شاید برایتان جالب باشد که بدانید در دنیای روانشناسی کودک، بازیکردن چیزی بیش از یک سرگرمی است. بازی ابزار قدرتمندی برای درمان، رشد و ابراز وجود کودکان به شمار میرود. بر همین اساس رویکردهای بازی درمانی بسیار گستردهتر شدهاند و در مسیر بهبود افراد، مقابله و چالشهای روانی و رفتاری و نیز کسب تجربههای جدید نتایج شگفتانگیزی کسب کردهاند. بیایید به دنیای جذاب بازی درمانی قدم بگذاریم و درباره تکنیک ها و فواید بازی درمانی بیشتر بدانیم.
باید بدانید که بازی درمانی ابزاری تخصصی است که در اصل در حوزه روان درمانی از آن استفاده میشود. یک درمانگر آموزشدیده کودک را هنگام بازیکردن مشاهده میکند و روش بازی و واکنشهای او را با دقت زیر نظر میگیرد. رویکرد بازی درمانی مبتنی بر این ایده است که کودکان بهطور ناخودآگاه میتوانند از طریق بازی ارتباط برقرار کنند و نکاتی را درباره درون خود و ادراک خود آشکار میکنند که ممکن است به آن آگاهی نداشته باشند. با کمک بازی کودکان میآموزند که چگونه با جهان تعامل داشته باشند و مهارتهای خود را توسعه دهند.
در طول بازی، کودکان ممکن است بهطور واقعی یا نمادین احساسات خود را به نمایش بگذارند یا رفتارهای خاصی انجام دهند. این نکته به درمانگر کمک میکند تا بینش دقیقی از وضعیت ذهنی، روانی، عاطفی و رفتاری کودک به دست آورد. نکته مهم این است که درمانگر باید محیطی امن، قابل اعتماد و آرام را برای کودک فراهم کند تا کودک بتواند بهراحتی احساسات درونی خود را نشان دهد.
باید بدانید که کودکی زمان مهمی برای رشد عاطفی و ذهنی است. در این مسیر ممکن است کودک با مشکلاتی مواجه شود که نتواند بهراحتی آنها را بیان کند. همچنین کودک ممکن است درک درستی از اتفاقهای اطراف و احساسات خود نداشته باشد و آمادگی لازم یا مهارتهای کلامی مناسب برای بیان آنها را نداشته باشد. اینجاست که بازی درمانی وارد میشود و میتواند بستر مناسبی برای کودک فراهم کند تا بهتر ارتباط برقرار کند و احساسات خود را بروز دهد.
بازی درمانی اگر با کمک روانشناس کودک خوب و درمانگر حرفهای انجام شود، میتواند محیط امنی برای کودک فراهم کند تا کودک آزادانه احساسات خود را بیان کند. با کمک بازی، کودکان تجربههای جدیدی کسب میکنند و احساسات فروخورده خود را رها میکنند. با کمک تکنیکهای بازی درمانی کودک میتواند بهمرور بر احساسات خود کنترل داشته باشد و مهارتهای تنظیم هیجانات خود را یاد بگیرد.
با کمک بازی درمانی، کودکان میتوانند تجربههای آسیبزا و تروماها را راحتتر پشت سر بگذارند. کودک میتواند در یک محیط امن و کنترلشده، تجربههای خود را درک کند، اضطرابها و ترسهای خود را کاهش دهد و با چالشهالی موجود مقابله کند.
بازی درمانی کودک را تشویق میکند تا نقشهای مختلف را بازی کنند و سناریوهای متنوع را امتحان کنند. این روش درمانی به آنها اجازه میدهد تا در یک محیط امن و مورد اعتماد مسائل مختلف را حل کنند و خلاقیت خود را توسعه دهند. بازی درمانی مهارتهای تفکر انتقادی و تواناییهای حل چالشها را در کودک توسعه میدهد.
یکی از مهمترین مهارتهایی که کودک باید آن را یاد بگیرد، مهارت تعامل و همدلی با دیگران است. بازی درمانی باعث میشود که کودک در محیطی مناسب با دیگران تعامل داشته باشد. این جلسهها فرصت بینظیری را برای او فراهم میکند تا مهارتهای اجتماعی مانند حل تعارض، اشتراکگذاری و ماندن در نوبت را تمرین کنند. همچنین کودک میتواند دیدگاههای دیگران را درک کند و روابط سالمتری داشته باشد.
کودکان مبتلا به بیش فعالی ممکن است از عدم تمرکز و حواسپرتی رنج ببرند. بازی درمانی به بچهها کمک میکند تا بتوانند علائم ADHD را کاهش دهند، تمرکز بهتری داشته باشند و رفتارهای مزاحم را کمتر کنند.
اختلال ODD اختلالی است که در آن کودک نسبت به همسالان و حتی بزرگترها دشمنی و قلدری دارد. بازی درمانی در حالتهای فردی و گروهی برای این کودکان باعث کاهش علائم ODD میشود.
حالا که با بازی درمانی و مزایای آن آشنا شدید، بهتر است تکنیک های درمانی این روش را هم بدانید تا درک بهتری از عملکرد آن داشته باشید.
در این تکنیک به کودک اجازه میدهند تا رهبری جلسه بازی را بر عهده بگیرد. درمانگر با مجموعهای از اسباببازیها و اشیا محیطی امن ایجاد میکند. معمولا کودک در انتخاب اسباببازیها آزاد است و هرطور بخواهد بازی میکند. درمانگر بیشتر مشاهده میکند و گوش میدهد تا تجربیات و احساسات کودک را بررسی کند.
در این روش، درمانگر نقش فعالتری دارد و هدایت جلسه بازی را بر عهده میگیرد. او ممکن است از کودک بخواهد تا با سناریوی خاصی بازی کند. از این تکنیک برای آموزش مهارتهای خاص و کمک به کودک در حل مسائل مختلف استفاده میشود. درمانگر جلسه را کنترل میکند تا به هدف درمانی خاصی برسد.
در این روش کودک با کمک اسباببازیها در یک ظرف بزرگ پر از شن، افراد، اشیا، صحنهها یا احساسات مختلف را پیادهسازی میکند. درمانگر روش بازی کودک را زیر نظر میگیرد و به کودک کمک میکند تا تجربههای جدید و تعارضهای درونی خود را درک کند.
در این روش کودکان فعالیتهای مختلفی مانند طراحی، نقاشی یا مجسمهسازی انجام میدهند. با کمک این روش خلاقیت کودک شکوفا میشود و آنها میتوانند افکار و احساسات خود را بهتر بروز دهند. سپس درمانگر با تفسیر دقیق نتیجه، میتواند به درک بهتر کودک و درمان او کمک کند.
این بازیها میتواند شامل بازیهای حل مسئله یا ایفای نقشهای مختلف باشد تا به کودک در کسب و توسعه مهارتهای اجتماعی و تنظیم هیجانها کمک کند. با کمک این بازیها درمانگر میتواند اهداف درمانی خاصی را دنبال کند و راهکارهای مختلف برای مقابله با چالشها را به کودک آموزش دهد.
در این بازیها از عروسکها برای تسهیل ارتباط و بیان احساسات کودک استفاده میشود. کودک میتواند با کمک عروسک راحتتر ارتباط برقرار کند و گفتگو داشته باشد. بازی با عروسک زیر نظر درمانگر به کودک اجازه میدهد تا احساسات مختلف خود را درک کند و به شیوهای امن درون خود را بروز دهد.
درمانگر با استفاده از داستانها، کتابها یا روایتهای مختلف سعی میکند تا مشارکت کودک را جلب کند. این تکنیک فرصت کشف چیزهای جدید را به کودک میدهد. همچنین باعث میشود کودک با شخصیتهای داستان همذاتپنداری کند و تجربههای جدید را تصور کند. داستانسرایی به کودک اجازه میدهد تا تفکر انتزاعی و تخیل خود را بهبود دهد.
این تکنیک ممکن است شامل اجرای حرکتهای مختلف، رقص و بازیهای فیزیکی باشد. کودک میتواند با این بازیها خود را از تنش رها کند، احساسات خود را بروز دهد و کنترل بیشتری بر بدن خود داشته باشد. این تکنیک بهخصوص برای کودکانی که در بیان کلامی چالش دارند، بسیار مفید است.
بازی درمانی رویکردی پویا و مبتنی بر شواهد است که دقیقا با توجه به نیازهای کودک، شخصیت و علاقههای او اجرا میشود. بازیدرمانگر اهمیت بازی را درک میکند و فضایی امن را برای کودکان فراهم میکند. روانشناس کودک عقیده دارد که بازی درمانی به کودک کمک میکند تا دنیای درون خود را کش کند و احساسات خود را بهتر درک کند. یادتان باشد که تکنیک های بازی درمانی با توجه به سن، سطح رشد و اهداف درمانی کودک طراحی میشود. برای اینکه بتوانید با کمک بازی درمانی کودک خود را بهبود دهید، حتما باید با روانشناس کودک مجرب و مربیان خبره مشورت کنید.
