به گزارش سرویس جامعه ساعدنیوز به نقل از رکنا، دکتر مهدی زارع - استاد تمام زمین شناسی در این خصوص برای رکنا نوشت:پاسخ را می توان بدین ترتیب صورت بندی کرد: انفجار یک بمب سنگر شکن نمیتواند به طور مستقیم یک زمینلرزه بزرگ را بر روی یک گسل فعال تحریک کند. چرا؟ چون زمینلرزهها به دلیل آزاد شدن ناگهانی استرسهای تجمعی در ژرفای معمولا زیاد – برای یک زمینلرزه با بزرگای هفت روی گسل شمال تهران در ژرفای بین 10 تا 20 کیلومتر - در صفحه گسل ایجاد میشوند .استرس جمع شده روی صفحه گسل در چنین ژرفایی نتیجه حرکت پیوسته و آهسته ورقه های پوسته طی سده های پیشین است .
انفجارهای محلی، هر چه قدر قوی باشند معمولا سطحی بسیار نزدیک به سطح زمین رخ می دهند. حتی یک انفجار هستهای بسیار بزرگ – مثلاً با قدرت انفجاری معادل 1 تا 10 مگاتن که لرزه های معادل بزرگای 6 تا 6.5 ایجاد میکنند در سطح یا نزدیک سطح زمین رخ می دهند و انرژی کافی برای تحریک یک زمینلرزه زمینساختی بزرگ در ژرفای حدود 10 تا 20 کیلومتری ندارند . انرژی این انفجارها در مقایسه با انرژی آزاد شده در زمینلرزههای بزرگ نیز معمولا بسیار کمتر است.
بمبهای سنگر شکن که برای نفوذ به سازههای زیرزمینی ژرف طراحی شدهاند، قابل نفود به ژرفای کمتر از 100 متر هستند هر با حداکثر حجم انفجاری که در کلاهک جنگی می توانند حمل کنند – حدود 30 هزار پوند (13,600 کیلوگرم) با بمبهای سنگرشکن مثل GBU-43/B آمریکا یا FAB-500 روسیه معادل زلزلهای تخمینی با بزرگای 3.0 تا 3.2 ایجاد میکنند.
این در صورتی است که زلزلههای واقعی با آزادسازی تنشهای زمینساختی در ژرفای زیاد همراه هستند. زمینلرزههای زمینساختی به دلیل استرسهای تجمعی ایجاد میشوند نه آزاری انرژیهای ناگهانی و محلی. انفجارها ممکن است باعث زمینلرزههای کوچک یا افت تنش لحظه ای کوتاهمدت در محدوده گسل شوند، اما برای ایجاد یک زلزله بزرگ کافی نیستند، حتی اگر درست روی محدوده گسل بمباران شود.
مثال بارز و مهم از این موضوع که یک انفجار سطحی یا زیرزمینی شامل انفجارهای هستهای یا سنتی) نمیتواند به تحریک یک گسل فعال بیانجامد، عدم ثبت زمینلرزه طبیعی در هیروشیما و ناگازاکی در بمباران 6 و 9 اوت 1945 به رخداد یا تحریک رخداد زمینلرزه طبیعی در این محدوده به شدت لرزه خیز در ژاپن نیانجامبد
یک انفجار بسیار بزرگ با 100 تا 1000+ کیلوتن تی ان تی ممکن است باعث خردزمینلرزهها شود ولی با لرزش زمین با بزرگای حدود بزرگای حداکثر 2 تا 3 انرژی آزاد میکنند که برای تحریک آزاد شدن استرس در زمینلرزههای بزرگ کافی نیستند چرا که انرژی شان که باید به صورت مؤثر در صفحه گسل منتقل شود در عمل بسیار ناچیز است.
انرژی یک زلزله 7 با انرژی آزاد شده حدود 7.5 × 10¹5 جول یا معادل 200 میلیون تن تی انتی — بر اساس محاسبات زلزله شناسی مهندسی - و انرژی یک بمب سنگرشکن بزرگ مثلاً 1000 کیلوتن با انرژی آزاد شده حدود 4.2 × 10¹³ جول یا معادل 1.2 میلیون تن تی انتی — بر اساس تبدیل انرژی هستهای تخمین زده می شود.
بمبهای سنگرشکن معمولاً تا 1000 کیلوتون (1 میلیون تن تی انتی) معدل انفجار ماده منفجره طراحی میشوند ولی بمبهای بزرگتر - حدود 10000 کیلوتن نیز وجود دارند که بسیار نادرند. بنابراین زلزله با بزرگای 7.0 حدود 1800 برابر ممان بمب سنگرشکن 1000 کیلوتنی انرژی آزاد میکند و زلزله با بزرگای 7.0 از نظر انرژی و ممان، بسیار قدرتمندتر از هر بمب سنگرشکنی حتی بمبهای هستهای بزرگ – هستند. زلزلهها انرژی را به صورت مکانیکی و درون زمینی منتقل میکنند به صورت موجهای لرزه ای نشان داده و ثبت می شوند. و بمبها انرژی را به صورت مکانیکی و موضعی منتقل می کنند که به صورت موجهای صوتی و تنشهای موضعی ثبت می شوند.
