به گزارش سرویس مجله خانواده پایگاه خبری تحلیلی ساعدنیوز، در بیشتر جمعهای خانوادگی وقتی صحبت از تربیت درست و ادب به میان میآید، اکثرا یکی از کودکهای فامیل را مثال میزنند. بزرگ کردن کودک مودب و حرف گوش کن نیاز به کمی صبر و تکنیکهای رفتاری درست دارد، اگر میخواهید کودکتان مودبترین بچه در اقوامتان باشد، حتما این بخش را مطالعه کنید.
شما آینه کودکتان هستید و او همیشه از شما میآموزد پس اگر میخواهید فرزندتان رفتارهای خوبی داشته باشد، ابتدا باید خودتان رفتار خوبی داشته باشید. کودکتان باید از شما احترام و ادب را بیاموزد بنابراین هنگام حرف زدن با او و دیگران ادب را در دستور کار خود قرار دهید.
از همان دوران کودکی به فرزندتان بیاموزید که با دیگران درست صحبت کند و از کلمات محترمانهای در صحبت کردن خود استفاده نماید مثلا کلماتی مانند "لطفا" و "ممنون" را به او آموزش دهید و بگویید که به جای کلمه تو از شما استفاده کند و خودتان نیز در صحبت کردن از این لغات زیاد استفاده کنید.
احترام گذاشتن به دیگران پایه و اساس ادب بوده پس اگر کودک مودب میخواهید از همان کودکی به او احترام به دیگران را بیاموزید. مثلا به کودکتان بگویید که به خاله یا عمه خود خاله جون یا عمه جون بگوید، هر زمان پدرش وارد خانه شد به استقبال او رفته و از جای خود بلند شود.
برای اینکه کودکتان را ترغیب به کارهای مودبانه نمایید،با دیدن کارهای خوب فرزندتان مثلا بلند شدن از روی صندلی برای دادن جای خود به یک فرد سالخورده و... از او تقدیر و تشکر کنید.
به کودکتان یاد دهید به هیچ عنوان در بیرون از خانه و در خانه دیگران با خواهر یا برادرش دعوا نکند. با او بیاموزید اگر اختلافی هم پیش آمد در خانه آن را مطرح کند و در جاهای دیگر حامی خانواده خود باشد.
به کودک خود بیاموزید که قبل از ورود به اتاقی که درب آن بسته است، اجازه ورود بگیرد و در بزند و بدون اجازه به هیچ اتاقی وارد نشود.
به کودکتان احترام و تشکر را یاد دهید، مثلا به او بگویید بعد از غذا یا بعد از اینکه مورد لطف و محبت افراد قرار گرفت، از آنها تشکر کند.
به کودکتان یاد دهید که به جای داد زدن و بلند صحبت کردن حرفهای خود را منطقی و آرام بزند. مثلا وقتی او را صدا میزنید از دور نگوید بللللله چکارم داری بلکه نزدیک شما بیاید و بگوید بله مامان صدام زدین؟
حالا چطور میتوانیم رفتار مؤدبانه را به فرزندمان یاد بدهیم؟ راهکارهایی که در ادامه آوردهایم و بر حسب بازه سنی تفکیک شدهاند، در راه تربیت کودک مؤدب به کارتان خواهند آمد:
بچهها در این سن و سال خیلی کنجکاو هستند و کار خودشان را میکنند. برای همین، برای یاد دادن آداب نشستن سر سفره، استفاده از قاشق و چنگال و گفتن کلمات مؤدبانه، باید صبر و حوصله زیادی به خرج بدهید. راهکارهای پیشنهادی ما اینها هستند:
با تشکیل جمعی از عروسکها یا حیوانات پلاشی فرزندتان میتوانید نشستن سر میز یا سفره را برای او شبیهسازی کنید و کلمات به قول خارجیها «جادویی» را به او یاد بدهید؛ یعنی کلمهها و جملاتی مثل: «لطفاً»، «ممنون»، «مرسی»، «متشکرم»، «دستت درد نکنه» و «خواهش میکنم».
دلبندتان را تشویق کنید بعد از حرکاتی مثل آروغ زدن یا شیطنتهای بیجا، با عباراتی مانند «ببخشید» و «معذرت میخوام» از دیگران عذرخواهی کند. فقط مراقب باشید که بابت آروغ زدن و شلوغکاری سر سفره، به او زیاد سخت نگیرید؛ چون هنوز خیلی کوچک است. یادگیری آداب سر سفره نشستن، زمان میبرد.
از او بخواهید زمانی که کاسه یا فنجانش خالی شد، آن را به شما بدهد. این مقدمهای برای آموزش جمع کردن سفره است. او حتی میتواند در مورد آوردن و بردنِ دستمال و ظروف مخصوص کودک هم به شما کمک کند.
دوره پیشدبستانی و سالهای آغازین مدرسه به بچهها کمک میکند تا معاشرت با معلمها و بچههای همسن و سالشان را خوب یاد بگیرند و رفتار مناسب را تمرین کنند. در این بین اسباببازیها و بازیها هم آنها را با اصول شراکت و رعایت نوبت آشنا میکنند. شما هم سعی کنید این رفتارها را در کودک تقویت کنید:
شریکی بازی کردن، به اشتراک گذاشتن اسباببازیها با دیگران، بازی نوبتی و بازی جوانمردانه با بچههای دیگر
دوری از برخورد فیزیکی و توهین کردن
جمع کردن اسباببازیها، کتابها و همینطور لباسهای کثیف خود
کمک به شما در پهن کردن و جمع کردن سفره؛ البته چیزهای خطرناک را در دسترس او نگذارید.
خداحافظی و تشکر کردن از دوستانش، زمانی که خانه یا مهمانی آنها را ترک میکند.
این یکی کمی بَدقِلِق است؛ مخصوصاً اگر فرزندتان از غریبهها خجالت میکشد. بااینحال اینکه بچه بتواند از سنِ پایین خودش را به دیگران معرفی کند، توانایی تحسینبرانگیزی است که در دوستیابی هم به کارش خواهد آمد. اما توصیهها:
در خانه، دستدادن و معرفی کردن را با او تمرین کنید. او میتواند خودش را با جملهای مثل «سلام. من … هستم» به خواهر-برادرش یا حتی عروسکهایش معرفی کند.
بهمرور آداب معارفه بیشتری را به او آموزش بدهید؛ مثلا اینکه دیگران را با لفظ «آقا» یا «خانم» صدا بزند یا وقتی بزرگترهای فامیل میخواهند او را ببوسند یا در آغوش بگیرند، خوب رفتار کند.
از این سن میتوانید بیشتر روی مهارت تشکر کردن کار کنید. بگذارید کودک با نوشتن کارت تشکر، از کسانی که به او هدیه دادهاند سپاسگزاری کند؛ به این شکل:
از دلبندتان بخواهید فهرستی از کسانی که به مهمانی جشنتولدش آمدهاند، به او عیدی دادهاند یا لطفی در حقش کردهاند تهیه کند.
کارت سپاسگزاری بخرید یا خودتان با کمک فرزندتان در خانه درست کنید تا برای افراد بالا پیام تشکر بنویسد.
بازی و ورزش به فرزندتان کمک میکند تا رعایت قوانین را یاد بگیرد و با خواهر-برادر و همسن و سالهایش تعامل درستی داشته باشد. فقط مراقب این موارد باشید:
اگر فرزندتان با بچههای کوچکتر بازی میکند، حواستان باشد که درست و عادلانه بازی کند و بگذارد که آن بچهها هم فرصت داشته باشند تا خودی نشان دهند.
درباره اصول بازی جوانمردانه، کار گروهی و کمک گرفتن از مربی با او صحبت کنید.
رشته ورزشی مناسبی پیدا کنید تا فرزندتان بیرون از مدرسه به آن بپردازد و اخلاق ورزشکاریش تقویت شود. بهویژه ورزشهای رزمی در آموزش رفتار مؤدبانه به کودکان میتوانند خیلی کارا باشند.
بچهها در هر سنی که باشند، کنجکاو هستند. با توجه به این نکات، مراقب باشید که فرزندتان حد و مرزها را رعایت کند:
قوانینی را که در خانه برای حریم شخصی، مالکیت و فضای اختصاصی هرکس گذاشتهاید، با او مرور کنید. به او بگویید که همیشه باید قبل از آنکه به وسایل دیگران، از جمله اعضای خانواده و دوستان، دست بزند یا با آنها تماس فیزیکی برقرار کند، از آنها اجازه بگیرد.
با گذاشتن اقلام تزئینی روی در اتاقها و کارهای این چنینی، روی اهمیت فضای شخصی هرکدام از اعضای خانواده تأکید کنید. از فرزندتان بخواهید قبل از وارد شدن به اتاق دیگران، در بزند.
زمان آن است که دلبندتان با آداب مهمانی رفتن بیشتر آشنا شود. از او بخواهید که قوانین خانه میزبان را رعایت کنند؛ حتی اگر با مقررات خانه شما فرق داشته باشند. این موارد را هم به او گوشزد کنید:
به پدر یا مادر میزبان بگو که چه ساعتی باید خانه باشی. از مهماننوازیشان سوءاستفاده نکنی!
حواست حسابی به آداب سر سفره نشستن باشد.
خوب گوش بده و درست و محترمانه صحبت کن. تماس چشمی یادت نرود. جلوی بددهنی یا رفتارهای بیادبانه کوتاه نیا.
قبل از ترک آنجا، در جمع کردن سفره و وسایل کمک کن و پیش از خداحافظی، از خانواده میزبان تشکر کن.
شاید در دوران نوجوانی فرزندتان، از میزان احترام او نسبت به شما و بقیه بزرگترها کم شده باشد، اما اجازه ندهید که به شما بیادبی یا بددهانی بکند. توجه به اخلاقیات و حفظ اخلاق خوب در این مقطع سنی، او را برای زندگی بهتر در دوران بزرگسالی آماده میکند. توصیه میکنیم که:
به حرفهای دلبندتان گوش بدهید و انتظار داشته باشید که او هم در عوض به حرفهایتان توجه کند.
به او گوشزد کنید که وقتشناس بودن و بهموقع سر قرار رسیدن نشانه احترام است.
او را تشویق کنید که در مواقع لازم، به افراد مسن کمک کند و اگر میتواند برای امور اینچنینی داوطلب شود؛ کاری که برای آشنایی با افراد مختلف و یاد گرفتن راه و رسم زندگی برایش مفید خواهد بود.
به فرزندتان فرصت کافی بدهید تا در خلوت خودش باشد و از سرگرمیها و رسانههای جدید استفاده کند؛ مثلاً با موبایل کلنجار برود و آهنگ گوش بدهد. ولی در عین حال از او بخواهید زمانی که با او صحبت میکنید یا باهم غذا میخورید، شش دانگ حواسش به شما باشد. بیشتر نوجوانها بیشازحد در رسانه و تکنولوژی غرق میشوند؛ پس با گذاشتن قوانین مناسب سعی کنید که او جانب تعادل را رعایت کند.
در کنار این راهکارها، نکات دیگری هم هستند که البته برحسب سن تفکیک نشدهاند و حالت کلی دارند. ادامه مقاله را به این نکات اختصاص دادهایم.
