به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، به نقل از بلومبرگ، جمهوری اسلامی به کشتیها اعلام کرد که این آبراه برای تردد دریایی بسته شده است و یکی از سوپرتانکرها هدف تیراندازی قرار گرفته، بنا بر گفته مالکان کشتیهای حاضر در منطقه که بهدلیل وضعیت امنیتی نخواستند نامشان فاش شود.
آشوب در تنگه هرمز که گذرگاهی برای حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بود، یک روز پس از آن شعلهور شد که ایران گفته بود این آبراه برای کشتیهای تجاری باز خواهد شد. در ابتدای روز، ایران درخواست آمریکا برای حفظ محاصره دریایی تا زمان امضای توافق را رد کرد و آن را «دزدی دریایی» خواند.
نشانههایی نیز وجود داشت که آتشبس در لبنان، که به تصمیم ایران برای اجازه دادن به تردد در هرمز گره خورده بود، ممکن است در حال فرسایش باشد. ارتش اسرائیل اعلام کرد که «خرابکارانی» را که در نقض آتشبس به نیروهایش نزدیک میشدند، هدف قرار داده است. این تحولات، خوشبینی روبهافزایشی را بر هم زد که بر اساس آن آمریکا و ایران در آستانه توافقی گسترده برای پایان دادن به جنگی هفتهفتهای بودند؛ جنگی که هزاران کشته برجای گذاشته و صادرات انرژی از خلیج فارس را مختل کرده است.
روز جمعه، رئیسجمهور ترامپ گفت توافق با ایران ممکن است قریبالوقوع باشد و افزود که آمریکا با جمهوری اسلامی برای بازگرداندن «گرد و غبار هستهای» این کشور همکاری خواهد کرد.
اما اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، به تلویزیون دولتی گفت اورانیوم غنیشده «برای ما به اندازه خاک ایران مقدس است و تحت هیچ شرایطی به جایی منتقل نخواهد شد.»
این ماده، که به گفته آمریکا پس از بمباران تاسیسات هستهای ایران در جنگ 12 روزه سال گذشته، در عمق زمین مدفون شده بود، در قلب تلاشها برای پایان دادن به این درگیری قرار دارد و سرنوشت آن برای هر توافق گستردهتر، موضوعی محوری است.
شکلگیری امیدها برای صلحی پایدار در حال افزایش بود و تهران روز جمعه گفته بود که هرمز برای کشتیرانی تجاری باز است.
اما روز شنبه، شکافها با انتقاد ایران از ادامه محاصره آمریکا آشکار شد.
دریاداری بریتانیا اندکی بعد اعلام کرد یک نفتکش توسط قایقهای تندروی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد نزدیک شدن قرار گرفت و سپس به سوی آن شلیک شد؛ با این حال افزود که کشتی و خدمهاش در سلامت هستند.
آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر جدید ایران، در بیانیهای به مناسبت روز ارتش ملی گفت نیروی دریایی این کشور «آماده است دشمنان را طعم تلخ شکستهای تازه بچشاند.» روشن نبود که آیا پیام او پاسخی مستقیم به تحولات مربوط به هرمز بوده است یا نه.
چند نفتکش نفتی روز شنبه پس از آنکه به نظر میرسید قصد عبور از این آبراه باریک را دارند، مسیر خود را برگرداندند. بلافاصله روشن نشد چرا تغییر مسیر دادند.
با این حال، برخی دیگر همچنان در پی استفاده از فرصت ایجادشده در اعلام روز جمعه بودند. نفتکش بسیار بزرگ FPMC C Lord که حامل نفت خام قطر و عربستان سعودی بود، روز شنبه در میانه روز در جنوب جزیره لارک ایران حرکت میکرد و بهسوی خلیج عمان پیش میرفت و مقصد خود را فجیره در امارات متحده عربی اعلام کرده بود.
چند نفتکش دیگر نیز به سمت این آبراه در حرکت بودند. پیشتر، سه کشتی حامل LNG و یک نفتکش فرآوردههای نفتی — که برخی از آنها تحت تحریم آمریکا قرار دارند — به سمت شرق و داخل خلیج عمان حرکت کرده بودند و یک نفتکش فرآوردهبر با پرچم پاکستان نیز اندکی عقبتر از آنها دنبال میشد. چند کشتی دیگر حامل LNG نیز به تنگه نزدیک میشدند.
تحلیلگران بلومبرگ اکونومیکس، از جمله جنیفر ولچ، در گزارشی نوشتند: «در حالی که به نظر میرسد توافقی در دسترس است که شاید به دور کنونی خصومتهای آمریکا و ایران پایان دهد و به بازارهای انرژی آرامش ببخشد، بعید است این توافق به صلحی کامل یا پایدار منجر شود. ارزیابی ما این است که هر توافقی محدود و شکننده خواهد بود.»
ترامپ در گفتوگویی تلفنی با بلومبرگ در روز جمعه گفت ایران با تعلیق نامحدود برنامه هستهای خود موافقت کرده و «بیشتر نکات اصلی» در گفتوگوها با این کشور نهایی شده است.
او همچنین این ادعا را رد کرد که آمریکا داراییهای مسدودشدهای را به جمهوری اسلامی آزاد خواهد کرد؛ یکی از خواستههای اصلی تهران که ترامپ مدتهاست آن را محکوم کرده است.
ترامپ جداگانه و در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دستیابی به توافق با ایران، هنگام بازگشت به واشنگتن از رویدادی در فینیکس گفت: «من فقط فکر میکنم این چیزی است که باید اتفاق بیفتد. چیزی است که فقط منطقی است که رخ دهد. و فکر میکنم رخ خواهد داد. باید دید چه میشود. فکر میکنم این برای همه خیلی مفید خواهد بود. و نکته اصلی این است که ایران سلاح هستهای نخواهد داشت.»
رئیسجمهور همچنین تهدید کرد که ممکن است پس از پایان آتشبس کنونی در هفته آینده، حملات علیه ایران از سر گرفته شود. او گفت: «شاید آن را تمدید نکنم، در این صورت محاصره برقرار است، و متأسفانه دوباره باید بمبریزی را آغاز کنیم.»
اظهارات ترامپ و اعلام تهران درباره هرمز در روز جمعه، تازهترین نشانهها بودند از اینکه دو طرف در پشت صحنه روی توافقی کار میکنند؛ پس از آنکه دور نخست مذاکرات مستقیم در پاکستان در هفته گذشته به نتیجه نرسید.
این جنگ شاهد آن بود که ایران به پایگاههای آمریکا در سراسر منطقه تلافی کرد و به زیرساختهای نفت و گاز متعلق به متحدان آمریکایی در خلیج فارس حمله برد؛ رخدادی که بحران جهانی انرژی را برانگیخت.
قیمت نفت، سوخت و گاز طبیعی در پی امیدها به اینکه تحولات اخیر به پایان جنگ و عبور ایمنتر انرژی از هرمز منجر شود، سقوط کرد. قیمت نفت برنت روز جمعه 9 درصد کاهش یافت و به حدود 90 دلار در هر بشکه رسید و بیشترِ افزایشهایی را که از آغاز جنگ ثبت کرده بود، از بین برد. قیمت گازوئیل در آمریکا و اروپا نیز پایینتر آمد.
در یک چرخش قابل توجه، قیمت واقعی نفت نیز همزمان با قیمتهای آتیِ خبرمحور بهطور محسوسی کاهش یافت. روز جمعه، برنتِ تاریخدار، مهمترین قیمت فیزیکی نفت در جهان، برای نخستین بار از 11 مارس به زیر 100 دلار در هر بشکه رسید. سهام نیز در پی گمانهزنیها مبنی بر اینکه جنگ بهزودی پایان خواهد یافت، به رشد خود ادامه داد.
بر اساس گزارشی که آکسیوس منتشر کرد و در آن به نقل از دو مقام آمریکایی و دو منبع دیگرِ مطلع از مذاکرات نام برده شده بود، یکی از پیشنهادهای در حال بررسی این است که آمریکا 20 میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند، در ازای آنکه تهران از ذخیره اورانیوم غنیشده خود صرفنظر کند.
ترامپ در گفتوگوی تلفنی، این ایده را رد کرد و وقتی از او پرسیده شد آیا 20 میلیارد دلار را آزاد خواهد کرد، چندین بار پاسخ داد «نه».
مقامهای پاکستانی و آمریکایی گفتند دور دیگری از مذاکرات در دست بررسی است. وقتی از ترامپ پرسیده شد آیا برای امضای توافق به پاکستان سفر خواهد کرد، گفت: «شاید.» ایران گفت هنوز با دور دیگری از مذاکرات موافقت نکرده است.
بسیاری از معاملهگران و تحلیلگران همچنان نسبت به امکان ازسرگیری سریع جریان معنادار نفت تردید دارند. آمریکا گفته است محاصرهای که اوایل این هفته بر کشتیهای رفتوآمدکننده به بنادر ایران اعمال شده، همچنان برقرار است.
ترامپ در گفتوگوی تلفنی گفت مذاکرات آمریکا و ایران «توافقی کاملاً جداگانه» از آتشبس لبنان است. با این حال، کارزار نظامی اسرائیل در جنوب لبنان علیه حزبالله، نیروی نیابتی ایران، مانع بزرگی در مسیر یک توافق گستردهتر بوده است.
