به گزارش سایت خبری ساعد نیوز، عباس عبدی در روزنامه اعتماد نوشت؛ شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسات گذشته سندی را تحت عنوان سیاست ها و اقدامات تقویت و ترویج نامگذاری متولدین جدید مبتنی بر فرهنگ اسلامی ـ ایران به تصویب رسانده است. معنای این اقدام چیست؟ انتخاب نام کودکان جزو خصوصی ترین موضوعات خانواده هاست.
اجبار و اکراه در انتخاب نام یا تغییر آن فقط در برخی کشور ها دیده شده است. از جمله در حکومت کمونیستی بلغارستان که انتخاب نام های اسلامی برای اقلیت مسلمان خود را با محدودیت مواجه می کردند. اتفاقا این ویژگی فرهنگی جایی است که عقاب بلندپرواز قدرت حکومت ها را به آن راهی نیست و بهتر از هر جای دیگر می توان تحولات نگرش فرهنگی یا حتی سیاسی مردم را در آن دید.
پرسش روشن این است که چرا پس از گذشت ۴۳ سال از انقلاب، شورای مزبور به یاد نوشتن سندی برای تقویت و ترویج نام گذاری کودکان افتاده است؟ مگر چه اتفاقی رخ داده است؟ انقلابی که به نام اسلام شد، چگونه است، اکنون می خواهد برای مردمش سند نامگذاری اسلامی تدوین کند؟
مگر این مردم پیش تر از این، نام های اسلامی برای کودکان خود انتخاب نمی کردند؟ مگر پیش از انقلاب یا دهه های اول آن بر اساس ابلاغ رسمی حکومت، نام های اسلامی برای کودکان خود انتخاب می کردند؟ شاید در متن توجیهی برای تصویب این سند به این پرسش بنیادی پاسخ داده نشده است، زیرا اگر پاسخ داده شود معلوم می شود که راه حل تنظیم سند نیست.
اکنون می توان به آن پاسخ داد. واقعیت این است که سهم نام های اسلامی کودکان پیش از انقلاب رو به افزایش بود. برای نمونه اسامی اسلامی کودکان متولد تهران در سال ۱۳۴۵، حدود ۵۸ درصد کل اسامی بود (اعم از دختر یا پسر که به طور معمول پسران خیلی بیش از دختران با نام های اسلامی نامگذاری می شوند) این رقم تا سال های اول انقلاب رو به افزایش نهاد و در سال ۱۳۵۷ تا ۶۵ درصد هم رسید ولی پس از گذشت چند سال، روند کاهشی را تجربه کرد.
در سال ۱۳۷۰ به حدود ۵۳ درصد رسید. پس از آن طی یک دهه افزایش یافت و به حدود ۵۷ درصد رسید، ولی از آن دهه شیب نزولی شدیدی را تجربه کرد و در سال ۱۳۹۴ به ۴۰ درصد رسیده است. این روند برای اسامی با گرایش های غربی و ملی در نقطه مقابل اسامی اسلامی است. در سال ۱۳۹۴، نسبت اسامی اسلامی برای پسران و دختران به ترتیب ۵۴ و ۲۸ درصد بوده است. خب! حالا بیایید ببینیم که سند احتمالی چه می تواند بگوید.
این سند می خواهد سهم این اسامی را بیشتر کند، ولی نکته این است که کثرت انتخاب اسامی اسلامی نتیجه میزان گرایش به اسلامی بودن یک جامعه است و نه عکس آن. به عبارت دیگر اگر مردم معتقد و اسلامی باشند، ترجیح می دهند که اسامی متناظر با این گرایش را برای فرزندان خود انتخاب کنند، نه اینکه اگر اسم فرزندشان را مثلا علی یا محمد گذاشتند، آنگاه اعتقادات آنان هم اسلامی می شود. پس این نحوه سندنویسی را می توان به نوعی گم کردن مجرای دعا دانست. نامگذاری کودکان یک متغیر مستقل نیست که بخواهید با تغییر آن باور ها و ارزش های مردم را نیز تغییر دهید.
نامگذاری متغیر وابسته است و تحت تاثیر تغییرات ارزشی حاصل می شود. باید به جای پرداختن به نامگذاری به عوامل بنیادی پرداخت که نامگذاری کودک تابع آن است.
حالا بیاییم فرض کنیم که با چنین سندی و راه حل هایی مانند طرح جوانی، توانستید سهم نام های اسلامی را بیشتر کنید، خب چه نتیجه ای حاصل می شود؟ این کار نوعی خودفریبی است، مردم که با گذاشتن اجباری و صوری نام اسلامی روی فرزندشان اسلامی نمی شوند، ولی شما خیال خواهید کرد که جامعه اسلامی شده است.
پهلوی اول نامش رضا بود همه پسرانش هم رضا داشتند و نوه ها هم همین طور. می گویند پدری نام فرزندش را گذاشت رستم و بعد از تولد نشست جلوی او و از ترس مثل بید می لرزید. حالا حکایت ما است که گمان کنیم با نام واقعیتی تغییر می کند.
این طرح به زبان بی زبانی اقرار به وضعیتی می کند که علاقه مند به طرح و یافتن پاسخ برای آن نیستند. وضعیتی که به طور واضح نشان دهنده کاهش شدید در گرایش افراد به انتخاب این گونه نام هاست. اعلام کردند که نام معرف هویت ماست. بله. ولی باید نام معرف هویت باشد نه مخدوش کننده آن. ابتدا باید این هویت را داشت بعد به راحتی نام معرف آن انتخاب می شود. با گذاشتن نام رستم روی کسی او قدرتمند و شجاع نمی شود. سرنا را از سر گشاده آن نمی زنند.
در پایان یادآوری این نکته خالی از فایده نیست که ۵ سال پیش که مطالعه خود درباره نامگذاری کودکان تهرانی را به پایان رساندم و نتایجش از جمله آنچه در بالا آمد را برای یکی از دوستان جامعه شناس توضیح دادم، گفت: «این ها به زودی برای حل مساله یا پاک کردن آن، می روند سراغ ممنوعیت. در تمام این چند دهه سیاست فرهنگی غیر از شیوه منع نبوده است.»
خلاصه اینکه این رفتار همچون نحوه درمان آن پزشکی است که عکس رادیولوژی بیمار را نگاه کرد و گفت: همه چیز خوبه، فقط یک شکستگی در ناحیه قفسه سینه دیده می شود که آن را هم با فتوشاپ برایت درست می کنم؟!
