط ارسال اظهارنامه را ندارید.
اطلاعات حسابهای بانکی مودی باید به درستی و بر اساس اطلاعات مستند وارد شود که قابل ارزشیابی و راستی آزمایی توسط ممیزان و سرممیزان دارایی باشد.
اگر اطلاعات بانکی به درستی وارد نشود، ارتباط سامانه دارایی با سامانه بانکی مربوطه، سبب دریافت اطلاعات موثق نشده و آن اطلاعات ملاک بررسی خواهند بود.
ورود اطلاعات هویتی مدیرعامل قانونی شرکت در زمان تنظیم اظهارنامه در سال مالیاتی مزبور، الزامی است.