حضرت آیتالله سید علی خامنهای در 19 تیر 1318 / 17 ژوئیه 1939 در مشهد مقدس، در خانوادهای روحانی و سادهزیست به دنیا آمد. پدر ایشان، مرحوم حجتالاسلاموالمسلمین حاج سیدجواد حسینی خامنهای، از عالمان شناختهشده مشهد بود و فضای خانه از همان آغاز بر پایه دینداری، قناعت و تربیت حوزوی شکل گرفت.
تحصیلات دینی را از کودکی آغاز کرد و پس از گذراندن مراحل مقدماتی در مشهد، برای ادامه تحصیل راهی قم شد. در حوزه علمیه قم از محضر استادانی چون آیتالله بروجردی، امام خمینی، شیخ مرتضی حائری یزدی و علامه طباطبایی بهره برد و بهتدریج در شمار طلاب و سپس روحانیون برجسته و اثرگذار قرار گرفت.
ورود ایشان به فعالیت سیاسی از اوایل دهه 1340 خورشیدی و همزمان با نهضت امام خمینی جدی شد. بر اساس زندگینامه رسمی، در سال 1341 به این نهضت پیوست و پس از سخنرانیها و فعالیتهای سیاسی علیه حکومت پهلوی بارها بازداشت، زندانی و تحت فشار ساواک قرار گرفت؛ در سالهای بعد نیز به تبعید در ایرانشهر فرستاده شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در مسئولیتهای مهمی از جمله حضور در شورای انقلاب، فعالیت در حوزه دفاع و امنیت، امامت جمعه تهران و نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی نقشآفرینی کرد. در سال 1360 نیز در یک سوءقصد تروریستی هدف قرار گرفت، اما از آن حمله جان سالم بهدر برد.
پس از رحلت امام خمینی، مجلس خبرگان رهبری ایشان را به رهبری جمهوری اسلامی ایران برگزید و از آن زمان تا زمان شهادت، عالیترین مقام سیاسی و دینی کشور بود. منابع مرجع تاریخی و رسمی، این دوره را یکی از طولانیترین و اثرگذارترین فصلهای تاریخ معاصر ایران دانستهاند.
در کنار جایگاه سیاسی و دینی، آثار و تألیفات متعددی از حضرت آیتالله بر جای مانده که موضوعاتی چون قرآن، نماز، صبر، ولایت، تاریخ حوزه علمیه مشهد و زندگی ائمه شیعه را در بر میگیرد. این آثار در فهرست رسمی دفتر رهبری ثبت شدهاند و بخشی از میراث فکری او را تشکیل میدهند.
