چرا از حافظ فال می‌گیریم؟

سه شنبه، 30 آذر 1400 ID کد خبر 184160

ساعد نیوز: محمدعلی اسلامی ندوشن درباره تفأل به حافظ می‌گوید: حافظ اگر تا این پایه مورد قبول مردم قرار گرفته، برای آن است که الگوی وجدان آگاه و ناآگاه ایرانی بوده و مردم صدای درون خود را از زبان او می‌شنوند و حیرت می‌کنند از این‌که او آن‌گونه به سراچه ضمیر آنان راه یافته.

به گزارش سایت خبری ساعد نیوز به نقل از ایسنا، کانال دکتر محمدعلی اسلامی نُدوشن در آستانه شب یلدا گفتار صوتی ای را از این نویسنده و چهره پیشکسوت فرهنگی به اشتراک گذاشته که درباره تفأل به حافظ می گوید.

او پرسش «چرا از حافظ فال می گیرند؟» را مهم ترین سوالی می داند که بشود درباره حافظ مطرح کرد و اظهار می کند: همه خصوصیات دیگر این مرد بر گِرد این مسئله الان گره خورده است؛ برای این که یک وجه استثنایی است در مورد حافظ که تنها کتابی است که در زبان فارسی ازش فال گرفته می شود. ما نمی دانیم از کی شروع شده است ولی لااقل در تمام دورانی که چاپ جریان داشته و کتاب ها به صورت متعدد در دست مردم بوده، از آن زمان تا امروز از حافظ فال می گیرند. این نه تنها در زبان فارسی بلکه گمان می کنم تا آن جا که من بدانم در هیچ زبانی، کتابی نیست که بشود از آن فال گرفت یعنی مردم یک همچون ماموریتی را به آن کتاب واگذار کرده باشند.

این پژوهشگر می افزاید: زبان کنایه و دوپهلو است که حافظ به کار می برد. هیچ کدام از شعرای ایرانی نتوانسته اند به اندازه حافظ و مانند حافظ این زبان کنایه و دوپهلو را داشته باشند؛ و چنان که می دانید تمام غزلیات یک نوع حالت دوپهلو دارند به این معنی که دو نوع مفهوم می شود از این شعرها گرفت، این چیزی است که بسیار آمادگی دارد مانند فال دربیاید، زمانی که می توان دو یا چند برداشت داشت، فرض کنید یک برداشت به طرف چپ یکی به طرف راست یکی به طرف زمین یکی به طرف آسمان، این برداشت ها کمک می کند این ایهام و کنایه ای که هست و برداشت های مختلفی که ایجاد کرده شما را کمک می کند خودتان برداشت کنید نه این که شعر به شما بگوید بلکه شما آن علاقه درونی خودتان را به حساب شعر می گذارید و آن چه را از زبان او می خواهید بشنوید از زبان خودتان در واقع از درون خودتان می شنوید. بنابراین این یک مورد مهمی است که کمک کرده است به ابهام خاص حافظ.

فال حافظ با تفسیر امروز سه شنبه 30 آذر/ توصیه های امروز حافظ به شما

اسلامی ندوشن حافظ را شاعر عوام و خواص می خواند و می گوید: این هم خاصیت حافظ است که هم خواص از او بهره بگیرند و هم اشخاص کم سواد، اشخاصی که به زحمت خواندن می دانند، دیوان او را با آواز بلند می خوانند و تسلی پیدا می کنند، و این خاصیت همین کلمات و موسیقی کلام است که می تواند یک همچین حالت تسلی خاطر ببخشد به کسان و همان طور که عرض کردم، این شاعر را آورده در سطح وسیع مردم عادی و در عین حال مشکل ترین شاعر فارسی شناخته شده و به صورت یک موجود معمایی او را در آغوش گرفته.

این صفحه همچنین بخشی از کتاب «گفتن نتوانیم، نگفتن نتوانیم» اسلامی ندوشن را درباره حافظ به اشتراک گذاشته است: «حافظ اگر تا این پایه مورد قبول مردم قرار گرفته، برای آن است که الگوی وجدان آگاه و ناآگاه ایرانی بوده و به زبان کنایه گفته است آن چه را که دیگران نگفته اند و یا ناتمام گفته اند. مردم صدای درون خود را از زبان او می شنوند و حیرت می کنند از این که او آن گونه به سراچه ضمیر آنان راه یافته. به این سبب به او لقب «لسان الغیب» داده اند و از دیوانش فال می گیرند.»

چرا از حافظ فال می‌گیریم؟

نظرات