به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، سی ان ان، با نزدیک شدن به آخر هفته، به نظر میرسید آمریکا و ایران در آستانه رسیدن به توافقی برای پایان دادن به جنگ هفتهفتهای هستند.
اما سپس رئیسجمهور دونالد ترامپ دقیقاً همان کاری را انجام داد که اعضای تیمش بارها گفته بودند او انجام نخواهد داد: او ظاهراً تلاش کرد از طریق رسانهها مذاکره کند، با انتشار مطالبی درباره گفتوگوهای جاری در شبکههای اجتماعی و صحبت تلفنی با چند خبرنگار صبح جمعه، همزمان که میانجیهای پاکستانی او را از مذاکرات جاری با مقامهای ایرانی در تهران باخبر میکردند.
او مدعی شد ایران با مجموعهای از مفاد موافقت کرده است؛ مفادی که به گفته منابع آگاه از مذاکرات، هنوز نهایی نشدهاند. او همچنین ادعا کرد تهران با بسیاری از مطالبات جنجالی آمریکا موافقت کرده است، از جمله اینکه پذیرفته اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد، و پایان قریبالوقوع جنگ را اعلام کرد.
مقامهای ایرانی در ظاهر بسیاری از این ادعاها را رد کردند و گفتند که برای دور دیگری از مذاکرات آماده نمیشوند؛ موضوعی که بهسرعت امید روبهرشد به توافق را تضعیف کرد. اکنون مشخص نیست روند گفتوگوهای صلح از اینجا به کجا خواهد رسید.
برخی مقامهای دولت ترامپ در گفتوگو با سیانان بهصورت خصوصی پذیرفتند که اظهارنظرهای علنی رئیسجمهور به مذاکرات آسیب زده است و به حساسیت این گفتوگوها و بیاعتمادی عمیق ایرانیها به آمریکا اشاره کردند.
یکی از افراد مطلع از مذاکرات به سیانان گفت: «ایرانیها خوششان نیامد که رئیسجمهور آمریکا از طریق شبکههای اجتماعی مذاکره میکند و طوری وانمود میکند که انگار آنها با مسائلی موافقت کردهاند که هنوز با آنها توافق نکردهاند، و مسائلی که در داخل کشورشان هم محبوب نیست.» او افزود که ایرانیها بهویژه نگراناند که ضعیف به نظر برسند.
از جمله ادعاهای رئیسجمهور: ترامپ به بلومبرگ گفت ایران با تعلیق «نامحدود» برنامه هستهای خود موافقت کرده است. او به سیبیاس نیوز گفت تهران «با همه چیز موافقت کرده» و با آمریکا برای خارج کردن اورانیوم غنیشدهاش همکاری خواهد کرد. او همچنین به اکسیوس گفت که دیداری «احتمالاً در آخر هفته برگزار خواهد شد» و افزود: «فکر میکنم در یکی دو روز آینده به توافق خواهیم رسید.»
آتشبس شکننده میان واشنگتن و تهران روز یکشنبه بار دیگر آزمایش شد؛ زمانی که یک ناوشکن موشکانداز هدایتشونده آمریکا پس از تلاش یک کشتی باری ایرانی برای عبور از محاصره دریایی آمریکا در خلیج عمان، به آن شلیک کرد و آن را توقیف کرد؛ اقدامی که خشم ایرانیها را بیشتر برانگیخت.
اکنون، همزمان با نزدیک شدن موعد انقضای آتشبس دو هفتهای، ترامپ دوباره با یک تصمیم روبهروست: اینکه یک توافق را، حتی اگر ناقص باشد، بپذیرد، یا درگیریای را تشدید کند.
تا روز دوشنبه، مقامهای ایران کمتر در برابر مذاکرات بیشتر مقاومت نشان میدادند. اما چارچوب هر توافق احتمالی همچنان نامشخص باقی مانده بود.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «ایالات متحده هرگز به یک توافق خوب با ایران نزدیکتر از این نبوده است، بر خلاف توافق وحشتناکی که دولت اوباما انجام داد، و این به لطف توانایی مذاکره رئیسجمهور ترامپ است.» او افزود: «هر کسی که نتواند تاکتیکهای رئیسجمهور ترامپ برای بازی بلندمدت را ببیند، یا احمق است یا عمداً نادان.»
ترامپ چند خط قرمز برای مذاکرات تعیین کرده است، از جمله اینکه ایران غنیسازی اورانیوم را متوقف کند و ذخیره مواد نزدیک به سطح بمب را تحویل دهد. در مقابل، تهران اصرار دارد که اجازه داشته باشد کنترل تنگه هرمز را در دست داشته باشد و همزمان خواستار لغو تحریمهای آمریکا است.
به گفته منبعی آگاه از گفتوگوها، در دور نخست مذاکرات، مذاکرهکنندگان آمریکایی پیشنهادی برای توقف 20 ساله غنیسازی اورانیوم در ایران مطرح کردند. بنا بر گفته یک مقام آمریکایی، ایران در پاسخ، پیشنهاد تعلیق پنجساله را ارائه داد که آمریکا آن را رد کرده است.
به گفته فردی مطلع از گفتوگوها، یکی از پیشنهادهای اخیر از سوی ایران شامل توقف 10ساله غنیسازی است و پس از آن، یک دهه دیگر که در آن ایران موافقت کند فقط تا سطوحی بسیار پایینتر از سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای غنیسازی کند. در همین حال، ترامپ به خبرنگاران گفته است که بهطور نامحدود هیچ غنیسازیای را نمیخواهد و حتی با توقف 20ساله نیز مخالف است.
شبکه سیانان پیشتر گزارش داده بود که دولت ترامپ همچنین در حال بررسی آزادسازی 20 میلیارد دلار از داراییهای ایران در چارچوب مذاکرات جاری با تهران است. این اقدام در برابر تحویل ذخیره اورانیوم بسیار غنیشده ایران انجام خواهد شد.
اینکه هر طرف تا چه اندازه در مواضع خود انعطاف نشان دهد، در نهایت تعیین خواهد کرد آیا توافقی حاصل میشود یا نه. برای ترامپ، یکی از الزامات این است که توافقی را نپذیرد که بتوان آن را با برجام دوران اوباما مقایسه کرد.
در بهترین حالت، مذاکرهکنندگان امیدوارند به یک چارچوب تفاهم میان آمریکا و ایران برسند که سپس در هفتههای آینده به گفتوگوهای دقیقتر درباره جزئیات یک توافق منجر شود. با این حال، این رویکرد مخالفانی هم دارد که هشدار میدهند ایران ممکن است برای خرید زمان، گفتوگوها را طولانی کند، در حالی که برخی از سامانههای موشکی خود را که در طول جنگ زیر خاک دفن شدهاند، بیرون میآورد.
ترامپ روز دوشنبه اصرار داشت که برای رسیدن به توافق تحت فشار نیست، با وجود اینکه جنگ در میان افکار عمومی آمریکا روزبهروز نامحبوبتر میشود و در افزایش قیمت بنزین نیز نقش داشته است.
او در تروث سوشال نوشت: «من تحت هیچ فشاری نیستم، هرچند، همه چیز نسبتاً سریع اتفاق خواهد افتاد!»
تا بعدازظهر دوشنبه روشن نبود که آیا هیچیک از مشاوران نگرانیهای خود را با رئیسجمهور درباره این موضوع که علاقه او به پست گذاشتن میتواند به مذاکرات آسیب بزند، در میان گذاشتهاند یا نه. تا نیمه روز، او چندین بار درباره جنگ در تروث سوشال پست گذاشته بود که در مجموع بیش از 900 کلمه میشد.
اظهارنظرهای علنی ترامپ تنها به افزایش ابهام پیرامون مذاکرات ادامه داده است.
صبح یکشنبه، ترامپ در یک سری تماس تلفنی به افراد مختلف گفت جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، در این دور از مذاکرات شرکت نخواهد کرد و دلیل آن را نگرانیهای نامشخص امنیتی عنوان کرد. همزمان، دو مقام ارشد دولت او مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، و کریس رایت، وزیر انرژی در تلویزیون ظاهر شدند و گفتند ونس در واقع ریاست هیئت اعزامی به اسلامآباد را بر عهده خواهد داشت، همانطور که در دور نخست این کار را انجام داده بود.
در نهایت مشخص شد آنها درست میگفتند و ترامپ اشتباه کرده بود. یکی از مقامات کاخ سفید در پاسخ به این پرسش سیانان که چه اتفاقی افتاده، گفت: «برنامههاتغییر کردند.»
یک روز بعد، ترامپ باز هم بهروزرسانی گیجکننده دیگری ارائه داد، اینبار درباره محل حضور نفر دوم دولتش. او به خبرنگاری از نیویورک پست گفت ونس در هواست و ظرف چند ساعت آینده برای مذاکرات وارد پاکستان خواهد شد. لحظاتی بعد، کاروان خودرویی ونس، با حضور خود او در داخل خودرو، به بال غربی کاخ سفید رسید.
یکی از مقامات کاخ سفید توضیح داد: «ما انتظار داریم هیئت بهزودی حرکت کند.»
افراد مطلع از برنامهها گفتند ونس اکنون قصد دارد سهشنبه واشنگتن را برای شرکت در مذاکرات ترک کند؛ مذاکراتی که ترامپ روز یکشنبه گفته بود شامگاه دوشنبه برگزار خواهد شد.
اما اکنون انتظار میرود گفتوگوها صبح چهارشنبه در اسلامآباد آغاز شود. منابع در توصیفی محتاطانه گفتند که وضعیت همچنان «سیال» است.
سرنوشت آتشبس دو هفتهای نیز همینقدر نامطمئن است و قرار است بهزودی منقضی شود. اینکه دقیقاً این مهلت چه زمانی به پایان میرسد نیز ظاهراً بر اساس گفتوگوی تلفنی ترامپ با یک خبرنگار در روز دوشنبه تغییر کرده است. او در ابتدا آتشبس را ساعت 6:32 عصر به وقت شرق آمریکا در 7 آوریل اعلام کرد که بر این اساس، موعد دو هفتهای آن سهشنبه شب در واشنگتن میشد.
اما ترامپ به بلومبرگ گفت آتشبس «چهارشنبه شب به وقت واشنگتن» پایان مییابد، و این یعنی 24 ساعت اضافه برای گفتوگوها پیش از آنکه او مجبور شود تصمیم بگیرد آیا تهدید خود برای منفجر کردن پلها و نیروگاههای ایران را عملی کند یا نه؛ اقدامی که میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. او افزود که «بسیار بعید» است آن را بیش از این تمدید کند.
با این حال، او پیشتر درباره اینکه آیا با تمدید آتشبس موافقت خواهد کرد یا نه، موضعی متغیر داشت. در یکی از نشستهای پرسش و پاسخ با خبرنگاران در هفته گذشته، پنج بار جداگانه از او پرسیدند آیا آتشبس را تمدید خواهد کرد یا نه و او سه پاسخ متفاوت داد:
در یک نوبت با قاطعیت گفت: «اگر توافقی نباشد، جنگ از سر گرفته میشود.» بعدتر گفت در صورت لزوم تمدید را خواهد داد: «اگر لازم باشد، این کار را میکنم.» در پاسخ دیگری نیز با توجه به وضعیت مذاکرات، اساساً سؤال را بیمعنا دانست: «خواهیم دید. نمیدانم که اصلاً لازم باشد. در حالت ایدهآل، لازم نخواهد شد.»
