به گزارش سرویس هنر و رسانه پایگاه خبری تحلیلی ساعدنیوز، الیکا ناصری، بازیگر جوان سینما و تلویزیون، در پادکست «اثر پروانه» با صراحت و صمیمیت از تجربهی زندگی در خانوادهای کمجمعیت سخن گفت. او روایت کرد که هیچ دخترخاله یا پسرخالهای نداشته، اولین نوهی خانواده بوده و همیشه در میان بزرگترها بزرگ شده است. این صحبتهای شخصی، پنجرهای به یکی از واقعیتهای مهم جامعهی امروز ایران گشود: خانوادههایی که تعداد فرزندانشان کم است و گاهی به تکفرزندی ختم میشود.هرچند خانوادههای کوچک مزایایی مانند امکانات بیشتر، تمرکز والدین و فرصتهای فردی بهتر دارند، اما مشکلات و چالشهای قابل توجهی نیز به همراه میآورند که شایسته تأمل است.
1. تنهایی و فقدان شبکهی خویشاوندی نزدیکیکی از مهمترین تجربیات کودکان خانوادههای کمجمعیت، نبود همبازیهای همسن و سال در درون خانواده است. بدون خواهر و برادر یا (دخترخاله، پسرخاله، عموزاده و...)، کودک اغلب در خلأ تعاملات کودکانه قرار میگیرد. این مسئله میتواند منجر به احساس تنهایی عمیق شود، بهخصوص در تعطیلات، سفرها و لحظات روزمره. الیکا ناصری هم دقیقاً به همین نکته اشاره کرد: «همیشه در بین آدم بزرگها زیست کردم.»
2. بزرگ شدن زودهنگام و فشار روانیکودک در خانواده کوچک، بیشتر در معرض گفتوگوها، نگرانیها و رفتارهای بزرگسالان قرار میگیرد. این امر باعث میشود کودک زودتر از موعد «بزرگ» شود. از یک سو هوش هیجانی و درک بالاتری پیدا میکند، اما از سوی دیگر ممکن است کودکیاش را از دست بدهد. فشار «تنها امید خانواده» بودن نیز بار سنگینی است؛ والدین تمام انتظارات، آرزوها و گاهی ترسهای خود را روی یک کودک متمرکز میکنند که میتواند منجر به اضطراب، کمالگرایی و ترس از شکست شود.
3. مهارتهای اجتماعی و مدیریت تعارضدر خانوادههای پرجمعیت، کودکان به طور طبیعی مهارت مذاکره، تقسیم، رقابت سالم و مدیریت تعارض را یاد میگیرند. در خانواده کمجمعیت این فرصتها محدودتر است. کودک ممکن است در محیطهای اجتماعی بیرون از خانه (مدرسه، دانشگاه) با دشواری بیشتری مواجه شود و گاهی در روابط همسالان احساس ناکارآمدی کند.
4. چالشهای مراقبتی و حمایت در سنین بالاتربا کوچک شدن خانواده، شبکهی حمایتی در میانسالی و پیری والدین تضعیف میشود. یک فرزند مجبور است بار مراقبت از والدین را به تنهایی بر دوش بکشد، در حالی که در خانوادههای بزرگتر این مسئولیت تقسیم میشود. این مسئله در جامعهای مانند ایران که هنوز سیستم مراقبت اجتماعی قوی و فراگیری ندارد، میتواند به بحران تبدیل شود.5. کاهش تابآوری عاطفی در برابر بحرانهاخانواده کمجمعیت معمولاً حساستر است. مرگ یک والد، بیماری یا مشکلات مالی، ضربهای بسیار سنگینتر به ساختار خانواده وارد میکند چون «ذخیره» و پشتیبان عاطفی و عملی کمتری وجود دارد.
ساعدنیوز در فضای مجازی
