آشنایی با مراسم بارکشان در خراسان جنوبی

  دوشنبه، 03 آذر 1399   زمان مطالعه 6 دقیقه
آشنایی با مراسم بارکشان در خراسان جنوبی
اگرچه امروز همراه با ماشینی شدن زندگی ، رد پای بسیاری از آداب و رسوم گذشته نقش باخته است ، ولی هنوز هم می توان در برخی مناطق و مخصوصا روستاها جلوه کمرنگ تر شده ای از آداب و رسوم غنی گذشته که ریشه در هویت فرهنگی اقوام کشورمان دارد را مشاهده کرد. مراسم « بارکشان» در استان خراسان جنوبی نمونه ای از همین آداب و رسوم است.

مراسم بارکشان در خراسان جنوبی

مراسم بارکشان در استان خراسان جنوبی یک شب قبل از شب عقد انجام می گیرد. این مراسم به معنای بردن، کشیدن و حمل لوازم و وسایلی است که در شب عقد دختر و پسر و بعد از آن لازم است.

البته لوازم و وسایلی که در طی این مراسم حمل می شود به امکانات و وضعیت خانواده دختر و پسر مربوط است و از طرف خانه پسر به سوی خانه دختر برده می شود. در جلوی همه جوانی با ظاهر زیبا و آراسته در حالی که دو کوزه دسته دار پر از آب شیرین به دست دارد، حرکت می کند و به این صورت سبوی آب شیرین به نشانه روشنی و طراوت زندگی برای دختر برده می شود.

بعد از او سه پسر بچه یا پسر نوجوان یک قران ، یک گلدان گل و یک ظرف یا گلاب پاش پر از گلاب می برند و بعد از آن یک آینه بزرگ تخت و شمعدان برده می شود .

بعد از آن چند مرد جوان وسایل و هدایا را در سینی های بزرگ مسی ( مجمعه ) روی سر می برند . روی این سینی های مسی پارچه های بزرگ زینتی یا قلم کار انداخته می شود تا درون آن دیده نشود . به سفره های زیبای زینتی مجمعه پوش هم گفته می شود .

آنچه در این مجموعه ها حمل می شد معمولأ عبارت بود از : چند دست لباس ( ویژه عروس) ، چند جفت کفش برای عروس و زنان و دختران خانواده عروس ( مانند : مادر ، خواهر ، خاله ، عمه و ...) ، مقدار قابل ملاحظه ای شیرینی های گوناگون ، قند ، چای ، برنج ، روغن ، زعفران ، صابون ، حنا و ... . عاملان این مجموعه ها در یک صف مرتب و پشت سر یکدیگر در پرتو نور چراغ های بادی و توری حرکت می کردند.

در آخر صف هم یک یا چند گوسفند و یک یا چند جوال آرد گندم به خانه دختر برده می شود . البته طلا و زیورآلات عروس هم از طریق زنان معتمد و از نزدیکان داماد به همراه کاروان برده می شود و چند مرد از خانواده به همراه داماد از کاروان بارکشان مراقبت می کنند تا نظم صف بهم نریزد و به سلامت به خانه ی عروس برسند .

وقتی کاروان بارکشان با سلام و صلوات به خانه ی عروس می رسند ، تعداد از فامیل و بستکان عروس با منقل های پر از آتش و زغال بیرون می آیند و برای آنها اسفند و کندر دود می کنند و با شادی و هلهله کنان از این کاروان استقبال می کنند و بارکش ها به داخل خانه ی عروس می روند .

بارکش ها تمام وسایل و سینی ها را در جایی که خانواده عروس راهنمایی می کنند روی زمین می گذارند و از آنها با شیرینی و شربت پذیرایی می شود و متناسب با توانایی خانواده عروس به هریک از آنها هدایا و انعامی داده می شود . البته بیشتر به آنها شیرینی و مبلغی پول در دستمال های ابریشمی می دهند .

بعضی از خانواده های خراسان جنوبی مراسم بارکشان را با ساز و دهل برگزار می کنند و به شور و شادی بیشتر آن می افزایند . این سنت قدیمی هنوز هم در روستاها و شهرهای خراسان جنوبی برگزار می شود اما گاهی ساده تر از گذشته است.

تصویر

ازدواج در سرزمین رنگ ها

از میان این سنت ها، عروسی روستای چنشت، این سرزمین رنگ ها در خراسان جنوبی با شماره ثبت 49 جزو آثار ملی استان است .

روستای چنشت در شهرستان سربیشه، در فاصله 60 کیلومتری جنوب شرق شهرستان بیرجند واقع است. روستای چنشت معروف به سرزمین رنگ ها، به علت جاذبه های طبیعی، تاریخی و فرهنگی به عنوان یکی از روستاهای هدف گردشگری در استان خراسان جنوبی شناخته می شود.

مراسم عروسی این روستا نیز زبانزد خاص و عام است و سه روز متوالی به طول می انجامد. در مراسم عروسی روستای چنشت داماد را بر اسب سوار کرده و تا پای تخت (محل استقرار عروس) همراهی می کنند، در طول این مسیر ریش سفیدان و بزرگان در پشت سر اسب به خواندن آهنگ های محلی، مذهبی مشغولند و همچنین زنان کهنسال نیز در جلوی اسب نواهای محلی خاصی را زمزمه می کنند.

در شب پایانی داماد و عروس را به همراه هم بر اسب سوار کرده و با صدای دلنواز موسیقی محلی آنها را تا خانه داماد همراهی می کنند و بعد از ورود به خانه داماد اهالی روستا هر کس در خور بضاعت، مبلغی را به داماد هدیه می کند. لباس سنتی زنان این روستا منحصر به فرد بوده و جذابیت فوق العاده ای به لحاظ رنگ ها دارد.

واقعیت ازدواج در واقع همین سنت ها است، واقعیتی که ریشه در مذهب و دین ما دارد. شیرینی این سنت ها به شیرینی سال ها زندگی است.

تصویر

مراسم ازدواج در روستای چک

روستای چک در ۸۰ کیلومتری بیرجند و نزدیک شهر اسدیه در دامنه رشته کوه ها مومن آباد واقع است. در فصل بهار، تابستان و پاییز بسیار دیدنی است.

یکی از مراسم مهم وبسیار با نشاط در این روستا مراسم و جشن های ازدواج جوانان روستا بوده که به رویه بزرگان وگذشتگان روستا است، بیشتر جوانان سعی می کنند با فامیل واقوام ازدواج کنند، لذا نیاز به آشنایی اولیه نیست پس از تصمیم اولیه مبنی بر ازدواج معمولا پدر یا برادر بزرگتر خانواده داماد برای گفتگو با خانواده عروس قرار می گذارند و صحبت های اولیه شان را می کنند.

هنگامی که خانواده عروس موافقت کردند یک روز را بعنوان روز خرید تعیین می کنند که هر دو خانواده همراه با دو الی سه تا از بزرگان فامیل به بازار می روند و داماد ابتدا برای عروس قرآن وآینه شمدان می خرد و پس از آن خرید لباس عروس، حلقه و لوازم دیگر انجام می گیرد.

تصویر

عروسی در قاینات

پس از انتخاب همسر با وساطت خویشاوندان تحقیق و بررسی انجام می شود. معمولاً یک زن ازنزدیکان داماد نزد خانواده عروس رفته وموضوع را مطرح می کند که این مراسم را "کدخدایی" گویند.

بعداً شبی را بنام "بله برون" مشخص کرده وکفش را درپای عروس نموده ویک حلقه نامزدی بنام "کلکی بعنوان نشونی" به عروس می دهند.

مراسم عقد با خرید ازبازارو دعوت ازتمامی دوستان وآشنایان انجام می شود. هنگام خطبه عقد جلوی داماد قرآن، آینه، ظرف آب وزیرزانوی او یک بالشت قرارداده تا درپایان خطبه برسریکی ازمجردین بکوبد تا اوهم بختش بازشود.

درمجلس زنانه همان شب قند سابی بوده وسه بار عاقد درخواست رضایت ازعروس خانم می نماید. وقتی جواب بله داده شد، مجلس سرشارازشادی گشته وهدایا تقدیم می شود. بعضی ها همان شب وبعضی بعد ازمدتی به زیارت امام رضا(ع) رفته سپس به خانه بخت می روند.

بردن داماد به خانه عروس را "سرسرو"گویند که با خواندن سوره الرحمن وصدای شبوش به صورت پیاده و یا با ماشین وصدای بوق اتومبیل ها همراه است. تشریفات عروسی گذشته درسه مرحله بود.

متاسفانه گاهی عروسی های تجملاتی رواج می یابد که در واقع سدی در مقابل سنت ها است. سدی که تیشه به ریشه دین می زند و نمی تواند آغاز خوبی برای سال ها عاقبت بخیری باشد.


دیدگاه ها
  دیدگاه ها
پربحث های هفته   
اختصاصی ساعدنیوز: قهرمان عملیات جستجوی هلی‌کوپتر شهیدان خدمت: پهپاد ترکیه‌ای یا موتورسواران تبریزی؟ (6 نظر) واکنش فرزاد حسنی به شهادت شهدای خدمت: درود بر ابراهیم، نیکوکاران را چنین پاداش می دهیم، در حقیقت او از بندگان با ایمان ما بود (2 نظر) انا لله و انا الیه راجعون / مرد خدمت آسمانی شد ... (2 نظر) فوری؛ لحظه اعلام خبر شهادت ابراهیم رئیسی در شبکه خبر (2 نظر) بیوگرافی و زندگی خصوصی کیوان ساکت اف، تازه داماد سینمای ایران و همسرش+ تصاویر جذاب و دیدنی (1 نظر) محمدرضا گلزار در استوری قلب عاشقانه نشان داد/ مخاطب این حرکت عاشقانه کیست؟ (1 نظر) نگاهی به دیدارهای مردمی استاندار جوان و شهید آذربایجان شرقی/ روحشان شاد+ویدیو (1 نظر) {ویدئو} نحوه درست کردن ترشی باقالی ساده و خوشمزه (1 نظر) ایرانی ربوده شده توسط امریکایی ها در عراق به حبس ابد محکوم شد! + فیلم (1 نظر) بهشت کوچکی که بهنوش طباطبایی برای خود ساخته است/ چه زیبا و دنجه اینجا +عکس (1 نظر) کیک تولد شیک و باکلاس 43 سالگی بهنوش طباطبایی با قلب های صورتی/مبارکا باشه +عکس (1 نظر) واکنش ها به شهادت آیت الله رئیسی و همراهان/رهبر معظم انقلاب: اینجانب پنج روز عزای عمومی اعلام می‌کنم (1 نظر) مجری جنجالی صداوسیما برای همیشه از ایران رفت (1 نظر) فیلمی پربازدید از رئیسی: من زندگی خودم را مرهون حضرت رضا علیه‌السلام می‌دانم... (1 نظر) (فیلم) روضه خوانی سید ابراهیم رئیسی در شب قدر ؛ همه کاره در دو عالم حسین است / الهی بالحسین .... (1 نظر)
دیگران می‌خوانند   
سفر مخفیانه طارمی؛ مچ ستاره ایرانی را اینجا گرفتند! +عکس اقامه نماز رهبر انقلاب بر پیکر شهید رئیسی و شهدای خدمت + فیلم خاطره جالب مسعود ده نمکی از صحبتهای آیت الله رئیسی در دادگاه؛ خوشحالم که کم نیاورده ای! تصویری از لحظه وداع رهبر معظم انقلاب با پیکر رئیس جمهور و شهدای سانحه بالگرد توصیف و تعریف و تمجید سیدابراهیم رئیسی از زبان ولادیمیر پوتین/پیام ویژه کرملین به تهران صف اول پشت سر آیت الله خامنه ای در اقامه نماز شهدای خدمت این افراد بودند اقدام تحسین برانگیز این زوج در تغییر تاریخ عروسی به‌خاطر شهادت سید ابراهیم رئیسی و هیئت همراه+عکس استوری حسین کنعانی زادگان در پی شهادت آیت‌الله رئیسی آغوش پدرانه رهبر معظم انقلاب برای فرزندان شهیدان خدمت+ویدیو نگاهی به ویژگی‌های شهید جمهور؛ از تواضع و بی‌تکلف بودن تا دلدادگی اهل بیت (ع) قاب دونفره و قدیمی از دو شهید در کنار هم؛ حاج قاسم و امیرعبداللهیان+عکس/ شهادتت مبارک دیپلمات انقلابی (عکس) تابوت همه شهدا در یک قاب/ سلام ای غم لحظه های جدایی/ خداحافظ ای همنشین همیشه آماده‌سازی‌ محل خاکسپاری پیکر شهید حسین امیرعبداللهیان پیام تسلیت خواهر شهید بهشتی در پی شهادت آیت‌الله رئیسی لحظه باشکوه اقامه نماز رهبری بر پیکر رئیس جمهور و همراهان شهید+ویدیو عمامه سیدابراهیم رئیسی و آیت الله آل هاشم بر روی تابوتشان هنگام اقامه نماز رهبری بر پیکر شهیدان خدمت+عکس اولین ویدئو دلخراش از لحظه یافتن لاشه بالگرد رئیس جمهور و صحنه هایی که دل هر انسانی را به درد می آورد حضور متفاوت رضا رویگری در مراسم تشییع رئیس جمهور و همراهان با ویلچر+ویدیو گریه های زینب سلیمانی بر سر تابوت ابراهیم رئیسی و همراهانش+عکس/ داغ حاج قاسم تازه شد تصویری از صندلی خالی شهید امیرعبداللهیان در کلاس درس او در دانشگاه تهران تلخ ترین بوسه تاریخ روی تابوت آیت الله رئیسی+فیلم جمله ماندگار و خاص رهبر معظم انقلاب درباره شهید رئیسی با دستخط ایشان+عکس این حرکت حسین امیر عبداللهیان اعراب را به تحسین واداشت/ کاربران عرب این فیلم را جهانی کردند+فیلم گزارش لحظه به لحظه از مراسم تشییع پیکر شهدای خدمت در تهران در حواشی داغ امروز چهارشنبه 2خرداد 1403 حضور خاخام های یهودی در مراسم تشییع آیت الله رئیسی و همراهان+فیلم پیام تسلیتی که رئیسی نوشت و بعد از شهادت خودش منتشر شد! 2 خاطره‌ای که مردم آذربایجان فراموش نمی‌کنند | شریک حال خوب و بد مردم، چه حیف که رفتی! تسلیت رسمی ایالات متحده آمریکا به مناسبت شهادت رئیس جمهور ایران و همراهانش در سانحه سقوط بالگرد محل تدفین شهید دیپلمات، حسین امیرعبداللهیان کجاست؟ ماجرای از زیر سرُم آمدن ابراهیم رئیسی به یک جلسه و کنسل نکردنشان بخاطر جوانان+ویدیو شهید رئیسی به روایت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای محل تدفین شهید رئیسی در حرم امام رضا (ع) مشخص شد اقامه نماز بر پیکر شهدای خدمت تا ساعاتی دیگر مردی که رگ خواب تبریزی‌ها را بلد بود مهمترین حوادث هوایی برای مقامات کشوری و لشگری+عکس آخرین دیدار مردمی سید ابراهیم رئیسی در نمازخانه این شهرستان بود+ویدیو فال انبیاء روزانه چهارشنبه 2 خرداد 1403 روایت جالب محمدجواد ظریف از تماس تلفنی شهید ابراهیم رئیسی با ایشان بعد از اتمام دوره وزیری‌شان+ویدیو آخرین فاتحه خوانی سید ابراهیم رئیسی بر مزار سردار سلیمانی+عکس ترفند طلایی برای پاک کردن لکه شیر از روی فرش/ برای از بین بردن بوی بد شیر چه کنیم؟
تیتر امروز   
اقامه نماز رهبر انقلاب بر پیکر شهید رئیسی و شهدای خدمت + فیلم
خاطره جالب مسعود ده نمکی از صحبتهای آیت الله رئیسی در دادگاه؛ خوشحالم که کم نیاورده ای!
تصویری از لحظه وداع رهبر معظم انقلاب با پیکر رئیس جمهور و شهدای سانحه بالگرد
توصیف و تعریف و تمجید سیدابراهیم رئیسی از زبان ولادیمیر پوتین/پیام ویژه کرملین به تهران
نگاهی به ویژگی‌های شهید جمهور؛ از تواضع و بی‌تکلف بودن تا دلدادگی اهل بیت (ع)
آماده‌سازی‌ محل خاکسپاری پیکر شهید حسین امیرعبداللهیان
پیام تسلیت خواهر شهید بهشتی در پی شهادت آیت‌الله رئیسی
گزارش لحظه به لحظه از مراسم تشییع پیکر شهدای خدمت در تهران در حواشی داغ امروز چهارشنبه 2خرداد 1403
پیام تسلیتی که رئیسی نوشت و بعد از شهادت خودش منتشر شد!
2 خاطره‌ای که مردم آذربایجان فراموش نمی‌کنند | شریک حال خوب و بد مردم، چه حیف که رفتی!
تسلیت رسمی ایالات متحده آمریکا به مناسبت شهادت رئیس جمهور ایران و همراهانش در سانحه سقوط بالگرد
محل تدفین شهید دیپلمات، حسین امیرعبداللهیان کجاست؟
شهید رئیسی به روایت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای
محل تدفین شهید رئیسی در حرم امام رضا (ع) مشخص شد
اقامه نماز بر پیکر شهدای خدمت تا ساعاتی دیگر