به گزارش سرویس اجتماعی پایگاه خبری ساعدنیوز، چشمان کمسویش به گوشه سلول زندان دوخته شده و خاطرات سالها زندگی مشترک با همسرش را مرور میکند؛ تک تک دقایق یک سال حبس در ندامتگاه را در آرزوی رهایی از این وضعیت سپری کرده است تا شاید بتواند به زندگی عادی بازگردد و ...
ینها وصف حال مرد 87 سالهای است که درپی مطالبه مهریه توسط همسرش اکنون در زندان همدان بسر میبرد؛ چه کسی میداند، شاید او هم از نابرابریها و عدم تطابق واقعیتهای جامعه با برخی قوانین رنج میبرد! قانون مهریه از آن دست قوانین است که طی سالهای گذاشته تغییرات زیادی را تجربه کرده و در عین حال هیچ رویه ثابتی هم برای آن تعریف نشده است.
یک روز از تحمل زندان تا زمان پرداخت کامل و بدون محدودیت میزان مهریه سخن به میان میآید و روز دیگر بر لزوم تعیین سقف 110 یا 5 سکهای مهریه تاکید میشود؛ اما آنچه واضح و مشخص است،عدم تصمیم و رویه ثابت قضایی برای این موضوع بوده که سالهاست به بستری برای ظهور مشکلات جدید بدل شده است.
مهریه بهعنوان حق طبیعی و قانونی زنان، موضوعی است که همگان بر آن تاکید دارند و بر اساس شرع و قانون نمیتوان انتقادی بر آن وارد کرد. از سوی دیگر با افزایش نجومی قیمت سکه و طلا، چگونه میتوان انتظار داشت مردان از پس پرداخت آن برآیند تا روانه زندان و درگیر مخاطرات آن نشوند؟
در این میان موضوع نگران کننده و قابل تامل، تبدیل این حق طبیعی و قانونی زنان به اهرمی برای تشدید فشار اقتصادی به مردان و افزایش کشمکشهای زوجین است ؛ چگونه باید از این تضاد رهایی یافت تا هم حق زنان ضایع نشود و هم این که مردان تاوان تلاطم اقتصاد را در زندگی مشترک ندهند؟
مرد 87 ساله در آروزی رهایی !
در فهرست پرتعداد زندانیان مهریه سراسر کشور، نام یک پیرمرد 87ساله بیش از بقیه، خودنمایی میکند. وی به علت ناتوانی در پرداخت مهریه همسرش از اوایل سال گذشته در زندان به سر میبرد و برای آزادی و بازگشت به زندگی عادی، باید 2میلیارد و 500میلیون ریال مهریه بپردازد.
مدیرعامل ستاد دیه استان همدان درباره این پرونده میگوید: این پیرمرد به علت ناتوانی در پرداخت مهریه همسرش از اوایل سال گذشته زندانی شده که برای آزادی وی به 2میلیارد و 500میلیون ریال هزینه نیاز است. یدالله روحانی منش میافزاید: به دنبال اختلاف بین یک زوج مسن و شکایت همسر وی برای دریافت مهریه، پیرمرد متولد سال 1318از خرداد سال گذشته زندانی شده است.
وی با بیان اینکه مهریه این زوج 2مثقال طلا است، ادامه میدهد: برای این زندانی در ستاد دیه استان پرونده تشکیل شده که امید میرود با مشارکت خیران بتوان در کمترین زمان وی را از زندان آزاد کرد.
مشت نمونه خروار است
این پرونده نمونهای واقعی و عینی از چالشهای اجرای قانون فعلی مهریه است و نشان میدهد که قوانین موجود، در صورت عدم تنقیح و تطبیق با شرایط اقتصادی و سنی افراد، میتواند فشار غیرضرور و معضلات جدید را رقم بزند.
مهریه، به عنوان یک سنتی دیرینه، همواره محل بحث و گاه اختلاف بوده است. از یک سو نمادی از احترام به جایگاه زن در خانواده و تعهد مرد به زندگی مشترک بوده و از سوی دیگر به یکی از چالشهای اقتصادی و حقوقی ازدواج بدل شده است. این وجه دوگانه مهریهای که روزگاری به عنوان مهر و هدیه در نظر گرفته میشد امروزه به ابزاری برای گروکشی و فشار بدل شده است.
میزان مهریه همچنان مردان را برای پرداخت زیر فشار شدید اقتصادی قرار میدهد و حتی به مسائل قضایی ختم میشود. قانونگذاران سالهاست در تلاشند قوانین جدیدی وضع کنند تا میان حقوق زنان و توان مالی پرداخت از سوی مردان تعادل برقرار شود، اما همچنان پرسشهایی درباره میزان منطقی و زمان وصول مهریه و سازگاری آن با شرایط اقتصادی امروز مطرح است.
پرداخت مهریه و نبود محدودیت سنی
یک حقوقدان در گفتگو با اطلاعات میگوید: قانون در کشورمان درباره پرداخت مهریه هیچگونه محدودیتی برای سن مردان قائل نیست و تأکید دارد زمانی که تعهد مهریه میان زن و مرد ایجاد میشود، مرد موظف به پرداخت است.
دکتر امیر شریفی خضارتی به اهمیت سن مرد در پروندههای مهریه اشاره میکند و میافزاید: عدم پرداخت مهریه از سوی مرد فقط وقتی رخ میدهد که وضعیت عقلی یا جسمی مرد به دلیل کهولت سن یا بیماری به مرحلهای برسد که حالت حجر پیدا کند و این موضوع باید توسط پزشکی قانونی مشخص شود ؛ در غیر این صورت، قانون اجازه نمیدهد مرد از پرداخت مهریه سر باز زد. وی ادامه میدهد: مهریه حتی پس از مرگ مرد برای زن قابل مطالبه است و چنانچه پیش از مرد، زن از دنیا برود، وراث قانونی زن میتوانند مبلغ مهریه از مرد مطالبه کنند و هیچ محدودیت زمانی برای این مسأله وجود ندارد.
افزایش مشکلات اقتصادی
این استاد دانشگاه و جرم شناس ادامه میدهد: تورم و افزایش مشکلات اقتصادی سبب شده است بسیاری از مردان توانایی پرداخت مهریههای سنگین را نداشته باشند و حتی قوانین تصویبشده در سال 1391 مبنی بر تعیین سقف 110سکه هم نتوانست مشکل را به طور کامل حل کنند ؛ همین موضوع سبب شده است تا تعداد پروندههای مهریه در دادگاهها افزایش یابد و بسیاری از مراجعهکنندگان نتوانند به همه حقوق خود برسند.
شریفی خضارتی درباره فشار اقتصادی در موضوع مطالبه مهریه توضیح میدهد: اگر مرد دارای اموال ضروری برای زندگی باشد، بخشی از اموالش از پرداخت مهریه معاف است، اما مازاد آن قابل وصول است. این موضوع تحت عنوان مستثنیات دین شناخته میشود و هدف آن جلوگیری از ایجاد فشار غیرضروری بر مردان است، اما در عین حال، حقوق زن هم تضمین میشود.
وی ادامه میدهد: وقتی قوانین مهریه با شرایط اقتصادی جامعه هماهنگ نباشد، این تعادل به هم میخورد ؛به این معنی که هم حق و حقوق قانونی زن به خطر میافتد و هم فشار غیرضرور به مرد وارد میشود.
افزایش دعاوی خانوادگی
این استاد دانشگاه در ادامه به افزایش دعاوی خانوادگی در محاکم اشاره میکند و میگوید: از سال 97به بعد، به ویژه پس از تحریمها و دوران اپیدمی کرونا، میزان پروندههای خانواده به شدت افزایش یافت. بیشترین پروندهها در دیوان عالی کشور مربوط به مسائل خانواده است و فضای دادگاههای خانواده معمولاً پرتنش و استرسزاست، که نشاندهنده خشم و فشار روانی افراد در این مسائل است.
شریفی خضارتی میافزاید: این افزایش دعاوی نشان میدهد که قوانین موجود نتوانسته است تعادل میان حقوق زن و مرد را به خوبی برقرار کند و نیاز به بازنگری و اصلاح دارد.
این حقوقدان تأکید میکند: قانون مهریه باید متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی جامعه باشد و اجرای آن نباید نابسامانی در روابط زوجین را به دنبال داشته باشد . فلسفه اصلی مهریه هدیه و بخشش است، نه ابزار فشار و گرو. بر همین اساس اصلاح قوانین مرتبط با مهریه و توجه بیشتر به شرایط واقعی جامعه میتواند هم حقوق زن را تضمین کند و هم از فشار غیرضروری بر مردان جلوگیری کند.
شریفی خضارتی میگوید: اگر ما بتوانیم قوانین را با شرایط واقعی تطبیق دهیم، دیگر شاهد شمار بالای زندانیان مهریه و پروندههایی نظیر زندانی شدن مرد 85ساله به دلیل ناتوانایی پرداخت مهریه نخواهیم بود.
به گفته این استاد دانشگاه، تنها راه منطقی و اصولی فیصله یافتن این موضوع، تقنین قوانین مرتبط است تا به این ترتیب عدالت اجرا شود.
