آمارهای جهانی نشان میدهند که بیماریهای قلبی عروقی همچنان مهمترین علت مرگومیر در دنیا هستند. شیوع بیماریهای قلبی و عروقی در ایران نیز در برخی مناطق شهری به بالای 20٪ در جمعیت بالای 30 سال رسیده است؛ بنابراین، باید هر نوع درد در قفسه سینه را جدی تلقی کرد. راهنماییهای بالینی تاکید میکنند که درد شدید قفسه سینه، همراه تنگینفس، تعریق سرد، تهوع یا سرگیجه و انتشار به دست، گردن و فک، باید اورژانسی ارزیابی شود.
در این مطلب همراه ما باشید تا با علل درد قفسه سینه مخصوصا در سمت راست را بررسی کنیم.
درد سمت راست قفسه سینه معمولا بهصورت حس تیزی مانند چاقو، سوزش، فشار، تیرکشنده یا درد مبهم بروز کند و محل آن از ناحیه جلوی سینه تا زیر دندههای راست یا حتی پشت و شانه راست متغیر است. این درد گاهی با حرکت، سرفه، عطسه یا نفس عمیق تشدید میشود و گاهی بعد از غذا خوردن یا دراز کشیدن بعد از غذا بروز میکند.
در ایران به دلیل خوددرمانی با مسکن و تاخیر در مراجعه، بسیاری از بیماران با عوارض دیررس و حمله قلبی پیشرفته به بیمارستان میرسند؛ بنابراین تشخیص اینکه چه زمانی درد قفسه سینه سمت راست میتواند خطرناک باشد، برای حفظ جان بیمار حیاتی است. در ادامه به مهمترین علتهای آن پرداختهایم.
فعالیت شدید ورزشی، بلند کردن اجسام سنگین یا ضربه مستقیم به قفسه سینه میتواند باعث کشیدگی عضلات بین دندهای یا کبودی و شکستگی دندهها شود. این نوع درد معمولا موضعی بوده، با لمس ناحیه دردناک تشدید میشود. این درد اغلب با استراحت، کمپرس سرد و مسکنهای ساده طی چند روز تا چند هفته رو به بهبود میرود؛ با این حال، اگر درد شدید و همراه با تنگی نفس باشد، باید آسیب جدیتر مانند شکستگی دنده یا آسیب ریوی بررسی شود.
التهاب کوستوکندریت، التهاب غضروفی است که دندهها را به استخوان جناغ متصل میکند و میتواند درد تیز یا مبهم در یک سمت قفسه سینه ایجاد کند که با لمس یا فشار ناحیه، تشدید میشود. هرچند درد این بیماری بیشتر در سمت چپ قفسه سینه گزارش میشود، ولی میتواند سمت راست را نیز درگیر کند و درد آن گاهی شبیه درد قلبی به نظر میرسد. در صورت ابتلا به مشکلات زمینهای مانند دیابت، فشار خون و چربی بالا و سابقه خانوادگی، پزشک ابتدا باید علل قلبی و ریوی را بررسی کرده و سپس تشخیص کستوکوندریت را مطرح کند.
آمبولی ریه (لخته خون در عروق ریه)، پنوموتوراکس (کولپس یا فروریزش ریه) و پلوریت (التهاب پرده جنب ریه) از خطرناکترین علل درد سمت راست قفسه سینه هستند. این درد معمولا با تنگی نفس حاد، تنفس سریع، ضربان قلب بالا، سرفه و گاهی سرفه خونی همراه است که نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد. بیمارانی که سابقه جراحی، بیتحرکی طولانی، بارداری، مصرف قرصهای هورمونی یا لخته خون دارند باید بهمحض شروع علائم به اورژانس مراجعه کنند.
برخی دردهای گوارشی، بهویژه ریفلاکس معده به مری، زخمهای گوارشی یا نفخ شدید، میتوانند به صورت سوزش و درد در سمت راست قفسه سینه یا زیر دندهها احساس شوند. عامل این دردها معمولا غذا خوردن، خم شدن به جلو، دراز کشیدن بعد از غذا یا مصرف غذاهای چرب، تند و نوشابههای گازدار است. برای درمان مشکلات گوارشی میتوان از آنتیاسیدها، تغییر رژیم غذایی و بالا آوردن سر تخت هنگام خواب استفاده کرد. درصورت تداوم این درد، معمولا پزشک پس از معاینه اولیه، انجام نوار قلب، آزمایش خون و اکوی قلب را تجویز میکند.
التهاب کیسه صفرا (کولهسیستیت) یا سنگهای صفراوی میتوانند درد ناگهانی و شدید در قسمت فوقانی راست شکم ایجاد کنند که تا سمت راست قفسه سینه و شانه راست ادامه پیدا میکند. این درد معمولا پس از مصرف غذاهای چرب و سرخشده تشدید میشود و ممکن است با تهوع، استفراغ، تب خفیف و زردی چشمها همراه باشد. در چنین شرایطی مراجعه به پزشک یا اورژانس برای انجام سونوگرافی و آزمایشهای کبدی ضروری است، زیرا عوارضی مانند انسداد مجراهای صفراوی یا عفونت شدید میتواند تهدیدکننده حیات باشد.
اگرچه درد قلبی کلاسیک معمولا در وسط یا سمت چپ قفسه سینه احساس میشود، اما گاهی میتواند در سمت راست یا پشت جناغ نیز ظاهر شود. این درد معمولا به گردن، فک، پشت و دستها منتشر میشود. همانطور که گفته شد، با توجه به شیوع بالای بیماریهای عروقی در ایران، درد شدید در قفسه سینه (صرفنظر از سمت آن)، بهخصوص اگر با تعریق سرد، تهوع یا تنگی نفس همراه باشد، باید به عنوان وضعیت اورژانسی تلقی شود.
در صورت مشاهده این علائم، مراجعه فوری به متخصص قلب و عروق برای بررسی احتمال سکته قلبی یا مشکلات عروقی ضروری است.
فشردگی عصب در ناحیه ستون فقرات سینهای، آرتروز مهرهها یا ابتلا به بیماری زونا، میتوانند دردهای تیرکشنده، سوزشی یا مانند برقگرفتگی در یک سمت قفسه سینه ایجاد کنند. این مشکلات که با لمس پوست یا تماس لباس تحریک میشوند، اغلب همراه با سابقه درد پشت، خشکی ستون فقرات، یا بروز دانههای پوستی نواریشکل در مسیر یک عصب همراه است. درمان دردهای ناشی از این عوارض معمولا شامل داروهای ضددرد عصبی، فیزیوتراپی یا داروهای ضدویروس است.
اضطراب شدید و حملات پانیک میتوانند با علائمی شبیه حمله قلبی شامل درد یا فشار در قفسه سینه، تپش قلب، تنگی نفس، لرزش، احساس مرگ قریبالوقوع و تعریق بروز کنند. با شیوع بالای استرس شغلی و فشارهای اقتصادی، چنین دردهایی شایع هستند؛ اما تشخیص اینکه این درد واقعا ناشی از اضطراب است یا بیماری قلبی، فقط پس از ارزیابی دقیق پزشکی ممکن است. برای درمان دردهای قفسه سینه ناشی از مشکلات روانی، معمولا درمان ترکیبی مشاوره روانشناختی، اصلاح سبک زندگی و دارودرمانی (در صورت لزوم) میتواند به کاهش این نوع دردها کمک کند.
هرچند بسیاری از علل درد سمت راست قفسه سینه خوشخیم و قابل درمان هستند، اما به دلیل همپوشانی علائم با بیماریهای قلبی، ریوی و صفراوی، نباید ساده گرفته شوند. اگر شما یا یکی از اطرافیان، دچار درد قفسه سینه شدید، بهخصوص اگر درد ناگهانی، شدید، همراه تنگی نفس، تعریق، تهوع یا انتشار به دست و فک باشد، بهترین اقدام مراجعه فوری به اورژانس یا تماس با خدمات اورژانسی است. پیگیری علل درد و مراجعه به موقع به پزشک، در کاهش خطر مرگ و تشخیص سریعتر عوامل نقش حیاتی دارد. بنابراین، درصورت بروز هرگونه درد در قفسه سینه، فورا به پزشک مراجعه کنید تا از عوارض جبرانناپذیر آن پیشگیری کنید.
