به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، وجه التزامی برای بیان کارهایی است که در آنها التزام وجود داشته باشد. در فارسی، این وجه را با اضافه کردن ب به ابتدای بن مضارع می سازیم، مثلا بروم، بدانم، بخورید و …
در حالت مثبت وجه التزامی، بر اساس اصل تطابق آوایی، یکی از پسوندهای زیر را برای ضمایر فاعلی انتخاب می کنیم. در جدول زیر با این پسوندها آشنا می شوید:
برویم | gidelim | Biz (y)-elim/-alım | بروم | gideyim | Ben (y)-eyim/-ayım |
بروید | gidesiniz | Siz (y)-esiniz/-asınız | بروی | gidesin | Sen (y)-esin/-asın |
بروند | gideler | Onlar (y)-eler/-alar | برود | gide | O (y)-e/-a |
نخوریم | yemeyelim | Biz –meyelim/-mayalım | نخورم | yemeyeyim | Ben -meyeyim/-mayayım |
نخورید | yemeyesiniz | Siz -meyesiniz/-mayasınız | نخوری | yemeyesin | Sen -meyesin/-mayasın |
نخورند | yemeyeler | Onlar -meyeler/-mayalar | نخورد | yemeye | O -meye/-maya |
کافی است پس از هر فعل پسوند سوالی mi/mı را بیاوریم، مثلا:
?dinleyeyim mi (گوش بکنم؟)
?kabuletmeyeyim mi (قبول نکنم؟)
فعل بودن در وجه التزامی از فعل olmak ساخته می شود.
biz olalım | ben olayım |
siz olasınız | sen olasın |
onlar olalar | o ola |
فعل + -malı /-meli + پسوند حکایتی+ پسوند شخص
فعل + -malıydı /-meliydi + پسوند شخص
فعل +(y) -acaktı/-ecekti + پسوند شخصی
شخص | حالت جدا | حالت چسبیده | پسوند شخصی | معنی |
ben | gelmeli idi-m | Gel-meliydi-m | m | باید می آمدم |
sen | gelmeli idi-n | Gel-meliydi-n | n | باید می آمدی |
o | gelmeli idi | Gel-meliydi | - | باید می آمد |
biz | gelmeli idi-k | Gel-meliydi-k | -k | باید می آمدیم |
siz | gelmeli idi-niz | Gel-meliydi-niz | -nız/-niz | باید می آمدید |
onlar | gelmeli idi-ler | Gel-meliydi-ler Gel-meli-ler-di | ler/lar | باید می آمدند |
در سوم شخص جمع حالت دوم که پسوند شخص قبل از پسوند حکایتی می آید نیز استفاده می شود.
(در ترکی آذربایجانی فقط حالت اول استفاده می شود gelmeliydiler)
Ödevlerimi zamanında yapmalıydım.
باید تمریناتم را سر وقت انجام می دادم.
O, hatalı olduğu için senden özür dilemeliydi.
او، به خاطر خطاکار بودنش،آموزش زبان ترکی باید از تو معذرت خواهی می کرد.
Haklısın, ben seni daha erken aramalıydım.
حق داری، من باید زودتر از این باهات تماس می گرفتم.
حالت منفی با آمدن –ma/-me ساخته میشود. بنابراین پسوند کلی به صورت –mamalıydı/-memeliydi ساخته میشود.
Kardeşine kızmamalıydın.
نباید (به ) برادرت عصبانی میشدی.
O şurubu içmemeliydin.
باید آن شربت را نمی خوردی. (نباید آن شربت را می خوردی)
