به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، نگارش یک مقاله علمی تنها نیمی از مسیر موفقیت است؛ نیمه دوم و چالشبرانگیزتر، عبور از سد داوری و متقاعد کردن نشریه برای انتشار آن است. پس از کلیک بر روی گزینه ارسال، مقالهی شما وارد یک چرخه تخصصی میشود که بسته به اعتبار مجله، میتواند از یک ماه تا یک سال به طول بینجامد. شناخت دقیق این مراحل نه تنها از اضطراب نویسنده میکاهد، بلکه کمک میکند تا با آمادگی بیشتری به نظرات داوران پاسخ دهید. در ادامه، سفری را که یک مقاله از میز سردبیر تا چاپ نهایی طی میکند، بررسی خواهیم کرد.
هر نشریه علمی دارای یک ساختار مدیریتی متشکل از سردبیر و چندین ویراستار همکار است. این افراد که خود از پژوهشگران برجسته حوزه تخصصیشان هستند، اولین فیلتر عبور مقاله محسوب میشوند.
بلافاصله پس از دریافت مقاله، سردبیر دو معیار حیاتی را بررسی میکند:
تناسب موضوعی: آیا محتوای مقاله با اهداف و قلمرو فعالیت مجله همخوانی دارد؟
استانداردهای ساختاری: آیا نویسنده اصول نگارشی و قالببندی اختصاصی مجله را رعایت کرده است؟
اگر مقاله در این مرحله رد شود، به آن «رد شدن در مرحله اول» میگویند؛ اما در صورت تایید، مقاله برای بررسی عمیقتر به ویراستاران تخصصی سپرده میشود.
در این مرحله، مقاله برای دو یا چند داور که در موضوع مربوطه صاحبنظر هستند، ارسال میشود. این افراد به صورت داوطلبانه و بدون نام (در اغلب موارد)، محتوای علمی، روش تحقیق و اعتبار یافتهها را به دقت نقد میکنند.
گاهی داوران نظرات متفاوتی دارند. در این شرایط سردبیر دو راهکار پیش رو دارد:
اگر خود سردبیر در آن حوزه متخصص باشد، با بررسی استدلالهای داوران، نقش داور نهایی را ایفا میکند.
اگر موضوع بسیار تخصصی باشد، مقاله به یک داور سوم سپرده میشود که همین امر زمان انتظار را طولانیتر خواهد کرد.
پس از دریافت گزارش داوران، سرنوشت مقاله در یکی از سه حالت زیر رقم میخورد:
این اتفاق بسیار نادر است و تنها زمانی رخ میدهد که مقاله از نظر علمی و نگارشی کاملاً بینقص باشد.
بیشتر مقالات در این دسته قرار میگیرند. اصلاحات به دو نوع تقسیم میشوند:
اصلاحات جزئی: تغییرات اندک در متن یا توضیحات که به سرعت قابل انجام است.
اصلاحات کلی: نیاز به تحلیلهای آماری جدید، آزمایشهای تکمیلی یا بازنویسی بخشهای عمدهای از مقاله.
نکته طلایی: دریافت ایمیل اصلاحیه به معنای پذیرش مشروط است. نظرات داوران را به عنوان فرصتی برای افزایش کیفیت کار خود ببینید و به تمام موارد با دقت پاسخ دهید.
رد شدن مقاله پایان راه نیست. سردبیران معمولاً به دلایلی چون نقص در دادهها، ابهام در نتایج یا ایرادات آزمایشگاهی مقاله را نمیپذیرند. انواع رد مقاله عبارتند از:
رد کامل: سردبیر تمایلی به بازبینی مجدد نسخه اصلاح شده ندارد.
رد به دلیل نواقص دادهای: دادهها مفید هستند اما نیاز به بازنگری بنیادین دارند.
رد به دلیل ایرادات فنی: ساختار کلی درست است اما خطاهای روششناسی جدی وجود دارد.
زمانی که ایمیل پذیرش نهایی را دریافت کردید، مقاله وارد مرحله آمادهسازی برای چاپ میشود. در این مرحله:
ویراستاران فنی، ایرادات املایی و نگارشی نهایی را برطرف میکنند.
نسخه پیشنویس نهایی (نسخه چاپی اولیه) برای نویسنده ارسال میشود تا آخرین تایید را بدهد.
پس از تایید نویسنده، مقاله شمارهگذاری شده و در نوبت انتشار قرار میگیرد.
فرآیند چاپ مقاله، مسیری زمانبر و نیازمند صبر و دقت است. کلید موفقیت در این راه، نه تنها انجام تحقیق باکیفیت، بلکه نحوه تعامل هوشمندانه با نظرات داوران و سردبیر است. حتی اگر مقالهای رد شود، بازخورد متخصصان در فرآیند داوری میتواند بهترین راهنما برای ارسال مقاله به نشریات دیگر و موفقیتهای آتی باشد.
