به گزارش سرویس مجله خانواده ساعدنیوز، بیشتر کودکان میل و اشتیاق شدیدی به خوراکیهای شیرین دارند و متاسفانه خیلی از والدین نیز به این میل بیپایان کودک، به راحتی پاسخ میدهند و هربار که شیرینی خواست، به او نه نمیگویند. درحالیکه کارشناسان هشدار میدهند اگر این روند بدون مدیریت ادامه پیدا کند، پیامدهای جسمی و رفتاریِ گستردهای در انتظار کودک خواهد بود.
چرا کودکان اینقدر عاشق طعم شیرین هستند؟ پاسخ علمی کارشناسان به این سوال، ترکیبی از زیستشناسی، روانشناسی و محیط خانواده است. از نظر جسمی، کودکان به طور طبیعی نسبت به طعم شیرین حساسترند. سلولهای چشایی در سالهای ابتدایی زندگی بیشترین واکنش را به گلوکز و فروکتوز نشان میدهند و مغز کودک به سرعت میان طعم شیرین و حس پاداش ارتباط برقرار میکند.
از سوی دیگر، در بسیاری از خانوادهها شیرینیها نقش ابزاری برای تشویق یا آرام کردن کودک دارند. وقتی والدین برای پایان دادن به گریه کودک یا تشویق او به انجام کاری از شکلات، بستنی و سایر خوراکیهای شیرین استفاده میکنند، کودک به تدریج یاد میگیرد شیرینی بخشی از «فرایند تسکین» است. این الگو به مرور به رفتاری تثبیتشده تبدیل میشود و مقاومت در برابر آن دشوار خواهد بود.
نازنین فرهادی، متخصص تغذیه کودکان معتقد است: «میل شدید کودکان به شیرینی فقط یک انتخاب ذائقهای ساده نیست. مغز کودک هنوز در مرحله شکلگیری شبکههای پاداش و خودتنظیمی است. وقتی مصرف شیرینی بدون نظم ادامه پیدا میکند، مدارهای عصبی به سطح بالاتری از شیرینی عادت میکنند و کودک برای دریافت همان حس خوب، به مقدار بیشتری نیاز دارد. این روند دقیقا شبیه مکانیزمهایی است که در اعتیادهای رفتاری دیده میشود. البته در مقیاس ملایمتر.» او اضافه میکند: «البته والدین باید بدانند که سختگیری ناگهانی و حذف مطلق شیرینی نه تنها کمکی نمیکند، بلکه واکنشهای هیجانی را شدیدتر میکند.»
اما مصرف زیاد شیرینی برای کودکان چه پیامدهایی دارد؟ فرهادی در این زمینه میگوید: «اولین پیامد واضح و عینی، افزایش خطر پوسیدگی دندان است؛ بزاق کودکان در سالهای ابتدایی زندگی هنوز توان کامل خنثیسازی اسیدهای تولیدشده از قندها را ندارد و محیط دهان برای باکتریهای مخرب بسیار مساعد است.»
به گفته این متخصص تغذیه کودکان، «دومین پیامد، افت انرژی پایدار است. خوراکیهای شیرین، جهش سریع انرژی ایجاد میکنند اما کمی بعد باعث افت شدید قند خون میشوند؛ افتی که به بیقراری، پرخاشگری، بیحوصلگی و حتی مشکل در تمرکز کودک ختم میشود. یک پیامد دیگر هم اختلال در شکلگیری الگوهای تغذیهای سالم است. کودکانی که به شیرینی وابسته میشوند، معمولاً نسبت به طعمهای طبیعیتر مانند میوه، سبزیجات و غذاهای خانگی مقاومت بیشتری نشان میدهند و اصطلاحا بدغذا میشوند.»
پس چه کنیم که کودک بدون سختگیری والدین و بدون گریه و مقاومت و لجبازی و بیقراری، شکلات و شیرینی و بستنی و خوراکیهای شیرین نخورد؟ متخصصان چند راهکار کلیدی برای این مساله توصیه میکنند:
کاهش تدریجی، نه ممنوعیت ناگهانی: بهترین روش، کم کردن قدم به قدم مقدار شیرینی برای کودک است. اگر کودک روزی سه بار خوراکی شیرین میگیرد، آن را به دو بار کاهش دهید و بعد به تدریج آن را یکبار کنید.
تعیین جایگزینهای قابلقبول و خوشطعم: ترکیب میوههای شیرین با مقدار کمی از کره بادامزمینی، اسموتیهای خانگی یا شکلات تلخ ملایم میتواند نیاز روانی و ذائقهای کودک را برآورده کند بدون آنکه بار قندی بالایی هم داشته باشد.
قانون زمانبندی مصرف: کودک باید بداند هروقت دلش بخواهد، شیرینی در کار نیست. مثلا میتوان به او گفت: «بعد از غذا» یا «در یک موقعیت مشخص» میتواند شکلات یا شیرینی بخورد. این رفتار، احتمال مقاومت و گریه کودک را کاهش میدهد.
یادآوری اینکه فقط بخشی از خوراکی را میتواند بخورد: اگر کودک یک بسته خوراکی دارد، والدین میتوانند قانون «بخشی برای الان، بخشی برای بعد» را اجرا کنند. این روش، خودتنظیمی را در کودک تقویت میکند.
آن طور که فرهادی متخصص تغذیه کودکان میگوید، هدف این نیست که کودکان هرگز شیرینی نخورند؛ هدف این است که شیرینی در زندگیشان نقش اصلی نداشته باشد. بنابراین ایجاد مرزهای منطقی، ارائه جایگزینهای جذاب و مدیریت آرام و پیوسته رفتار غذایی، فرایند دشوار اما شدنی برای خانوادهها است؛ فرایندی که میتواند سلامت و خلقوخوی کودکان را برای سالها تضمین کند.
توجه توجه! پوشش لحظهای اخبار جنگ
