به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، آیات پایانی سوره سبأ با اعلامی قاطع از سوی خدا آغاز میشود و میفرماید که «جاء الحق و ما یبدئ الباطل و ما یعید». در تفسیر المیزان، این جمله نه فقط یک خبر، بلکه یک سنت جاری الهی معرفی میشود، سنتی که بر اساس آن، باطل ذاتاً ناپایدار است و توان بازتولید و استمرار ندارد.در فضای تقابل جبهه حق و دشمنان، این آیه به مثابه دمیدن روح امید در دل مؤمنان است؛ اینکه حتی اگر باطل در مقطعی میداندار به نظر برسد، پایان آن از پیش روشن است.این پیام، مخاطب را از ترس و انفعال خارج میکند و به او یادآوری میکند که ایستادگی بر حق، همسو شدن با یک جریان شکستناپذیر است جریانی که ریشه در اراده الهی دارد، نه در معادلات ظاهری قدرت.دشمن بالاخره اعتراف میکند اما خیلی دیر استدر ادامه، قرآن صحنهای از اعتراف دشمنان را به تصویر میکشد زمانی که پردهها کنار میرود و آنان به حقانیت پیامبر(ص) و مسیر حق اذعان میکنند، اما این اعتراف دیگر سودی ندارد. المیزان تأکید میکند که این ایمان پس از مشاهده عذاب، از سنخ ایمان اختیاری نیست، بلکه نوعی اضطرار است و ارزشی در نجات ندارد.این بخش از آیات، هشداری جدی برای جبهه باطل است یعنی فرصت انتخاب و بازگشت، محدود و وابسته به شرایط دنیاست. دشمنی که امروز با غرور و لجاجت در برابر حق میایستد، فردا ممکن است به حقیقت اعتراف کند، اما در زمانی که دیگر راهی برای جبران باقی نمانده است.در مقابل، برای جبهه مؤمنان، این تصویر، تقویتکننده صبر و پایداری است چرا که نشان میدهد تأخیر در مجازات دشمن، به معنای رهایی او نیست، بلکه بخشی از سنت امتحان و استدراج است.
یکی از تصاویر کوبنده این آیات، گرفتار شدن دشمن در احاطهای است که راه فراری از آن وجود ندارد، میفرماید که «و أخذوا من مکان قریب». این تعبیر ناظر به احاطه کامل قدرت الهی است، اینکه مجازات، نه از جایی دور، بلکه از همان جایی که گمان امنیت میرود، به سراغ آنان میآید.این تصویر، برای مؤمنان حامل پیام روشنی است، یعنی دشمن هرچقدر هم که ابزار و قدرت ظاهری داشته باشد، از دایره قدرت الهی خارج نیست. بنابراین، ترس از هیمنه دشمن، جای خود را به اطمینان به احاطه الهی میدهد.شکاف میان آرزوهای دشمن و واقعیت پیشروی اوآیات پایانی سوره سبأ، شکاف میان آرزوهای دشمن و واقعیت پیشروی او را برجسته میکند، آنان خواهان بازگشت و جبراناند، اما «و أنّی لهم التناوش من مکان بعید». این فاصله، فاصلهای وجودی است، فاصله میان دنیای اختیار و آخرت حساب.این بخش، بهطور غیرمستقیم، دعوتی است به هوشیاری و اقدام بهموقع. برای جامعه مؤمن، تأکید میکند که زمان عمل، اکنون است و نباید اجازه داد فرصتها از دست برود چرا که حسرت پس از پایان میدان جنگ، سودی ندارد.گشایش و رحمت، تنها به اراده الهی وابسته استبا آغاز سوره فاطر، فضا از تصویر مجازات دشمن، به افقی از رحمت و امید گشوده میشود «الحمد لله فاطر السماوات و الأرض». المیزان این حمد را ناظر به تدبیر حکیمانه خداوند در نظام خلقت میداند، تدبیری که بر پایه رحمت استوار است.
در ادامه، آیهای کلیدی مطرح میشود «ما یفتح الله للناس من رحمه فلا ممسک لها». این آیه، ستون اصلی امیدبخشی در این بخش از قرآن است. هرگونه گشایش و رحمت، تنها به اراده الهی وابسته است و هیچ قدرتی توان جلوگیری از آن را ندارد.برای جامعهای که در برابر فشار دشمن قرار دارد، این پیام بسیار راهگشاست که اگر درهای رحمت الهی گشوده شود، هیچ محاصرهای نمیتواند مانع آن شود. بنابراین، امید به گشایش، نه یک خوشبینی ساده، بلکه اتکایی عقلانی به سنتهای الهی است.قدرت مطلق خدا پشتوانه مقاومت استآیه سوم سوره فاطر، مردم را به یادآوری نعمتها و قدرت بیبدیل خداوند فرا میخواند، «هل من خالق غیر الله یرزقکم من السماء و الأرض». المیزان در تفسیر این آیه، بر انحصار خالقیت و رازقیت تأکید میکند و آن را مبنای توکل و مقاومت میداند.وقتی انسان بداند که تأمینکننده واقعی او خداست، وابستگی به قدرتهای ظاهری کاهش مییابد و جرأت ایستادگی در برابر دشمن افزایش پیدا میکند. این آیه، بهنوعی ریشه روانی ترس را هدف قرار میدهد و آن را با یادآوری قدرت مطلق الهی، از بین میبرد.
مجموع این آیات، یک مسیر تربیتی کامل را ترسیم میکند، از اعلام حتمیت پیروزی حق و زوال باطل، تا نمایش سرنوشت دشمنان، و سپس گشودن افق رحمت و امید برای مؤمنان. این ترکیب «هشدار» و «بشارت»، دقیقاً همان چیزی است که یک جامعه درگیر با دشمن به آن نیاز دارد.پیام نهایی این بخش از قرآن روشن است، یعنی مقاومت، وقتی بر پایه شناخت سنتهای الهی باشد، نهتنها به فرسایش نمیانجامد، بلکه به امیدی عمیق و پایدار تبدیل میشود، امیدی که از دل وعدههای تخلفناپذیر خداوند برمیخیزد و آینده را، حتی در سختترین شرایط، روشن میبیند.تلاوت این آیات را که در صفحه 434 قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
