به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، به نقل از سی ان ان در میانه حمله لفظی در تروث سوشال علیه پاپ لئو چهاردهم، رئیسجمهور دونالد ترامپ تصویری را منتشر کرد که او را در هیئت عیسی مسیح نشان میداد.
این تصویر که بهنظر میرسید با هوش مصنوعی ساخته شده باشد، ترامپ را بهصورت شفادهندهای با ردای سرخ و سفید ، شبیه آنچه در هنر کتاب مقدس دیده میشود،نشان میداد. او بر فراز پیروانش ایستاده بود در حالی که پرچم آمریکا، عقابهای سرسفید و جنگندهها در پسزمینه پرواز میکردند و دست ترامپِ تصویرشده بر پیشانی مردی بیمار قرار داشت، در حالی که از دست دیگرش پرتویی از نور الهی ساطع میشد. (اینفلوئنسر راستگرا و فرستاده ویژه وزارت خارجه، نیک آدامز، اوایل فوریه تصویری تقریباً یکسان منتشر کرده بود؛ در نسخه ترامپ، یکی از سربازان پسزمینه شاخ داشت.)
مسیحیان در سنتهای مختلف حتی بسیاری در دنیای مگا که معمولاً از ترامپ حمایت کردهاند، این تصویر را بهشدت محکوم کردند و آن را «کفرگویی» خواندند. برخی در جناح راست حتی فراتر رفتند. مارجوری تیلور گرین در شبکه ایکس نوشت: «این فقط کفرگویی نیست. روحی ضد مسیحی است.»
روز دوشنبه، این پست حذف شد و رئیسجمهور انکار کرد که خود را در هیئت عیسی مسیح نشان داده است: او به یک خبرنگار گفت: «قرار بوده من بهصورت یک دکتر باشم که مردم را معالجه میکند.» و افزود: «و من واقعاً مردم را معالجه میکنم.»
ترامپ در مقام رئیسجمهور، هم دینداری و هم خودنمایی را تا حدی بسیار فراتر از هر یک از اسلافش در کاخ سفید پذیرفته است. اما ترکیب این دو، برای یک مقام سیاسیِ سکولار، موجی کمسابقه و شدید از انتقادهای الهیاتی به همراه آورد.
واژه «blasphemy» یا «کفرگویی» حدود قرن سیزدهم از واژه یونانی باستان «blasphēmia» و از طریق فرانسوی و لاتین وارد زبان انگلیسی شد و بهطور کلی سخن یا رفتاری را توصیف میکند که نسبت به خدا، شخصیتهای مقدس و چیزهای مقدس بیاحترامی نشان میدهد. اما پیش از آنکه به معنای تحقیر امر الهی درآید، این واژه بهطور گستردهتر به عمل بدگویی از یک شخص اشاره داشت، میگوید کیم هاینز-ایتزن، استاد مسیحیت آغازین و یهودیت آغازین در دانشگاه کرنل.
اگرچه «کفرگویی» در کتاب مقدس در هر دو معنا بهکار رفته، اما در نهایت بار معنایی مذهبی و بسیار جدیتری پیدا کرد: در کتاب لاویان، خدا به موسی میگوید «هر که نام خداوند را کفر بگوید، البته کشته شود»؛ در عهد جدید نیز خودِ عیسی پیش از اعدام به کفرگویی متهم میشود.
همانطور که پیروان مسیحیت عیسی را با خدا یکسان دانستند، هاینز-ایتزن میگوید کفرگویی نیز شامل گفتار یا رفتاری شد که مسیح را تحقیر میکرد. با گذشت زمان، این مفهوم به نهادهایی مانند کلیسا، قدیسان و پاپ، و حتی به ادیانی فراتر از مسیحیت نیز گسترش یافت: در سال 1989، آیتالله روحالله خمینی، رهبر ایران، رمان «آیات شیطانی» اثر سلمان رشدی را توهین به اسلام دانست و فتوایی صادر کرد که به مسلمانان دستور میداد نویسنده را بکشند؛ رسانههای انگلیسیزبان گزارش کردند که رشدی به «کفرگویی» متهم شده است.
هایـنز-ایتزن میگوید: «این مفهوم میتواند بسیار گسترده باشد. از نظر معنایی هم گسترده است، چون اساساً توهین به خدا یعنی چه؟ تحقیر امر الهی یعنی چه؟»
امروزه اتهام «کفرگویی» نهتنها به معنای رنجاندن خدا و مقدسات، بلکه به معنای آزردن حساسیتهای مؤمنان نیز بهکار میرود؛ چنانکه لِن گوتکین در The Yale Review مینویسد. این موضوع میتواند، همانطور که در مورد پست تروث سوشال ترامپ دیده شد، شامل نسبت دادن ویژگیهای الهی به موجودات فانی یا در موارد دیگر، نسبت دادن ویژگیهای فانی به موجودات الهی باشد.
در دهههای 70 و 80 میلادی، دو تصویر خاص از عیسی، از سوی راست مسیحی به «کفرگویی» متهم شدند، میگوید آیزاک باتلر، نویسنده کتاب در دست انتشار «لحظه کامل: خدا، سکس، هنر و تولد جنگهای فرهنگی آمریکا». یکی فیلم «آخرین وسوسه مسیح» ساخته مارتین اسکورسیزی بود که عیسی را درگیر وسوسههای انسانی مانند ترس، تردید و شهوت نشان میداد. دیگری عکس «Immersion (Piss Christ)» اثر آندرس سرانو بود که یک صلیب را در مخزنی از ادرار هنرمند نشان میداد و ظاهراً میخواست وجه انسانی مسیح را هم به تصویر بکشد: سرانو در سال 2016 به گاردین گفت: «آنچه نمادین میکند، شیوه مرگ مسیح است: خون از او بیرون آمد، اما ادرار و مدفوع هم بیرون آمد.»
خشم راستگرایان مذهبی نسبت به این دو اثر هنری نیز به بحثی درباره اینکه تا چه حد میتوان با نمادهای مسیحی بازی کرد، تبدیل شد، باتلر میگوید. اسکورسیزی و سرانو هر دو کاتولیکاند؛ سنتی که در مناسک عبادی بهطور تاریخی از شمایلهای مذهبی استفاده کرده است. در عین حال، بسیاری از مخالفانشان پروتستانهای انجیلی بودند. هرچند اسکورسیزی و سرانو هر دو گفتند که در نمایش عیسی صادق بودهاند، باتلر میگوید جناح مذهبی راست این آثار را «کفرگویی» میدید.
باتلر میگوید: «کاری که کفرگویی میکند این است که بحث را از یک حوزه متمم اول قانون اساسی، یعنی آزادی بیان، به حوزه دیگرِ متمم اول، یعنی آزادی دین، منتقل میکند. و آنها گاهی صریح و گاهی ضمنی استدلال میکنند که این کار، نقض حقوق آنان بهعنوان مسیحی است، این هنر نیست، اینها عمل گفتاری نیستند، عکس نیستند، فیلم نیستند. اینها تبعیض ضد مسیحیاند. و واژه کفرگویی به آنها اجازه میدهد چنین کاری کنند.»
اینبار، مسیحیان جناح راست با «کفرگویی» از سوی رئیسی روبهرو هستند که او را متحد خود میدانند.
دولت ترامپ پیشتر هم به «کفرگویی» متهم شده بود. سال گذشته، ترامپ تصویری هوشمصنوعی از خود در هیئت پاپ منتشر کرد و درست در آستانه آغاز مجمع انتخاب پاپ، کاتولیکها را آزرد. و یک هفته پیش از پست اخیر تروث سوشال، در یک مراسم عید پاک در کاخ سفید، مشاور معنوی ترامپ، پائولا وایت-کین، رئیسجمهور را به مسیح تشبیه کرد و نبردهای حقوقی او را با رنجهای عیسی مقایسه کرد. اما برای برخی مسیحیان، تصویر رئیسجمهور در هیئت عیسی سرانجام از یک خط قرمز عبور کرده بود.
برای برخی دیگر از مسیحیان، فقط مقایسه با مسیح نیست که کفرگویی محسوب میشود. جیم والیس، رئیس و مدیر مرکز ایمان و عدالت دانشگاه جورجتاون، همچنین از حضور جنگندهها در تصویر انتقاد کرد و گفت این امر دو آموزه اصلی عیسی را مخدوش میکند: اینکه «خوشا به حال صلحجویان» و توجه او به «کوچکترینِ اینها».
او اضافه میکند: «تمام این واژهها صدق میکند: بدعت، ارتداد، کفرگویی.»
دنیس دویل، الهیدان کاتولیک و استاد بازنشسته دانشگاه دیتون، میگوید نیت در داوری درباره کفرگویی اهمیت دارد و به همین دلیل، او در متهم کردن ترامپ به آن احتیاط میکند. دویل میگوید: «از نظر فنی، کاری که او کرد کفرگویی است. اما از نظر اخلاقی، آیا او کافر است؟ خب، فکر میکنم فقط خدا میتواند داور نهایی درباره این موضوع باشد.»
