بیر دسته گول، کلیبرلی غفار متخلص به رافعی

  دوشنبه، 03 آذر 1399   زمان مطالعه 2 دقیقه
استاد حسین دوستی : بیر دسته گول، کلیبرلی غفار متخلص به رافعی
استاد حسین دوستی آذربایجان شناس و محقق صاحب نام اهل اهر در آذربایجان شرقی، کتابی با عنوان "بیر دسته گول" منتشر ساخته و در آن به شاعران قره داغ پرداخته است. در این بخش، استاد دوستی به شاعری با نام "رافعی" می پردازد که اشعار او میراث شفاهی محسوب می شود. آن چیزی که از منابع موجود مشخص است. این شاعر در قرن هیجدهم میلادی می زیسته است.

حاققيندا يازيلي منبع لرده تكجه اون سكّيز اينجي يوز ايلده ياشاديغي قئيد ائديليبدير. شفاهي ائل ادبياتيندا داستان روايتينه گؤره دئييلن يوز ايلده كلئيبرده كلئيبرخاني ابراهيم خانين اوغلودور و آديدا غفاردير. رافعي اونون شعر آديدير. او واختين ساوادلي شاعري اولان كلئيبرلي علي نين مكتبينده شاگيرديميش.

بير سئوگي رقابتي اوزره اؤز استاديني سؤز مئيدانينا چاغيرير:

علي خاطير قالسين كؤنول قالماسين،

لاف ائيلمه دور گل مئيدانه علي

سؤيله گينن سوواليمين جوابين

دانيشگيلان مردي، مردانه علي

تصویر

بير نئچه گون دئيشمه دن سونرا علي گئجه سيله كلئيبردن قاچير قاراباغا گئدير دستان روايتينه گؤره اون ايل اوردا قالير بير گون كلئيبردن گَلن بير نامه عليني مجبور ائدير اؤز شهرينه قايتسين:

علي يم كئچميشم سردن

عقليم چاشير هردن ـ هردن

نامه گليب كلئيبردن

ساليب يامان اودا مني

غربتدن قاييدان علي كلئيبرين خان باغيندا رافعي يه توش گلير. او گئنه علي يه ميئدان اوخويور بير نئچه دئييشمه دن سونرا

علي چوخ يالوارير رافعي قبول اتمير علي اونا قارقيش ائدير و رافعي خسته دوشور:

باشينا دولانيم استاديم علي،

ائتديگيم خطايا باغيشلا مني،

سنه كمك اولسون او شاهي مردان،

او گؤزل مولايا باغيشلا مني.

نهايت استاد شاگيردي باغيشلايير گئديب مسجدده آند قرآن ائديرلر تا بير ـ بيرينين حرمتيني ساخلاسينلار.

شعرلريندن:

تصویر

بير گون آيريليغين قيامت اولور،

ايندي هجرين آيا، ايله دؤندو گل،

جمالين مشتاغي اولان كيمسنه،

اينجلدي مو تكي، تئله دؤندو گل.

***

فرقتين جيسميمدن آييرير روحو،

هيجرين مسدود ائدر بابي فوتوحو،

سالير تلاطوما غرق ائدر نوحو،

آخدي گؤزوم ياشي سئله دؤندو گل.

***

قاشين سئوديم قدديم يايا دؤندردين،

آخيتدين گوز ياشيم چايا دؤندردين،

رنگي ـ رويوم كهربايا دؤندردين،

ايندي حاليم يامان حالا دؤندو گل.

***

قوربان اولوم او قامته سئوديييم،

او سخاوو كرامته سئوديييم،

ديدار قالدي قيامته سئوديييم،

رافعي همدمين يولا دؤندو گل.

ايندي بو شعرين داستان واريانتي

بو گونكو آيريليق قيامت اولدي،

هجرين آيا سنين ايله دؤندو گل،

سنين حسرتيني چكن سويدويون،

اينجلدي مويين تك، تئله دؤندو گل.

***

چكيليب قاشلارين بابي فوتوحو،

تلاطوم ائيله سه غرق ائدر نوحو،

گؤرنده جسددن اوچورتدوم روحو،

آخدي ديدم ياشي سئله دؤندو گل،

***

داهي دوست باغينا گ‍له بيلمزسن،

پنهاني گوللرين دره بيلمزسن،

بو گون آيريليق دي گؤره بيلمزسن،

رافي تك همدمين يولا دؤندو گل.

گرايلي

آي آغالار، آي قارداشلار،

بي موروت يارا من نئيليم،

دوشموشم سئودايا، درده،

ائيله مز چارا من نئيليم.

***

من اولاندا ياريم جاني،

اوندا يوخ دوستلوق نيشاني،

سينديرماز عهدي، پئيماني،

بئله ايقرارا من نئيليم.

***

گولرم اوزومه گولمز،

آغلارام گؤز ياشيم سيلمز،

افعي دير افسونا گلمز،

بئله شاهمارا من نئيليم.

***

رافعي يم يانديم سيتمدن،

اورييم دولودور غمدن،

اجل توتوبدور ياخامدان،

ايستر آپارا من نئيليم.

داستان روايتي

آي آغالار، آي قارداشلار،

بو گ‍َلن يارا من نئيليم،

آشفتة دلدار اولان

چشم خومارا من نيليم.

***

يار گليب درديمي بيلمز

آخان گؤز ياشيمي سيلمز.

افعي دير اووسونا گلمز،

بئله شاهمارا من نئيليم.

***

رافي يم كئچديم سيتمنن،

ديده لريم دولوب نمنن،

اجل ياپيشيب سينمنن،

ايستير آپارا من نئيليم.

قوشما

آيريليق

نه مني عشق آتشينه آتشينه،

داد سنين اليندن، آمان آيريليق،

آلدين ايختيياريم، كسدين طاقتيم،

قيلدين كؤنلوم شهرين ويران آيريليق.

***

دئمه فيلانكسين مؤوجي نقشي دير،

البتته كي، يارادانين بخشي دير،

فلك هر نه جفا قيلسا ياخشي دير،

هامي دردن اولور يامان آيريليق.

***

صنوبر قامتين دوشنده يادا،

آرتير درد و غميم حددن زييادا،

اليندن گئدرم قوتانا دادا،

اگر اولسا ائدن ديوان آيريليق.

***

رافعي يم دردينده چكرم افغان،

حسرتين باغريمي قان ائيله دي قان،

گللم درگاهينا چاك گريبان،

ظهور اولسا صاحيب زامان، آيريليق.

معمّا

بورج زوحل عقرب اوسته دوشنده،

ماسوادان نورون كسر ماهتاب،

دولانيب مريخه گلنده زؤهره،

شمس گرديشينده ائيله ير شيتاب.

***

اوندير كي، گرديشينده، ايشينده،

او كيم دير كي تاريخ يوخدور ياشيندا،

او ندير كي اوچ ده، دؤرد ده، بئشينده،

حديث كساءدان اولوندو حئساب.

***

او كيم ديركي، چوخون گلمز گؤزونه،

نه اولدوزدور گلدي يئرين اوزونه،

كاميل اولان بو رافعي نين سؤزونه،

سن اگر عارف سن وئرگيلن جواب.

رافعي نين حاققيندا يازيلان، شاعر و تدقيقاتچي دوستوم آقاي سخاوت عزتي (عندليب اهري) جنابلارينين علمي آراشديرمالاري واسيطه سيله تاپيلميش و ادبيات دنياسينا تانيتيلميشدي.


دیدگاه ها
تیتر امروز   
هتاکی به رئیس جمهوری؛ جرمی که نباید با بی‌اعتنایی از آن گذشت آمریکا مانع پرداخت بدهی ایران به سازمان ملل شد فهرست شکایات از آذری جهرمی منتشر شد پشت پرده کرونای علی انصاریان و مهرداد میناوند صدا و سیما باز با دولت سرشاخ شد: این بار موضوع دعوا منقل! کاهش ۱۲ درصدی تردد در محورهای برون شهری دستور فوری رییس سازمان بهزیستی برای کمک به افراد بی سرپناه در معرض آسیب و سرمازدگی چراغ قرمز کمبود ذخایز خونی در کشور/ کرونا اهداکنندگان خون را هم خانه نشین کرد فرانسه: ایران به اجرای کامل تعهدات برجامی خود بازگردد فردا،آخرین مهلت ثبت‌نام پذیرفته شدگان بدون آزمون ارشد دانشگاه آزاد ۷۴۰ تن ماهی استخوانی در سواحل گیلان صید شد هلال احمر خراسان شمالی به هزار نفر گرفتار در برف امدادرسانی کرد بایدن ادامه ساخت دیوار در مرز مکزیک را متوقف می‌کند انگلیس جریمه تخلف از محدودیت‌های کرونایی را سنگین‌تر کرد بحرین: دوحه اقدامی برای حل مشکلات با منامه انجام نداده است
/
/
/
/
/
/