آشنایی با انواع استرس و روش های درمان آن ها

  چهارشنبه، 09 فروردین 1402   زمان مطالعه 8 دقیقه
آشنایی با انواع استرس و روش های درمان آن ها
به طور کلی می‌توان گفت که نوع استرس بسته به منشأ، نشانه‌های بروز و شدت متفاوتی دارد. با این حال روانشناسان تفاوت میان انواع استرس را بر اساس دوره زمانی که به طول می‌انجامد دسته‌بندی می‌کنند. در این مطلب از ساعد نیوز، دسته‌بندی‌های مربوط با انواع مختلف استرس را بررسی می‌کنیم .

استرس پاسخ بدن ما به فشارهایی است که بر آن وارد می‌شود. بسیاری از اتفاقاتی که در زندگی برای ما رخ می‌دهند، می‌توانند باعث این عامل شوند. معمولاً هم زمانی به وجود می‌آید که ما چیزی جدید، غیرمنتظره یا تهدیدآمیز را تجربه می‌کنیم یا اینکه احساس می‌کنیم کنترل کمی بر روی اوضاع داریم.واکنش همه ما به استرس متفاوت است؛ توانایی ما در مقابله با استرس به ژنتیک، اتفاقات دوران کودکی، شخصیت و شرایط اجتماعی و اقتصادی ما بستگی دارد. وقتی ما با استرس مواجه می‌شویم، بدنمان هورمون‌های استرس تولید می‌کند که باعث تحریک ما به مبارزه یا فرار از آن موقعیت می‌شوند و در نتیجه سیستم ایمنی بدنمان فعال می‌گردد. از این رو ما می‌توانیم سریعاً به موقعیت‌های خطرناک واکنش نشان دهیم.

گاهی اوقات احساس استرس مفید است و به ما کمک می‌کند که بر ترس یا درد خود غلبه کنیم. در ضمن معمولاً هورمون‌های استرس پس از پایان یافتن موقعیت استرس‌زا دوباره به حالت عادی برمی‌گردند و هیچ اثری از آن‌ها باقی نمی‌ماند. اما استرس زیاد، تأثیرات منفی روی ما می‌گذارد، زیرا دائماً ما را وادار به مبارزه یا فرار می‌کند و بعد از مدتی ما را از پای درمی‌آورد.

باید گفت بیماری استرس از بیماری های قرن می باشد و از شروع خلقت بشر تاکنون وجود داشته و خواهد داشت. استرس اگر درمان و کنترل نگردد مشکلات زیادی را با خود به همراه می آورد از جمله:

  • انواع بیماری های قلبی(سکته قلبی، ناراحتی های گرفتگی عروق قلب)

  • فشار خون بالا

  • اثر گذاری در دستگاه تنفس بطور مثال آسم

  • انواع بیماری های خود ایمنی مانند رماتیسم و…

  • آلرژی های ناشناخته

  • رشد باکتری های روده

  • انواع سرطان

استرس

انواع استرس از دید روانشناسی

در زندگی امروز، افراد درگیر استرس فیزیکی ، تنش ها و فشار های عصبی می‌شوند چرا که دنیای مدرن هر روز در حال تغییر و تحول است و این دگرگونی‌ها موجب افزایش استرس و تنش در هر فرد می‌شود. بر اساس نظر روانشناسان استرس‌ها را می‌توان بسته به تاثیرگذاری آن‌ها در موقعیت‌های مختلف به چند گروه تقسیم کرد که در ادامه هر یک را بیان می‌کنیم.

1. استرس فیزیکی

یکی از انواع رایج استرس، نوع فیزیکی آن است که به مجموعه کارها و اتفاقاتی فیزیکی اشاره دارد که موجب ایجاد تنش در افراد می‌شوند. برای مثال، می‌توان به مسافرت اشاره کرد. به عبارتی، مسافرت به مناطق مختلف که ساعت خواب فرد را به هم بریزد، می‌تواند منجر به ایجاد تنش در او شود. به علاوه، استرس فیزیکی می‌تواند ناشی از خواب زیاد، خواب ناکافی، بیش‌ازحد سرپا ماندن یا پیاده‌روی به مدت طولانی باشد! به عنوان چند مثال دیگر، چنانچه تا کنون در یک روز تعطیل به دنبال کودکانتان در اطراف پارکی تفریحی دویده‌اید یا در فرودگاه گیر کرده و با تأخیر پرواز مواجه شده‌اید، به احتمال زیاد، استرس فیزیکی را تجربه کرده‌اید.

2. استرس احساسی

این نوع از استرس یکی دیگر از شایع‌ترین موارد استرس است. استرس عاطفی می‌تواند ناشی از شکست‌های عشقی، طلاق، از دست دادن دوستی عزیز یا بحث با همسر باشد که پس از اتفاقات مذکور گریبان گیر افراد می‌شود. به علاوه، شکست‌ها و ناکامی‌های به وجود آمده در محل کار نیز می‌توانند زمینه‌ساز ایجاد استرس‌های احساسی در افراد باشند. به طور کلی، تمامی مسائلی که موجب احساس افسردگی یا اضطراب در افراد می‌شوند، منجر به بروز استرس‌های عاطفی خواهند شد. به عبارت دیگر، علائم استرس‌های عاطفی بسیار مشابه علائم افسردگی بوده و اغلب تشخیص آن‌ها از یکدیگر دشوار است. به طور کلی، برخی از بارزترین نشانه‌های استرس احساسی عبارتند از تغییرات ناگهانی وزن، تغییر در میزان خواب فرد، احساس انزوا و تشویش‌های ذهنی.

استرس

3. استرس تروماتیک (پس از سانحه)

این نوع از استرس اغلب ناشناخته بوده و افراد کمی با علائم آن آشنایی دارند. به طور کلی، استرس تروماتیک نوعی از استرس است که به دلیل آسیب‌های ناشی از تصادفات یا سوانح مختلف متوجه بدن انسان می‌شود و ممکن است موجب آسیب‌های جسمی، روانی، کما یا حتی مرگ فرد شود.

در واقع، استرس تروماتیک به دلیل ایجاد یکسری تغییرات فیزیکی ناشی از سوانح احتمالی ایجادشده و موجب تنش و اضطراب فرد می‌شود. برای مثال، چنانچه فردی دچار سانحه‌ای مانند تصادفات جاده‌ای، سوختگی‌های شدید و غیره شده و نیاز به عمل جراحی داشته باشد، استرس تروماتیک تا زمان بهبود کامل بدن فرد با او بوده و می‌توان گفت که پس از بهبودی از علائم آن کاسته می‌شود.

به علاوه، روانشناسان استرس‌های افراد را بر اساس طول دوره درمان آن‌ها یا به عبارتی میزان شدت و قوت استرس غالب بر افراد نیز به سه دسته استرس شدید، استرس شدید مقطعی و استرس‌های مزمن دسته‌بندی می‌کنند که در ادامه به تشریح هر یک از دسته‌بندی‌های مذکور می‌پردازیم.

استرس شدید

یکی از رایج‌ترین انواع استرس، نوع شدید آن است و به استرسی اشاره دارد که ناشی از یک اتفاق خاص، فشارهای زندگی، نیازها، تقاضاها و پیش‌بینی آینده‌ای نزدیک بوده و در یک دوره زمانی خاص متوجه افراد می‌شود. برای مثال، چند مورد از موقعیت‌هایی که موجب ایجاد این دست از استرس‌ها در افراد می‌شوند عبارتند از:

  • تصادفی که موجب آسیب‌دیدگی خودرو می‌شود

  • از دست دادن یک قرارداد مهم

  • اتمام ددلاین‌های پرفشار کاری

  • مسائل و مشکلات مرتبط با کودکان در مدرسه و غیره

به طور کلی، می‌توان گفت که آسیب‌های ناشی از این نوع استرس‌ها به دلیل کوتاه‌مدت بودنشان قابل جبران بوده و با در نظر گرفتن علائم ناشی از استرس‌های شدید، قابل‌ کنترل و شناسایی هستند و از همین رو، می‌توان نسبت به درمان آن‌ها اقدام کرد. به عبارتی، استرس‌های شدید در نتیجه یک سری فاکتورهای محیطی و در یک برهه خاص از زندگی افراد اتفاق افتاده و در همان دوره نیز قابلیت درمان داشته و رفع خواهند شد. به عنوان مثال، تنش‌های ناشی از بحث با اعضای خانواده، جلسات کاری، تصادف با راننده‌ای دیگر در جاده و غیره از جمله مواردی هستند که منجر به ایجاد استرس‌های شدید شده و این در حالی است که در همان برهه نیز قابل‌کنترل و درمان هستند. به علاوه، این گروه از استرس‌ها به شرطی که قابل‌کنترل بوده و اختلالی در زندگی روزمره افراد به وجود نیاورند، می‌توانند تأثیر مثبتی بر عملکرد افراد داشته و منجر به افزایش بهره‌وری ایشان در انجام مسئولیت‌های مربوطه گردند.

استرس‌های شدید تکرارشونده

نوع دیگری از استرس به استرس‌های شدیدی اشاره دارد که در مقاطع مختلف از زندگی افراد تکرار می‌شوند، به طوری که فرد در تمام طول زندگی خود دچار اضطراب بوده و در نتیجه توانایی کنترل شرایط بحرانی و فشارهای احتمالی را ندارد. به طور کلی، استرس‌های شدید تکرارشونده در نتیجه‌ی شرایط ناسازگار زندگی فردی و اجتماعی وی ایجاد شده و به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی او تبدیل می‌شوند!

به طور معمول، افراد مبتلا به این نوع از استرس مداوماً خود را در چنگال اضطراب یافته و به نظر می‌رسد که به نوعی از «هیجان عصبی مضاعف» رنج می‌برند. به عبارتی، این دست از افراد همیشه عجله دارند، تحریک‌پذیر هستند، تصمیمات بدون برنامه‌ریزی و ناگهانی می‌گیرند و معمولاً همواره نگران مسائل پیرامون خود هستند. همچنین استرس‌های شدید تکرارشونده علائمی مانند میگرن، فشار خون بالا، درد قفسه سینه، بیماری‌های قلبی و غیره را به همراه دارند. به علاوه، درمان استرس حاد مستلزم مداخله افراد متخصص بوده و طول دوره درمان آن نیز در حدود چند ماه متغیر خواهد بود.

استرس مزمن

به طور کلی، استرس مزمن به نوعی از استرس‌هایی اشاره دارد که زندگی روزمره افراد را مختل کرده و برای طولانی‌مدت گریبان‌گیر ایشان است به طوری که ممکن است مداوای این دست از اضطراب‌ها ماه‌ها یا حتی سال‌ها به طول بینجامد. بر خلاف استرس‌های گروه اول، این دسته از استرس‌ها نمی‌توانند تأثیر مثبتی در زندگی افراد داشته باشند به طوری که آسیب‌های مخربی بر سلامت روان افراد داشته و در صورت عدم درمان می‌توانند روند زندگی فردی و اجتماعی افراد را مختل کنند. استرس‌های مزمن می‌توانند در نتیجه ازدواج‌های ناسالم، زندگی پرتنش، شغل نامناسب و … گریبان گیر افراد شده و منجر بدین می‌شود تا افراد هیچ راه نجاتی برای رهایی از اضطراب و استرس خود نیابند.

استرس

انواع راهبردهای مقابله‌ای استرس

روش های بسیاری برای مقابله با فشار روانی وجود دارند که بسیاری از آنها ماهیت روان شناختی دارند. افراد متفاوت با توجه به ویژگی های شخصیتی خود، هر یک روشی را برای مقابله با آن بر می گزینند. برخی سعی می کنند به مشکلات زندگی با دید مثبت بنگرند، بعضی به دنبال حمایت های اجتماعی می گردند و عده ای دیگر هم از آن می گریزند. به کارگیری راهبرهای مقابله ای مناسب به افراد کمک می کند تا با این پدیده و تأثیرات ناشی از آن کنار بیایند. راهبردهای مقابله به روش های آگاهانه و منطقی مدارا با این مسئله اشاره دارد. در واقع این اصطلاح برای روش های مبارزه با استرس مورد استفاده قرار می گیرد. راهبردهای مقابله ای را می توان به سه دسته تقسیم کرد:

  • راهبرد تکلیف مدار: این راهبرد مستلزم حصول اطلاعات درباره موقعیت تنش زا و پیامدهای احتمالی آن است. افرادی که از این راهبرد استفاده می کنند، تلاش می کنند تا فعالیت های خود را با توجه به اهمیت آن اولویت بندی کنند و با مدیریت زمان به انجام به موقع فعالیت ها مباردت می ورزند.

  • راهبرد هیجان مدار: این راهبرد مستلزم یافتن روش هایی برای کنترل هیجان ها و تلاش برای امیدوار بودن به هنگام مواجهه با موقعیت های تنش زاست. افرادی که از این راهبرد استفاده می کنند، ضمن اینکه بر هیجانات خود کنترل دارند، ممکن است احساساتی چون خشم یا نا امیدی را نشان دهند.

  • راهبرد اجتناب مدار: این راهبرد مستلزم انکار یا کوچک شمردن موقعیت های تنش زاست. افرادی که از این روش استفاده می کنند، هشیارانه تفکرات تنش زا را پس می‌رانند و تفکرات دیگری را جایگزین آن می کنند. هنگامی که افراد بتوانند به طور منطقی، موقعیت های تنش زا را طبقه بندی کنند، راهبرد تکلیف مدار بیشترین تأثیر را دارد. با این وجود در صورتی که افراد نتواند موقعیت های تنش زا را پیش بینی کنند و راه حل هایی برای آنها برگزینند، راهبرد هیجان مدار مؤثرتر واقع می شود.

اگر چه ما معمولاً، از راهبرد خاصی برای موقعیت های معینی استفاده می کنیم اما رفتار مقابله ای متمرکز بر مسئله، در مورد حوادثی که فراتر از توانایی و کنترل ما نیستند، بهتر عمل می کند. گاهی می توانیم با اتخاذ چند فعالیت، مشکل را بهبود بخشیم و آن را برطرف کنیم. به عبارت دیگر، وقتی ما اتفاقی را به عنوان حادثه قابل کنترل ارزیابی می کنیم، تمایل به استفاده از رفتارهای مقابله ای متمرکز بر مسئله داریم. با این وجود در موقعیت های دیگری که می دانیم عملکرد، اثر مفیدی را به وجود نخواهد آورد یا حتی ممکن است مشکل را بدتر کند، ترجیح می دهیم که از رفتار مقابله ای متمرکز بر هیجان استفاده کنیم.

راهبردهای مقابله ای مناسب از بروز بیماری های ناشی از استرس جلوگیری می کنند. با اینکه تمامی بیماری های اشاره شده، منشأ و علل مختلفی دارند اما سبک زندگی و ویژگی های شخصیتی نیز در بروز تاثیر گذار است. روان شناسان معتقدند حتی درمان وخیم ترین بیماری های جسمانی مستلزم تغییر الگوهای پاسخ افراد است.


دیدگاه ها
  دیدگاه ها
پربحث های هفته   
اختصاصی ساعدنیوز: قهرمان عملیات جستجوی هلی‌کوپتر شهیدان خدمت: پهپاد ترکیه‌ای یا موتورسواران تبریزی؟ (6 نظر) گریه های زینب سلیمانی بر سر تابوت ابراهیم رئیسی و همراهانش+عکس/ داغ حاج قاسم تازه شد (2 نظر) واکنش فرزاد حسنی به شهادت شهدای خدمت: درود بر ابراهیم، نیکوکاران را چنین پاداش می دهیم، در حقیقت او از بندگان با ایمان ما بود (2 نظر) {ویدئو} نحوه درست کردن ترشی باقالی ساده و خوشمزه (2 نظر) بهشت کوچکی که بهنوش طباطبایی برای خود ساخته است/ چه زیبا و دنجه اینجا +عکس (2 نظر) مجری جنجالی صداوسیما برای همیشه از ایران رفت (2 نظر) انا لله و انا الیه راجعون / مرد خدمت آسمانی شد ... (2 نظر) فوری؛ لحظه اعلام خبر شهادت ابراهیم رئیسی در شبکه خبر (2 نظر) تصویری از صندلی خالی شهید امیرعبداللهیان در کلاس درس او در دانشگاه تهران (1 نظر) بیوگرافی و زندگی خصوصی کیوان ساکت اف، تازه داماد سینمای ایران و همسرش+ تصاویر جذاب و دیدنی (1 نظر) استوری حسین کنعانی زادگان در پی شهادت آیت‌الله رئیسی (1 نظر) چهره محزون و ناراحت وحید شمسایی در مراسم تشییع رئیس جمهور شهید و همراهانش+عکس (1 نظر) انتشار برای اولین بار ؛ جدیدترین تصاویر ثبت‌شده از آخرین پرواز بالگرد رئیس‌جمهور شهید و همراهانش (1 نظر) فیلمی تاریخی و دیده نشده از شهید جمهور / اینجانب سید ابراهیم رئیسی هستم ... (1 نظر) شعار یک توریست خارجی در مراسم تشییع شهدای خدمت+ویدئو (1 نظر)
دیگران می‌خوانند   
خداحافظی آخر و احترام نظامی دختر خلبان هلی کوپتر رئیس جمهور شهید و همراهانشان+ویدیو فال قهوه با نشان روز پنجشنبه 3 خرداد ماه 1403 فال انبیاء روزانه پنجشنبه 3 خرداد ماه 1403 حال و هوای غمزده خانه آیت الله آل هاشم در تبریز/ بی تو رنگ یأس دارد منزل و مأوای تو+عکس خاطره دوبلور معروف از سفرِ خاص شهید ابراهیم رئیسی و واکنش ایشان با دیدن تیپ متفاوت جوانان در مسجد استوری اینستاگرامی ملیکا زارعی (خاله شادونه) از مراسم تشییع آیت الله رئیسی+عکس نگاهی به خانه ابدی شهید آیت الله رئیسی / نام نیکت همه جا ورد زبان است هنوز تصاویر کمتر دیده شده از دوران دانشجویی استاندار شهید آذربایجان شرقی تصویر عکاس تبریزی از هلی کوپتر رئیس جمهور شهید بر صفحه اول روزنامه گاردین انگلستان فال ابجد روزانه پنج‌شنبه 3 خرداد 1403 اوخشامای (روضه) ترکی یک مادر عشایر قشلاق حاج ایمان کندی در وصف شهید جمهور+ویدئو فال روزانه امروز پنجشنبه 3 خرداد ماه 1403 فال شمع روزانه امروز پنجشنبه 3 خرداد 1403 (عکس) ادای احترام استقلالی ها به رئیس جمهور شهید در تمرین امروز این تیم قول شهید امیرعبداللهیان در جلسه هیات امنای دانشگاه صنعتی شریف+ویدئو تعبیر جالب حجت‌الاسلام قرائتی درباره شهادت ابراهیم رئیسی+ویدئو پوشش کامل مراسم ادای احترام سران کشورهای مختلف به پیکر شهید رئیسی و همراهانش روایت احساسی همسر شهید امیرعبداللهیان درباره این شهید+ویدئو /جز خوبی چیزی ندیدم تو زندگی... زندگی خلبان گنبدی پرواز «شهدای خدمت» در کلام بستگان+ویدئو فال حافظ با تفسیر امروز پنجشنبه 3 خرداد 1403 + فیلم احترام نظامی دختر شهید خلبان سید طاهر مصطفوی به تابوت پدرش / گر پدر نیست، تفنگ پدری هست هنوز اولین عکس از جمیله علم الهدی پس از شهادت سید ابراهیم رییسی +عکس حضور بدون تشریفات سید میثم خامنه‌ای در مراسم تشییع پیکر رئیس جمهور شهید و همراهانش دعایی که رهبر انقلاب برای شهید سیدابراهیم رئیسی خواندند+ فیلم ورود هواپیماهای هیات‌های خارجی به فرودگاه مهرآباد+ویدئو (فیلم) آغوش پدرانه رهبر معظم انقلاب برای نوه‌های دختری شهید رئیسی / تسکینی برای قلب داغدیده دخترانش ... آماده‌سازی خانه ابدی شهید آیت‌الله آل‌هاشم در تبریز +فیلم حال منقلب برادر شهید آیت الله ابراهیم رئیسی در مراسم تشییع+فیلم کدام فرزند رهبر معظم انقلاب در مراسم تشییع رئیس جمهور و همراهانش حضور داشت؟+ عکس جدیدترین تصویر از برادران رئیس جمهور شهید+عکس توصیف حاج منصور ارضی از پیکر شهید رئیسی؛ مثل حضرت علی اکبر شده بود گفتم چجوری تو را بشورم! +ویدئو جواب رئوفانه و قابل تامل ابراهیم رئیسی به اظهارات فردی از مخالفان ایشان+ویدیو/ سعه صدر رو دیدین؟ حضور همسر و خانواده داغدار شهید مالک رحمتی در مراسم تشییع +ویدئو/ عجب رسمیه رسم زمونه... جزئیات تشییع و تدفین پیکر امام جمعه شهید تبریز و استاندار شهید آذربایجان شرقی عکس‌ جالب و کمتر دیده شده از شهید آیت الله آل‌هاشم؛ در حال خرید نان+عکس تصویری تلخ از لباس پرواز سرهنگ بهروز قدیمی از شهدای کادر پروازی+عکس تصویری خاص از وداع یادگار امام سید حسن خمینی با شهید سید ابراهیم رئیسی +عکس خوش‌آمد گویی پیرمرد ترک‌زبان به رئیس‌جمهور+ویدئو/ برای مردم این منطقه دوستی و محبت آوردی (عکس) تصویری تلخ از گریه آجودان مخصوص شهید رئیسی در مراسم تشییع او شعار یک توریست خارجی در مراسم تشییع شهدای خدمت+ویدئو
تیتر امروز   
فال قهوه با نشان روز پنجشنبه 3 خرداد ماه 1403
پوشش کامل مراسم ادای احترام سران کشورهای مختلف به پیکر شهید رئیسی و همراهانش
جزئیات تشییع و تدفین پیکر امام جمعه شهید تبریز و استاندار شهید آذربایجان شرقی
فال روزانه امروز پنجشنبه 3 خرداد ماه 1403
فال شمع روزانه امروز پنجشنبه 3 خرداد 1403
رهبر انقلاب: شخصیت برجسته‌ای را از دست دادیم/ روبوسی و سر سلامتی و لحظاتی از دیدار نخست وزیر عراق با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای + ویدئو
فال انبیاء روزانه پنجشنبه 3 خرداد ماه 1403
فال ابجد روزانه پنج‌شنبه 3 خرداد 1403
فال حافظ با تفسیر امروز پنجشنبه 3 خرداد 1403 + فیلم
اطلاعیه مهم ستاد کل نیروهای مسلح درباره عملیات ناموفق پهپاد ترکیه‌ای
واکنش بازیگر سریال گاندو به شهادت رئیس‌جمهور
اولین اظهارات علم الهدی بعد از شهادت دامادش، سیدابراهیم رئیسی؛ چه کنیم، مشیت خداست/یک هفته پیش او را دیدم
اقامه نماز رهبر انقلاب بر پیکر شهید رئیسی و شهدای خدمت + فیلم
خاطره جالب مسعود ده نمکی از صحبتهای آیت الله رئیسی در دادگاه؛ خوشحالم که کم نیاورده ای!
تصویری از لحظه وداع رهبر معظم انقلاب با پیکر رئیس جمهور و شهدای سانحه بالگرد