به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، این پژوهشگر برجسته کشور نوشت:
این بررسی علمی با هدف تبیین تحولات ماهوی جنگهای معاصر و معرفی مدل مفهومی «نبرد دانایی (نَدان)» تدوین شده است. این مدل که همزمان با جنگ دوم تحمیلی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران (از نهم اسفند 1404) صورتبندی شده، نشان میدهد که میدان منازعات امروز از عرصههای صرفاً فیزیکی به معماری چندلایه دانایی، شامل داده، اطلاعات، دانش، شناخت و معنا گسترش یافته است. در این چارچوب، «نَدان» افزون بر آنکه مخفف «نبرد دانایی» است، بهصورت مفهومی نیز به راهبردی اشاره دارد که در آن ابزار و میدان عمل دشمن در ساحت دانایی قرار میگیرد و هدف نهایی آن تولید و گسترش «نادانی» در جامعه هدف است؛ یعنی تضعیف توان تحلیل، اختلال در ادراک جمعی و تحریف معناهای مسلط.
این تحلیل با رویکردی نظری–تفسیری و با اتکا به ادبیات مطالعات جنگ شناختی، جنگ اطلاعاتی، جنگ شبکهمحور و جنگ ترکیبی انجام شده است. مقاله با مرور و تلفیق دیدگاههای کلیدی پژوهشگران بینالمللی و تحلیل تحولات مفهومی جنگ در عصر شبکهای، چارچوب نظری مدل ندان را استخراج میکند. در این چارچوب، فرایند منازعه در قالب پیوستاری داناییمحور از داده تا معنا صورتبندی میشود و روابط متقابل میان این لایهها در شکلدهی به برتری راهبردی تحلیل میگردد.
یافتههای نظری این پژوهش، نشان میدهد که قدرت در جهان شبکهای امروز بهطور فزایندهای بر کنترل و مدیریت دانایی استوار شده است. تسلط بر جریان دادهها، پردازش اطلاعات، تولید دانش تحلیلی، هدایت ادراکات و مهندسی روایتها، عناصر نوین قدرت در منازعات معاصر را شکل میدهند. این عناصر در مدل ندان در قالب پنج سطح بههمپیوسته تبیین میشوند:
1-نبرد دادهای؛ شامل گردآوری و کنترل دادههای خام؛
2-نبرد اطلاعاتی؛ شامل سازماندهی و جهتدهی دادهها برای شکلدهی پیامها؛
3-نبرد دانشی؛ شامل تحلیل و مدلسازی نظاممند اطلاعات برای تصمیمسازی راهبردی؛
4-نبرد شناختی؛ شامل تأثیرگذاری بر ادراکات و سوگیریهای ذهنی؛
5-نبرد معنایی؛ شامل تولید و تثبیت روایتها و چارچوبهای تفسیری. این متن نشان میدهد که دشمن با بهرهگیری از این لایهها میکوشد از مسیر دستکاری دانایی، به هدف راهبردی خود یعنی گسترش نادانی ساختاری در جامعه هدف دست یابد.
نتیجه اصلی این سخن سردبیر آن است که فهم جنگهای معاصر مستلزم نگاه به «معماری دانایی» بهعنوان میدان اصلی رقابت است. مدل ندان نشان میدهد که پیروزی در جنگهای شناختی و اطلاعاتی نه صرفاً در توان نظامی، بلکه در میزان تسلط بازیگران بر چرخه دانایی (از داده تا معنا) تعیین میشود. از این منظر، امنیت ملی در عصر شبکهای مستلزم تقویت حکمرانی داده، توان تحلیل دانشی، سواد شناختی و مدیریت روایتهای اجتماعی است تا از تبدیل جنگ دانایی به تولید نادانی در جامعه جلوگیری شود.
اصالت و ارزش: اصالت مدل ندان در پیوند میان علوم اطلاعات، مطالعات دانایی، علوم شناختی و مطالعات امنیتی نهفته است. این مدل با ارائه چارچوبی چندلایه برای تحلیل رقابتهای دانایی، زبان مفهومی تازهای برای فهم جنگهای اطلاعاتی و شناختی فراهم میآورد. ارزش آن در آن است که نشان میدهد چگونه دانایی میتواند هم ابزار قدرت و هم هدف تخریب در منازعات مدرن باشد. این رویکرد میتواند مبنایی برای توسعه پژوهشهای میانرشتهای و طراحی سیاستهای امنیت دانایی، حکمرانی اطلاعاتی و تقویت تابآوری شناختی جوامع در برابر جنگهای ترکیبی آینده فراهم سازد.
