به گزارش سرویس هنر و رسانه ساعدنیوز، اگر مدعی علیه طبق ضوابط شرعی اقرار کند، دعوی ثابت میشود و قاضی ملزم به صدور حکم میشود و مدعی علیه ملزم به رعایت آن است. در نظام فقه اسلامی مدعی میتواند پس از اقرار مدعی علیه از قاضی درخواست کند که اقرار به صورت کتبی درآید و پس از تایید به وی تسلیم شود. اگر هویت طرفین برای قاضی روشن باشد، قاضی، صورت جلسهای حاکی از اقرار تنظیم و به مدعی تسلیم میکند و الا بدوا از طریق شهود عادل هویت آنان را احراز میکند و سپس اقدام به تنظیم صورت جلسه خواهد کرد
در مواردی که دعوی با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن ثابت میگردد، اگر مدعی فقط یک شاهد مرد داشته باشد، میتواند با ادای سوگند از قاضی درخواست صدور حکم کند (بعضی از فقها تمام دعاوی مربوط به حق الناس را مشمول حکم این گروه از دعاوی دانستهاند)، اما اگر مدعی شاهدی نداشته باشد، قاضی به او تذکر میدهد که میتواند مدعی علیه را قسم دهد، بدون درخواست مدعی سوگند مدعی علیه فاقد اثر خواهد بود، و قاضی نمیتواند بدون درخواست مدعی، به مدعی علیه تکلیف کند، اگر مدعی علیه دلیل نداشته باشد و از مدعی علیه درخواست کند که بر برائت ذمهخود یا رد دعوای او سوگند یاد کند، چنانچه مدعی علیه درخواست او را بپذیرد و سوگند یاد کند، دعوی ساقط میشود و مدعی حق تجدید آن را حتی با اقامه شهود ندارد. در این مورد اگر مدعی علیه سوگند را به مدعی رد کند یعنی از مدعی بخواهد که او سوگند یاد کند، و او سوگند یاد نماید، حقش ثابت میشود، ولی اگر مدعی سوگند یاد نکند، دعوی او ساقط میشود. اگر مدعی علیه سوگند را نکول کند، در این صورت سوگند به مدعی رد میشود و نکول مدعی علیه را موجب صدور حکم به نفع مدعی میدانند
در نظام فقه اسلامی، متهم نمیتواند بهصورت دلخواه و بدون رعایت شرایط قانونی قسم بخورد و با یک سوگند ساده از اتهام فرار کند. سوگند زمانی اعتبار دارد که شاکی آن را درخواست کرده باشد و شرایط شرعی آن رعایت شود. اگر متهم سوگند بخورد که ادعای شاکی نادرست است، دعوا ممکن است رد شود؛ اما اگر از قسم خوردن خودداری کند، سوگند به شاکی برگردانده میشود و در صورت قسم خوردن شاکی، حق او ثابت خواهد شد. به همین دلیل، قسم در دادگاه یک موضوع جدی و دارای آثار قانونی است، نه صرفاً گفتن چند کلمه برای اثبات بیگناهی. این موضوع را در سریالهای ایرانی هم دیدهایم؛ مثلاً جایی که نگار جواهریان در نقش وکیل قسم خورد که حقیقت را میگوید و همین اتفاق باعث شد شخصیت جواد عزتی به زندان بیفتد.
چون قسم خوردن در دادگاه فقط یک جمله برای اثبات راستگویی نیست؛ بلکه میتواند پیامد حقوقی جدی داشته باشد. در بعضی دعاوی، اگر طرف مقابل از شما درخواست سوگند کند و شما قسم بخورید، ممکن است پرونده به ضرر او تمام شود و حتی امکان طرح دوباره همان دعوا را از دست بدهد. از طرف دیگر، اگر از قسم خوردن خودداری کنید، ممکن است سوگند به طرف مقابل برگردد و نتیجه پرونده تغییر کند. به همین دلیل، وکلا پیش از هر سوگندی جوانب حقوقی آن را بررسی میکنند؛ چون گاهی یک قسم میتواند سرنوشت کل پرونده را تغییر دهد.