به گزارش سرویس سیاسی پایگاه خبری ساعدنیوز، ترامپ در نشست خبری خود در کاخ سفید گفت: «ما خواهان یک توافق واقعی هستیم، نه یک توافق ساختگی.»
او همچنین مدعی شد دولت ایران طی 51 سال گذشته مردم را فریب داده است. ترامپ بار دیگر بر موضع همیشگی خود تأکید کرد و گفت: «ایران هرگز، هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد.»
ترامپ در ماههای اخیر بارها مواضع متفاوتی درباره توافق با ایران اتخاذ کرده است؛ گاهی از توافقی برای پایان دادن به جنگ حمایت کرده و گاهی گفته است که آمریکا اساساً نیازی به توافق ندارد.
دیپلماتها و تحلیلگران معتقدند ابهام درباره گامهای بعدی واشنگتن، در کنار تبادل حملات پراکنده میان دو طرف، نشاندهنده وضعیت دشواری است که آمریکا و ایران پس از نزدیک به 9 ماه جنگ در آن گرفتار شدهاند.
یک دیپلمات خاورمیانهای پیش از نشست خبری ترامپ گفت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نگران ازسرگیری درگیریهای گسترده هستند و از طریق کانالهای ارتباطی موجود برای دستیابی به راهحلی پایدار، حتی اگر این راهحل موقت و محدود باشد، تلاش میکنند.
به گفته این دیپلمات، یکی از گزینههای مطرحشده میتواند رفع تمامی محدودیتها از مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز در ازای کاهش محدود تحریمهای ایران باشد؛ اقدامی که میتواند زمینه را برای ازسرگیری مذاکرات گستردهتر، از جمله درباره برنامه هستهای تهران، فراهم کند.
این دیپلمات که به دلیل حساسیت مذاکرات نخواست نامش فاش شود، گفت کشورهای میانجی اعتماد چندانی به مواضع علنی آمریکا و ایران ندارند و بیشتر به اظهاراتی توجه میکنند که در مذاکرات پشت درهای بسته مطرح میشود.
آسوشیتدپرس پیشتر گزارش داده بود که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از آمریکا خواسته است جنگ را از سر بگیرد یا به اسرائیل اجازه دهد حملات هوایی علیه تأسیسات هستهای و توانمندیهای موشکی ایران انجام دهد.
ایران طی هفته گذشته دامنه حملات خود به کشورهای همسایه در منطقه خلیج فارس را افزایش داده است.
در این چارچوب، ایران یک پایگاه هوایی آمریکا در کویت را هدف قرار داده و چندین حمله نیز علیه بحرین انجام داده است. این حملات پس از آن صورت گرفت که یک جنگنده آمریکایی روز سهشنبه یک محل پرتاب موشک متعلق به سپاه پاسداران را در جزیره قشم و در محدوده تنگه هرمز هدف قرار داد.
حدود دو ماه از آخرین باری که تهران دستور حمله به تأسیسات آمریکا در کشورهای همسایه را صادر کرده بود، میگذشت.
ایران اعلام کرده است این حملات در پاسخ به عملیات شناسایی پهپادی آمریکا و حمله به برجهای مخابراتی ایران انجام شده است.
تحلیلگران حملات متقابل دو طرف را بخشی از پیامرسانی راهبردی گستردهتری میدانند؛ پیامهایی که نشان میدهد با وجود فشارهای خارجی برای ازسرگیری درگیریها، هیچیک از طرفین تمایل یا توان کافی برای بازگشت به سطح قبلی جنگ را ندارند.
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، در این باره گفت:
«سطح فعالیتهای نظامی و تهدیدهای علنی که دو طرف علیه یکدیگر مطرح میکنند، نشاندهنده لحظهای بهشدت بیثبات و خطرناک است. با این حال، به نظر نمیرسد هیچیک از طرفین بخواهد بدون محاسبه وارد یک درگیری تمامعیار جدید شود.»
او افزود حتی تلاشهای اخیر تهران برای گسترش حملات به برخی کشورهای همسایه خلیج فارس نیز میتواند نشانهای از بیمیلی ایران به گسترش جنگ باشد.
یعقوبیان گفت: «آنها چه کشورهایی را هدف قرار میدهند؟ بحرین و کویت؛ دو کشور ضعیفتر در منطقه خلیج فارس. امارات، عربستان سعودی یا قطر را هدف قرار نمیدهند.»
**مایکل سینگ**، مدیرعامل مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک و مدیر پیشین امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی آمریکا، معتقد است رویکرد فعلی دولت ترامپ، با وجود کاستیهایش، احتمالاً پایدارترین گزینه موجود است.
او گفت: «این رویکرد در میان گزینههایی که رئیسجمهور در اختیار دارد، پایدارترین گزینه است و بهترین امید را برای دستیابی به یک توافق دیپلماتیک با شرایط مطلوبتر برای آمریکا فراهم میکند.»
سینگ هشدار داد خطرات تشدید درگیریها قابلتوجه است، در حالی که نتایج احتمالی آن نامشخص باقی میماند.
او به پیامدهایی مانند تلفات انسانی، خسارت به تجهیزات نظامی و افزایش شدید قیمت انرژی اشاره کرد؛ قیمتهایی که تازه نشانههایی از ثبات را تجربه میکنند.
سینگ افزود: «صبر راهبردی در حال حاضر جذابترین و مطمئنترین مسیر به نظر میرسد.»
حملات اخیر ایران چند روز پس از آن آغاز شد که ترامپ اعلام کرده بود درگیری از نظر نظامی عملاً به پایان رسیده است.
این تحولات در شرایطی رخ داد که حزب جمهوریخواه ترامپ کنترل کنگره را از دست داده بود. رأیدهندگان آمریکایی از جمله دلایل نارضایتی خود را محبوبیت پایین جنگ و فشار اقتصادی ناشی از پیامدهای آن بر زندگی روزمره عنوان کرده بودند.
با این حال، هزاران نیروی نظامی آمریکا همچنان در آبهای اطراف ایران مستقر هستند و محاصره دریایی با هدف جلوگیری از ورود نفت ایران به بازار جهانی را حفظ کردهاند.
مرکز اطلاعات مشترک دریایی، ائتلافی تحت نظارت نیروی دریایی آمریکا، این هفته هشدار جدیدی صادر کرد.
بر اساس این هشدار، کشتیهایی که محمولهای را از شناورهای مشمول محدودیت دریافت کردهاند یا حامل کالاهایی هستند که در ایران بارگیری شدهاند، ممکن است ناقض محاصره دریایی محسوب شوند؛ حتی اگر خودشان هرگز وارد بندرهای ایران نشده باشند.
دولت ترامپ همچنین کارزار فشار اقتصادی علیه معدود ارتباطات مالی باقیمانده ایران با نظام مالی بینالمللی را ادامه میدهد.
علی واعظ، مدیر بخش ایران در گروه بینالمللی بحران، در این باره گفت:
«ترامپ ممکن است پایان جنگ را اعلام کرده باشد، اما تهران مصمم است نشان دهد واشنگتن نمیتواند در حالی که ایران را تحت محاصره اقتصادی نگه داشته، ادعای پیروزی کند.»
با وجود افزایش اقدامات ایران در روزهای اخیر، به نظر میرسد دولت ترامپ در مقایسه با واکنشهای نظامی آمریکا در تابستان، خویشتنداری بیشتری نشان داده است.
این شرایط باعث شده ترامپ پس از آنکه اوایل ماه جاری حتی ضرورت توافق با ایران را زیر سؤال برد، اکنون فضای مانور محدودی داشته باشد.
یعقوبیان معتقد است این وضعیت ممکن است ناشی از سختتر شدن موضع ایران در مذاکرات پیش از انتخابات باشد؛ بهطوری که تهران مطالبات بسیار بیشتری مطرح میکند که پذیرش آنها برای دولت فعلی آمریکا عملاً امکانپذیر نیست.
او در پایان گفت: «آنها عملاً راه خروجی آبرومندانه را از رئیسجمهور ترامپ گرفتهاند.»
این گزارش سه نکته محوری دارد:
1. بنبست دیپلماتیک: ترامپ همچنان از توافق با ایران سخن میگوید، اما شروط موردنظر واشنگتن و تهران ظاهراً فاصله زیادی با یکدیگر دارند.
2. نگرانی کشورهای منطقه: کشورهای عربی خلیج فارس از بازگشت جنگ تمامعیار نگران هستند و ظاهراً تلاش میکنند از طریق توافقی محدود، ابتدا مسئله تنگه هرمز و محاصره دریایی را حلوفصل کنند.
3. راهبرد فشار بدون جنگ گسترده: آمریکا فعلاً محاصره دریایی و فشار اقتصادی را حفظ کرده و در عین حال از ورود مجدد به یک جنگ گسترده پرهیز میکند.
یکی از بخشهای قابلتوجه گزارش، اشاره به تلاش میانجیها برای رفع محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز در برابر کاهش محدود تحریمهای ایران است. این موضوع میتواند نشانهای از شکلگیری یک مسیر احتمالی برای توافق مرحلهای باشد؛ البته آسوشیتدپرس آن را بهعنوان یک پیشنهاد در حال بررسی مطرح کرده، نه توافق قطعی.
منبع: گزارش اصلی آسوشیتدپرس
پایان پیام