بازاریابی شبکه ای از نظر مراجع تقلید چه حکمی دارد؟

  دوشنبه، 16 آبان 1401   زمان مطالعه 5 دقیقه
بازاریابی شبکه ای از نظر مراجع تقلید چه حکمی دارد؟
حکم فقهی بازاریابی شبکه ای همواره محل ابهام بوده و برخی از این ابهام سوء استفاده کرده و با جعل، تحریف و سوالات مبهم سعی کرده اند نظرات فقهی پیرامون بازاریابی شبکه ای را غیر از آن چه که هست جلوه دهند. در ادامه بیشتر به این موضوع خواهیم پرداخت.با ساعدنیوز همراه باشید.

حکم شرعی بازاریابی شبکه ای از نظر مراجع تقلید چیست؟

امروزه بازاریابی شبکه ای به یکی از روش های رایج جهت فروش محصولات تبدیل شده است که برخی از افراد با جعل، تحریف و سوالات مبهم تلاش کرده اند که نظرات فقهی پیرامون بازاریابی شبکه ای را به جز آنچه که می باشد نمایش دهند به همین خاطر بهتر است ابتدا در این رابطه نظر مراجع تقلید را جویا شوید.

بازاریابی شبکه ای

بازاریابی شبکه ای یعنی چه؟

“بازاریابی شبکه ای” یا “چندسطحی” به نوعی از فروش کالا گفته می شود که سیاست متفاوتی دارد. در این نوع از بازاریابی، کارخانه تولیدکننده محصول، کالا های خود را بدون واسطه و دلال مستقیما از طریق گروهی از بازاریابان به دست مشتریان خود می رساند. در بازاریابی شبکه ای، سرپرست ها در تلاشند تا بازاریاب های بیشتری را جذب شرکت کنند. سیستم شاخه ای بازاریابی شبکه ای، یکی از شباهت های این نوع فروش با فروش شرکت های هرمی است. البته باید گفت که این نوع از فروش تفاوت های بسیاری نیز با شرکت های هرمی و سیستم های فروش اینترنتی دارد.

نظر مراجع تقلید درباره بازاریابی شبکه ای

اغلب مراجع عظام تقلید کسب درآمد از طریق بازاریابی شبکه ای را تحریم کرده اند؛ برخی مراجع هم (آیت الله العظمی شبیری زنجانی و آیت الله علوی گرگانی) برای حلال بودن فعالیت این شرکت ها شرط و شروطی گذاشته اند که در واقع بیان ویژگی های شرکت های بازاریابی سالم می باشد؛ بنابراین این دو بزرگوار هم بازاریابی شبکه ای ناسالم را تحریم کرده اند. در ادامه بیشتر این نظرات را مطالعه خواهید کرد.

آیت الله خامنه ای

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، در تاریخ ۳۰ آذر ۱۳۹۵، پاسخ درباره فعالیت در شرکت های بازاریابی شبکه ای داد. سوال به شرح زیر است:

همانطور که مطلع هستید، آیین نامه ای از وزارت صنایع، برای فعالیت شرکت های بازاریابی شبکه ای تصویب شده است؛ خواهشمندم نظر فقهی آیت الله خامنه ای را در مورد این آیین نامه و فعالیت طبق آن اعلام کنید.

پاسخ: اگر آیین نامه گفته شده، از نظر شورای نگهبان تایید شود، فعالیت اقتصادی مطابق با آن اشکالی ندارد.

با توجه به این پرسش و پاسخ، آیت الله خامنه ای حرام یا حلال بودن این نوع فعالیت را به نظر شورای نگهبان ارجاع داده اند.

آیت الله سیستانی

آیت الله سیستانی معتقدند که اینگونه از بازاریابی حرام است و مقلدان ایشان باید از وارد شدن به چنین فعالیت هایی جدا خودداری کنند. همچنین باید گفت که براساس پرسخ و پاسخی که با دفتر پاسخ گویی سوالات شرعی ایشان انجام شده، با در نظر گرفتن اینکه وزارت صنعت و معدن و شورای نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این نوع فعالیت را مطابق با آیین نامه ای بدون اشکال دانسته اند، آیت الله سیستانی همچنان این فعالیت را حرام می دانند.

آیت الله مکارم شیرازی

با اهداء سلام و تحیت؛ تنها در صورتی که بازاریابی به صورت شبکه ای و زیر مجموعه ای نباشد و سود حاصله فقط به بازاریاب اول تعلّق گیرد اشکالی ندارد و غیر آن، اشکال دارد.

البته ممکن است در طرح های جدید، بعضی از اشکالات این کار برطرف شده باشد، ولی هنوز اشکال اصلی که استفاده بازاریاب های بالواسطه می باشد و نوعی اکل مال به باطل است وجود دارد.

آیت الله علوی گرگانی

برخلاف شایعاتی که درباره نظر آیت الله علوی در خصوص فعالیت در بازاریابی شبکه ای منتشر شده است، ایشان معتقدند که فعالیت در چنین شرکت هایی مجاز نیست و مقلدان ایشان باید از چنین فعالیت هایی خودداری کنند.

آیت الله صافی گلپایگانی

نظر آیت الله صافی گلپایگانی بدین گونه است که :

بسم الله الرحمن الرحیم، علیکم السلام ورحمه الله. به طور کلّی گرفتن مبلغ مشخّصی در قبال فروش کالا و معرّفی مشتری تحت عنوان جعاله مانعی ندارد، ولی مطالبه وجه در قبال عملکرد افراد بعدی (که توسّط بازاریاب اول معرّفی شده اند) از جانب بازاریاب اول،وجه شرعی ندارد مگر آنکه خود شرکت با میل خود چیزی پرداخت کند.

آیت الله نوری همدانی

ایشان معتقدند که کسب درآمد از طریق بازاریابی شبکه ای جایز نیست.

آیت الله شبیری زنجانی

بازار یابی شبکه ای تنها در صورت وجود همه شرائط ذیل جائز است:

۱.معامله در آن واقعی و واجد شرائط صحت باشد.

۲.سود در مقابل کار حلال مثل معرفی مشتری -ولو با واسطه- پرداخت شود.

۳.تمام مراجع قانونی آن را مجاز بدانند. و در عمل هم شرکت، قوانین را رعایت کند.

۴.فاقد هرگونه مفسده اقتصادی باشد. لذا بازاریابی شبکه ای اگر شبیه معاملات شرکت های هرمی مانند گلدکوئیست باشد اشکال دارد.

با توجه به توضیحات فوق، شاید مورد کمی از شرکت های این چنینی پیدا شود که ضوابط فوق در مورد آنها موجود باشد لذا توصیه اکید می شود، حتی در فرض جواز هم از چنین معاملاتی اجتناب شود بنا بر این، احتیاط در ترک است.

آیت الله وحید خراسانی

دفتر آیت ا... وحید خراسانی در سایت خود نوشته است:
آیا بازاریابی شبکه ای صحیح است؟
جواب) بازار یابی شبکه ای بنابر احتیاط واجب صحیح نیست و در این احتیاط واجب نمی توانید به کسی دیگر رجوع نمایید.
به این ترتیب آیت ا... وحید خراسانی هم بازاریابی شبکه ای را عملا جایز ندانسته اند.

بازاریابی شبکه ای سالم با فعالیت شرکت های هرمی چه تفاوتی دارند؟

«شرکت های هرمی» و «شرکت های بازاریابی شبکه ای» دو واژه ای هستند که به دلیل مشخص نبودن تعریف آن ها، برخی ها بین آن ها فرقی قائل نمی شوند. «ممنوع بودن دریافت هرگونه وجهی یا معادل آن تحت عنوان حق عضویت، سپرده گذاری و یا قبول نمایندگی جهت هرگونه فعالیت اقتصادی سودآور دیگر از طرف شرکت های بازاریابی شبکه ای و ممنوع بودن صرف گسترش شبکه انسانی و جذب توزیع کنندگان کالا و پول گردانی و ارایه محصولات موهومی، خرید و فروش جایگاه در نمودار درختی و یا محصولاتی که تولید آن ها در آینده محتمل باشد» دو تفاوت عمده شرکت های بازاریابی شبکه ای با شرکت های هرمی است. همچنین مدیران شرکت های هرمی معمولا در پی آن هستند که کالا هایی انحصاری وارد بازار کنند؛ هدف از این عمل، غنی کردن بازار فروش نیست بلکه این مدیران تلاش می کنند تا کالا هایی وارد بازار کنند که هیچ نمونه ای ندارد، در نتیجه قیمت مشخصی هم ندارد. با این راهکار این شرکت ها، کالا های خود را با هر قیمتی می فروشند.


دیدگاه ها
  دیدگاه ها
پربحث های هفته   
همسر رهبر معظم انقلاب: آقای ما اجازه نمی‌دهد که در خانه، غیر از برنج کوپنی استفاده کنیم و آن هم کفاف خوراک ما را بیش از یک بار در هفته نمی‌دهد (651 نظر) نگاهی به سفره مفصل و تمام و کمال حضرت ابوالفضل در منزل شاه نشین علی دایی+عکس/ از گل آرایی و شمع‌دان‌هایی طلایی تا پَک هایی لاکچری و جذاب (194 نظر) (فیلم) ورود جالب و معنادار رهبر انقلاب به حسینیه امام خمینی (ره) به همراه مسعود پزشکیان و شعار حیدر حیدر جمعیت (67 نظر) درخت خرمای بزرگ حیاط باصفای خونه ویلایی زهرا گونش/ نخل های هم قد والیبالیست مشهور ترکیه ای (56 نظر) میز غذای ساده رهبر معظم انقلاب و خوردن غذا در بشقاب استیل/ ساده زیستی ایشان همیشه مثال زدنی است+عکس (30 نظر) ریحانه سادات دختر بزرگ شهید رئیسی: سجاده نماز پدرم را در اندونزی تکه تکه کردند و به عنوان تبرّک بین مردم پخش کردند+ویدیو (22 نظر) بنز آخرین مدلی که رهبر معظم انقلاب آن را رد کرد: ببرید اینها را بفروشید! (21 نظر) حضور ساده و بدون تشریفات همسر رهبر معظم انقلاب در یک درمانگاه/ ایشان گفتند من نمی‌خواهم پارتی بازی بکنم+ویدیو (19 نظر) خلاقیت تحسین برانگیز مغازه دار یزدی در ایام محرم/آدم حظ میکنه از اینهمه درک و شعور+فیلم (15 نظر) رهبر معظم انقلاب: بعد از فوت پدرم همه‌ی موجودی خانه‌اش 45 هزار تومان شد که نمی‌شد با آن گاز یا یخچال خرید (15 نظر) هنرمندان و ورزشکارانی که در مراسم نذری پوریا پورسرخ بازیگر سریال کیمیا حضور داشتند/ علی پروین هم بود+عکس (13 نظر) پارسا پیروزفر سَرَش را از ته تراشید؛ تغییر چهره آقای بازیگر قابل شناسایی نیست (12 نظر) (ویدئو) آخرین لحظات ثبت شده بازیگران فوت شده در کنار همسر و فرزندانشان/ یادی کنیم از هنرمندانی که در بین ما نیستند، روحشان شاد😢 ماهچهره خلیلی، حسام محمودی ، حسن جوهرچی و .. (10 نظر) نگاهی به حیاط قدیمی خانه ترلان پروانه در تولد 21 سالگیش +عکس/ مبارکا باشه (9 نظر) نگاهی به خلوت احساسی آزاده نامداری، مجری پرانرژی در ماه محرم و شال سبزرنگ زیبایش/ حیف جوونیش+عکس (9 نظر)
پربازدیدترین ویدئوهای روز   
تیتر امروز   
روایتی از مخالفت همسر رهبر معظم انقلاب با هدیه ای که به رهبر داده بودند/ ما این غذاهایی که می‌خوریم، با این ظرفها جور درنمی‌آید، اینها را رد کنید، برود
تیمار جوجه لک لک مصدوم روستای قراجه محمد مرند توسط اهالی آن
فال روزانه امروز پنجشنبه 28 تیر ماه 1403
فال ابجد روزانه پنج‌شنبه 28 تیر 1403
حرمت شکنی دختران بی‌حجاب در دسته عزاداری کرج!
فال قهوه با نشان روز پنجشنبه 28 تیر ماه 1403
فال حافظ با تفسیر امروز پنجشنبه 28 تیر 1403+فیلم
فال شمع روزانه امروز پنجشنبه 28 تیر 1403
نگاهی به جواهرات مجلل و باشکوه خانواده آمبانی که پربازدید شد/ از زمرد نماد عشق آقای داماد تا گردنبند دستساز مادر شوهر جنجالی+عکس
پایان رابطه عاشقانه زهرا گونش ستاره 2 متری والیبال ترکیه و نامزد پولدار و خوش استایلش/ چقدرهم جذاب و باکلاس+عکس
7 روش تضمینی و قطعی رفع بوی بد سینک ظرفشویی
مبل‌های کثیف خانه را چگونه تمیز کنیم؟ / یک راه سریع و تضمینی
چرا کارگردان مختار نگذاشت بازیگر نقش حضرت عباس (ع) در فیلم یا سریالی دیگر بازی کند؟
نامه زیرکانه و دلبرانه انیس الدوله، بانوی اول حرمسرا به ناصرالدین شاه / یا به من وام بدهید یا شهرستانک را از من بخرید!
رفع فیلترینگ به طور کامل در دست شخص رئیس جمهور است
منتخب روز   
(فیلم) خرید دکتر مسعود پزشکیان از یک سوپرمارکت در تهران به همراه نوه‌ها و عروسش با کارت بانکی شخصی / نوه‌ها پدربزرگ را به خرج انداخته‌اند اقدام منحصربفرد و زیبای طلافروش یزدی به احترام دختر سه ساله امام حسین(ع)+عکس/ این جور تصاویر مخصوص ایران ماست والسلام👌 (فیلم) رهبر معظم انقلاب: به من می‌گویند شما گفتید سوءاستفاده جویان را افشا نکنید / ما حق نداریم افراد را به صرف گمان متهم کنیم سکانس خوشحالی قُباد از بارداری شهرزاد/ قُباد: من تا الان نمیدونستم از این دنیا و از این زندگی چی میخوام اما الان.... (عکس) هدایای ارزشمندی که پزشکیان در پشت صحنه یک هیئت دریافت کرد / خوشا راهی که آغازش با حسین است ... (ویدئو) شعر سوزناک شهریار برای مادر بزرگش که با شنیدنش اشک از چشمانتان سرازیر خواهد شد به یادماندنی ترین سکانس عاشقانه سریال شهرزاد / از بله گفتن شهرزاد تا مرگ مرگ بزرگ آقا نقش دختر رهبر انقلاب در ترمیم دست مجروح ایشان/ فرزند دختری که به پدر اُنس داشت (عکس) شوخی ظریف با آقای ظریف؛ از مقایسه ظریف با مِسی تا انداختن ماسک به شکل آقای رئیس جمهور!! واکنش عضو دفتر رهبر انقلاب به پست اینستاگرامی پسرش با هشتگ برای ایران، پزشکیان