به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، BBC نوشت: ساعت 18:32 به وقت واشنگتن، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی خود نوشت که ایالات متحده و ایران «بسیار به نتیجه نزدیک» شدهاند و بر سر یک توافق صلح «قطعی» به تفاهم رسیدهاند؛ همچنین گفت با برقراری یک آتشبس دو هفتهای موافقت کرده است تا مذاکرات بتواند ادامه پیدا کند.
این تصمیم دقیقاً در آخرین لحظه اتخاذ نشد، اما با توجه به ضربالاجل نزدیک ترامپ در ساعت 20:00 به وقت شرق آمریکا (01:00 بامداد چهارشنبه به وقت بریتانیا) برای رسیدن به توافق ــ وگرنه آمریکا حملات گستردهای علیه زیرساختهای انرژی و حملونقل ایران آغاز میکرد ــ به آن بسیار نزدیک بود.
البته همه اینها مشروط به آن است که ایران نیز خصومتها را متوقف کند و تنگه هرمز را بهطور کامل برای عبور و مرور کشتیهای تجاری باز بگذارد. حکومت ایران میگوید چنین خواهد کرد، هرچند همچنان اصرار دارد که بر این آبراه «حاکمیت» دارد.
این توافق به ترامپ اجازه داد از موقعیتی دشوار بیرون بیاید؛ موقعیتی که داشت به یک انتخاب بسیار خطرناک تبدیل میشد: یا با وعده خود مبنی بر اینکه «یک تمدن کامل امشب نابود خواهد شد» تنش را تشدید کند، یا عقبنشینی کرده و اعتبار خود را تضعیف کند. با این حال، رئیسجمهور آمریکا شاید فقط برای مدتی کوتاه نفس تازه کرده باشد.
اکنون آمریکا و ایران در دو هفته آینده وارد مذاکرات خواهند شد و این زمان، فرصتی برای تلاش جهت رسیدن به یک توافق دائمی فراهم میکند. مسیر پیشرو به احتمال زیاد پر از دستانداز خواهد بود، اما در معاملات پس از ساعات رسمی بازار، قیمت هر بشکه نفت برای نخستین بار در چند روز گذشته به زیر 100 دلار سقوط کرد و قراردادهای آتی سهام آمریکا جهش یافتند. به نظر میرسد نوعی خوشبینی شکل گرفته که بدترین بخش بحران گذشته است.
حتی چنین پیشرفتی تا صبح سهشنبه نیز اصلاً قطعی نبود؛ زمانی که ترامپ تهدید کرده بود تمدن ایران را به «مرگی که هرگز بازگشتی نخواهد داشت» دچار خواهد کرد.
اینکه آیا چنین تهدیدی از سوی یک رئیسجمهور آمریکا توانسته ایران را تحت فشار بگذارد تا با نوعی آتشبس که پیشتر رد کرده بود موافقت کند یا نه، روشن نیست. آنچه روشن است این است که این اظهارنظر شگفتانگیز و تحریکآمیز ترامپ ــ تنها دو روز پس از یک پیام تند و همراه با فحاشی مشابه در تروث سوشال ــ هیچ شباهتی به چیزی ندارد که یک رئیسجمهور مدرن آمریکا تا امروز مطرح کرده یا حتی به آن اشاره کرده باشد.
و حتی اگر این آتشبس دو هفتهای به صلحی پایدار منجر شود، جنگ ایران ــ و سخنان اخیر ترامپ ــ شاید در نهایت نگاه جهان به آمریکا را بهطور بنیادین تغییر داده باشد.
ترامپ بهدلیل تهدید به اینکه «تمدن ایران خواهد مرد» با انتقاد روبهرو شد
کشوری که زمانی خود را نیرویی برای ایجاد ثبات در سراسر جهان معرفی میکرد، اکنون پایههای نظم بینالمللی را به لرزه انداخته است. رئیسجمهوری که ظاهراً از درهم شکستن هنجارها و سنتها در سیاست داخلی لذت میبرد، اکنون همین کار را در صحنه جهانی نیز انجام میدهد.
دموکراتها روز سهشنبه بهسرعت سخنان ترامپ را محکوم کردند و برخی حتی خواستار برکناری او شدند.
جوآکین کاسترو، نماینده کنگره، در شبکه ایکس نوشت: «روشن است که رئیسجمهور همچنان در حال افول است و صلاحیت رهبری ندارد.»
چاک شومر، رهبر دموکراتها در سنای آمریکا، گفت هر جمهوریخواهی که برای پایان دادن به جنگ ایران رأی ندهد، «تمام پیامدهای این ماجرا را به دوش میکشد».
هرچند بسیاری از اعضای حزب خود ترامپ همچنان از او حمایت کردند، اما این حمایت به هیچوجه به گستردگی همیشگی نبود.
آستین اسکات، نماینده جمهوریخواه از جورجیا و عضو ارشد کمیته خدمات مسلح مجلس نمایندگان، تهدید ترامپ درباره مرگ یک تمدن را بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
او به بیبیسی گفت: «اظهارات رئیسجمهور سازنده نیست و من با آن موافق نیستم.»
ران جانسون، سناتور ویسکانسین که معمولاً از حامیان ترامپ است، گفت اگر ترامپ بمباران را ادامه دهد، «اشتباهی بزرگ» خواهد بود. ناتانیل موران، نماینده تگزاس، نیز در شبکههای اجتماعی نوشت که از «نابودی یک “تمدن کامل”» حمایت نمیکند.
او نوشت: «این همان چیزی نیست که ما هستیم و با اصولی که مدتها راهنمای آمریکا بودهاند، سازگار نیست.»
لیزا مورکوفسکی، سناتور آلاسکا که بارها از رئیسجمهور فاصله گرفته است، نیز صریح بود و نوشت تهدید رئیسجمهور «نمیتواند صرفاً بهعنوان تلاشی برای گرفتن اهرم فشار در مذاکرات با ایران توجیه شود.»
با این حال، کاخ سفید احتمالاً استدلال خواهد کرد که این اهرم فشار مؤثر بوده است. و برای رئیسجمهوری که با کاهش محبوبیت در نظرسنجیها، افزایش شمار منتقدان در حزب خودش و اقتصادی که زیر فشار قیمتهای بالاتر انرژی قرار دارد روبهروست، هر راه خروجی از این بحران احتمالاً نوعی آسودگی به همراه خواهد داشت.
ترامپ در پیام تروث سوشال خود که در آن آتشبس را اعلام کرد، گفت آمریکا «همه اهداف نظامی خود را محقق کرده و از آن فراتر رفته است».
توان نظامی ایران بهشدت تضعیف شده است. هرچند رژیم اسلامگرای آن همچنان در قدرت مانده، اما بسیاری از رهبران ارشدش در حملات هوایی کشته شدهاند.
با این حال، در مقطع فعلی، بسیاری از اهداف اعلامشده آمریکا همچنان محل تردید است. سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران ــ که پایه برنامه تسلیحات هستهای آن است ــ نامعلوم است. این کشور همچنان بر نیروهای نیابتی منطقهای، مانند شورشیان حوثی در یمن، نفوذ دارد.
و حتی اگر ایران واقعاً تنگه هرمز را بهطور کامل باز کند ــ بدون آنکه عبور و مرور را مشروط به عوارض یا پرداختهای دیگر کند ــ تواناییاش برای کنترل این گلوگاه مهم ژئوپولیتیکی اکنون بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.
در بیانیهای پس از پیام آتشبس ترامپ، سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفت ایران «عملیات دفاعی» خود را متوقف خواهد کرد و اجازه عبور امن از تنگه هرمز را «از طریق هماهنگی با نیروهای مسلح ایران» خواهد داد. او افزود که آمریکا «چارچوب کلی» طرح 10 مادهای ایران را پذیرفته است.
این طرح شامل خروج نیروهای نظامی آمریکا از منطقه، لغو تحریمهای اقتصادی علیه ایران، پرداخت غرامت بابت خسارات جنگ و اجازه به ایران برای حفظ کنترل بر هرمز است. دشوار است تصور کرد که ترامپ واقعاً با هر یک از این شرایط موافقت کند، نشانهای از اینکه دو هفته آینده مذاکرات میتواند بسیار پرمخاطره باشد.
هزینه بلندمدت سخنان و اقدامات رئیسجمهور، و نیز خودِ جنگ، هنوز بهطور کامل مشخص نشده است.
