به گزارش سرویس سیاسی پایگاه خبری ساعدنیوز، برای درک دقیق‌تر این مواضع، باید استدلال‌های مطرح‌شده از سوی مقامات ایرانی و همچنین موانع و انتقاداتی را که طرف مقابل و ناظران بین‌المللی به این رویکرد وارد می‌کنند، به صورت هم‌زمان بررسی کرد.
بر اساس اظهارات محمدباقر قالیباف در این مصاحبه، راهبرد تهران بر پایه تغییر موازنه قوا پس از درگیری‌های نظامی اخیر و تحمیل شروط پیشینی برای ازسرگیری گفتگوها استوار است:
اصالت‌بخشی به شروط هفت‌گانه و لغو محاصره دریایی: از دیدگاه تهران، شروط هفت‌گانه نه به عنوان مطالبات حداکثری، بلکه به عنوان «حقوق حقه» و حداقل‌هایی برای بازگشت به وضعیت عادی تعریف می‌شوند. قالیباف با استناد به حقوق بین‌الملل، محاصره دریایی ایران در دوران آتش‌بس را مصداق «جنگ خشن» می‌داند که معیشت و سلامت مردم را هدف قرار داده است. از این منظر، رفع محاصره دریایی، توقف مداخله در تنگه هرمز، خروج نیروهای نظامی اضافه‌شده آمریکا پس از جنگ و لغو تحریم‌ها، پیش‌نیازهای منطقی برای اعتمادسازی مجدد هستند.
اهرم بازدارندگی و پیوند دادن امنیت انرژی به مذاکرات: تهران به صراحت بازگشایی تنگه هرمز را به اجرای کامل شروط هفت‌گانه از سوی واشنگتن گره زده است. منطق پشت این موضع آن است که مذاکره موفق تنها از موضع قدرت و آمادگی کامل نظامی امکان‌پذیر است و ایران پس از شکست طرح‌های براندازی کوتاه‌مدت در جنگ 40 روزه، اکنون دست بالا را در معادلات میدانی دارد.
تمرکز بر شکاف‌های داخلی آمریکا و خطای محاسباتی «اول اسرائیل»: در تحلیل قالیباف، دولت دونالد ترامپ به دلیل تبعیت از اطلاعات و طرح‌های اسرائیل (تغییر شعار «اول آمریکا» به «اول اسرائیل») در باتلاق نظامی و اقتصادی گرفتار شده است. مقامات ایرانی شکست حزب حاکم آمریکا در انتخابات اخیر کنگره و سنا را نتیجه مستقیم این سیاست‌ها می‌دانند و معتقدند هرگونه ماجراجویی نظامی جدید، واشنگتن را با بحران سیاسی داخلی تا مرز استیضاح رئیس‌جمهور مواجه خواهد کرد.
بی‌اعتمادی تاریخی به بدعهدی واشنگتن: تهران با اشاره به سابقه تاریخی مداخلات آمریکا و همچنین رفتارهای اخیر واشنگتن در قبال کشورهایی نظیر ونزوئلا، بر این باور است که الگوی رفتاری آمریکا بر پایه «تهدید، جنگ، مذاکره و نقض توافق» استوار است؛ بنابراین ارائه امتیاز بدون دریافت تضمین‌های عملی و عینی، غیرممکن است.
در مقابل روایت تهران، مقامات آمریکایی و برخی تحلیل‌گران روابط بین‌الملل دیدگاه متفاوتی درباره مسیر مذاکرات و تبعات این مواضع دارند:
غیرواقع‌بینانه خواندن پیش‌شرط‌ها توسط واشنگتن: به گفته مقامات آمریکایی، از جمله مارکو روبیو که در متن مصاحبه نیز به اظهارات او اشاره شده است، مطالبات هفت‌گانه ایران یک‌طرفه و غیرمنطقی ارزیابی می‌شود. از دیدگاه واشنگتن، پذیرش تمامی این شروط به معنای دادن امتیازات کلان پیش از آغاز هرگونه گفتگو و بدون دریافت تضمین مشخصی از سوی ایران است.
اختلاف بر سر دستورکار مذاکرات: در حالی که تهران بر حل‌وفصل جامع مسائل امنیتی، نظامی، تحریمی و رفع محاصره اصرار دارد، دولت آمریکا تمایل دارد دامنه مذاکرات را صرفاً به برنامه هسته‌ای محدود کند. این شکاف عمیق در تعریف دستورکار، عملاً امکان دستیابی به یک نقطه مشترک را در کوتاه‌مدت بسیار دشوار کرده است.
ریسک تداوم وضعیت «نه جنگ و نه صلح»: برخی ناظران بین‌المللی هشدار می‌دهند که گره زدن بازگشایی تنگه هرمز و کاهش تنش‌های دریایی به پذیرش کامل شروط از سوی آمریکا، می‌تواند به جای تسریع در توافق، به فرسایشی شدن بحران، تشدید فشارهای اقتصادی متقابل و افزایش احتمال خطای محاسباتی منجر شود که در نهایت به ازسرگیری درگیری‌های نظامی دامن می‌زند.
در مجموع، مصاحبه قالیباف نشان می‌دهد که تهران با تکیه بر دستاوردهای میدانی خود در جنگ اخیر و فشارهای انتخاباتی و اقتصادی پیش روی دولت ترامپ، استراتژی «صبر و تحمیل شرط» را در پیش گرفته است؛ رویکردی که واشنگتن آن را زیاده‌خواهی می‌نامد و فعلاً منجر به تعلیق مذاکرات در انتظار تصمیم نهایی کاخ سفید شده است.
پایان پیام
