به گزارش سرویس مجله خانواده پایگاه خبری تحلیلی ساعدنیوز،حواس پرتی در مقابل تمرکز حواس قرار می گیرد. در واقع تمرکز حواس به حالت ذهنی و روانی گفته می شود که در آن تمام قوای حسی ،روانی و فکری فرد روی موضوع خاصی متمرکز می شود و یادگیری به صورت کامل می باشد و به گونه ای است که از خطرات احتمالی رها می شود.
حواس پرتی در نقطه مقابل تمرکز حواس وجود دارد و به حالتی گفته می شود که فرد توانایی تمرکز کردن را ندارد و فرد نسبت به محیط اطراف خود واکنش نشان می دهد.همچنین در حواس پرتی ذهن فرد به گونه ای است بیشتر از چند دقیقه نمی تواند بر روی موضوعی تمرکز کند و ذهن به سمت مسائل دیگر منحرف می شود .در ابتدای موضوع باید این نکته اشاره کنیم که حواس پرتی سن و جنس نمی شناسد و ممکن است در هر فردی به وجود بیاید ، اما در این مطلب قصد داریم که درباه حواس پرتی کودکان اشاره ای داشته باشیم. گاهی هم ممکن است برخی حوادث و اتفاقات باعث شود که فضای روانی کودک مختل شود. از جمله این عوامل می توانند مواردی مانند کمبود محبت و نشاط در خانواده، احساس نا امنی کردن، توقعات بیش از ظرفیت ازکودک، مقایسه کودک با همسالان خود باشد.
حواس پرتی در کودکان موضوعی است که ممکن است در بیشتر آنها مشاهده شود. افزایش تمرکز در کودکان موضوع گسترده تری است.
افزایش تمرکز کودک تنها به یک جنبه از رفتار کودک اشاره نمی کند. در واقع افزایش تمرکز کودک ،به میزان توانائی کودک در انجام یک تکلیف دشوار، انجام یا عدم انجام برخی وظایف از روی عادت، مهارت کودک در مقابله با حواس پرتی ، مشکل ذخیره اطلاعات در حافظه کوتاه مدت ، توجه پراکنده و غیره گفته می شود.
درونی و ذهنی : منبع این نوع از حواسپرتی کودکان درونی هستند و محرک های محیطی در ایجاد آن ها کودکان نقش ندارند .
مشغله های ذهنی دانش آموز ، اضطراب و نگرانی ، گرسنگی و تشنگی ، بی علاقگی و بی انگیزگی نسبت به درس ، بیماری ها و ناراحتی های جسمی ، فشارهای روانی و خیالبافی ، خواب کمتر از هفت ساعت در شبانه روز و از همه مهم تر بیش فعالی می تواند از جمله مسائلی باشد که موجب حواسپرتی کودکان در مدرسه شود .
بیرونی و محیطی : گاهی منبع ایجاد حواس پرتی از محیط بیرون سرچشمه می گیرد . سردی و گرمی هوا ، نور شدید و ضعیف ، صداهای آزار دهنده در محیط می تواند محرک بیرونی برای حواسپرتی دانش آموز باشد .
اتفاقات و حوادث جانبی : گاهی منبع حواس پرتی نه به مسائل درونی پیش زمینه ای و نه مربوط به محرک های بیرونی ست ، بلکه دانش آموز به دلیل یک اتفاق و یک مسئله دچار حواس پرتی می شود . انتظارات بیش از حد والدین ، کمبود محبت و نشاط در خانواده ، برخورد نامناسب یک معلم ، مقایسه ی کودک با دیگر همکلاس ها می تواند عاملی برای حواسپرتی باشد .
انجام چند کار باهم : هنگامی که حجم کار زیاد است و دانش آموز مجبور است هم زمان چند کار را با هم انجام دهد طبیعی است که نمی تواند به اندازه ی کیفیت یک کار تمرکز داشته باشد . در این شرایط توجه انتخابی تقسیم می شود و تمرکز را برای دانش آموز سخت می کند .
1 – لیست تهیه کردن و یادداشت نوشتن در هر سنی می تواند به افزایش تمرکز کمک کند . حواسپرتی دانش آموزان ابتدایی بیشتر به این دلیل است که آن ها برنامه ریزی ذهنی ندارند و همین امر موجب حواسپرتی بیشتر در آن ها می شود .
2 – خواب و تغذیه ی دانش آموز دو عنصر اصلی یادگیری موثر هستند . بهتر است همیشه در مورد ساعت خواب و میزان غذایی که می خورد حساس باشید . زیرا کودک خسته و گرسنه همیشه سر کلاس حواسپرت است .
3 – هرگز بیش تر از انتظار کودک از او توقع نداشته باشید . شما والدین باید بدانید توانایی کودک شما چه قدر است و در همان محدوده ی توانمندی هایش از او انتطار داشته باشید .
4 – نه تنها از کودک توقع بیش از اندازه نداشته باشید بلکه سعی کنید هیچ وقت او را با دیگران مقایسه نکنید .
5 – از معلم کودک خود بخواهید برای کاهش میزان حواسپرتی اش ، به او مسئولیت بدهد و در کارهای گروهی او را شرکت دهید .
6 – اگر اضطراب و افسردگی را از دانش آموز بگیرید ، بسیاری از مشکلات او را حل خواهید کرد . دانش آموزی که مدام نگران است و خلق پایین دارد به راحتی دچار حواسپرتی می شود . پس ایجاد اعتماد به نفس در رفع حواسپرتی کودکان بسیار موثر است .
8 – هرگز کودک حواسپرت را به جهت عدم توجه و تمرکز سرزنش و تنبیه نکنید بلکه او را کمک کنید تا بتواند میزان توجه انتخابی خود را بیشتر کند .
9 – روش تدریس معلم در حواسپرتی کودکان بسیار موثر است . اگر معلم مطالب درسی را همراه با شکل و تصویر رنگی یا مثلا شعر و داستان و یا حتی موسیقی همراه کند ، دانش آموز جذب مطالب می شود و کمتر تمرکز خود را از دست می دهد .
10 – نحوه ی نشستن دانش آموز یکی از عوامل مهم حواسپرتی در کلاس درس است . دانش آموزی که مدام سرش روی میز است یا پاهایش را دراز می کند و با حالت خوابیده درس گوش می دهد ، تمرکز کمتری نسبت به بقیه دانش آموزان دارد .
11 – غالبا کودکانی که تصور منفی از خود دارند و به نوعی خودپنداره ی شکل گرفته ی آن ها “من نمی توانم” است بیشتر از دانش آموزان دیگر دچار حواسپرتی می شوند .
12 – بعضی از بازی ها مانند ماز ، پازل و استفاده از دو شکلی که تفاوت های جزیی در آن ها وجود دارد و کودک باید این تفاوت ها را پیدا کند می تواند نقش مهمی در افزایش توجه و تمرکز دانش آموزان داشته باشد .
آرامش و تصورات مثبت
ترکیب تکنیکهای ساده آرامش بخش، مانند کشیدن نفس عمیق، و تصور امور مثبت به ذهن کمک میکند تواناییاش برای یادگیری افزایش یابد. ذهن ما از قابلیتهای گوناگون و باور نکردنی برخوردار است. برای مثال تحقیقات نشان میدهند اگر شخصی در ذهن خود انجام تمرینات ورزشی را تصور کند، هنگام انجام آن تمرینات در عالم واقع، عملکرد بهتری خواهد داشت. به همین دلیل است که کودکان بیش فعال میتوانند «تصور کنند» که در کلاس به صحبتهای معلم توجه میکنند یا در حال انجام تکالیف خود هستند و در نتیجه این تصور، عملکرد واقعی آنها نیز در زندگی بهبود مییابد. شما نیز میتوانید در این کار به فرزندتان کمک کنید. حتی خود نیز میتوانید از این راه استفاده کنید و شاهد نتایج باور نکردنی آن باشید.
بازی با سکهها
این بازی را هم والدین دوست دارند هم کودکان. علت علاقه والدین این است که این بازی باعث بهبود حافظه کودک شده و توجه و تمرکز او را افزایش میدهد. کودکان نیز از ریتم تند بازی و سرگرم کننده بودن آن لذت میبرند. برای شروع شما به چند سکه، یک جعبه کفش یا در آن (برای پوشاندن سکهها) و یک ساعت یا تایمر نیاز دارید. ابتدا 5 عدد از سکهها را انتخاب کنید (مثلا 3 عدد 50 تومانی و 2 عدد 25 تومانی).
بهتر است اندازه و رنگ سکهها با هم متفاوت باشند. سپس آنها را به ترتیب دلخواه خود بر روی زمین بچینید. حال از فرزندتان بخواهید خوب به سکهها نگاه کند و ترتیب آنها را به خاطر بسپارد. سپس با استفاده از جعبه کفش، روی سکهها را بپوشانید و از فرزندتان بخواهید با استفاده از سکههای باقی مانده، آنچه را دیده است دوباره برای شما درست کند. این کار فرزندتان را زمان بگیرید. هر چه سرعت او در چیدن دوباره سکهها بیشتر باشد، امتیاز او بیشتر خواهد بود. پس از اتمام کار او، جعبه کفش را از روی سکههای قبلی بردارید و با ترتیب سکههایی که فرزندتان چیده است مقایسه کنید.
اگر ترتیب آنها غلط بود از او بخواهید دوباره سکهها را بچیند. او باید آنقدر این کار را تکرار کند تا به نتیجه درست برسد. شما میتوانید با تغییر چیدمان سکهها به سلیقه خود، بازی را دشوارتر یا سادهتر کنید. همچنین میتوانید از انواع گوناگون سکه استفاده کنید. در نظر گرفتن یک جایزه نیز در افزایش انگیزه فرزندتان موثر خواهد بود. با تکرار این بازی، به مرور متوجه افزایش تمرکز و حافظه فرزندتان خواهید شد.
جدولها و پازلهای تصویری
شاید به نظر ساده بیایند، اما جدولها و پازلهای تصویری یکی از بهترین ابزارهای افزایش تمرکز کودکان بیش فعال هستند. جدول، ترتیب حروف و چینش صحیح آنها را به کودک آموزش میدهد در حالیکه پازلهای تصویری، که برای پیدا کردن هر تکه مناسب باید توجه و تمرکز زیادی به خرج داد، تمرکز و توجه کودک را افزایش میدهند.
یگانگی ذهن و بدن
یک مثال ساده از این تکنیک این است که از فرزندتان بخواهید بر روی صندلی بنشیند و تکان نخورد. سپس خودتان مدت زمانی را که فرزندتان میتواند بدون تکان خوردن بر روی صندلی بنشیند اندازهگیری کنید. نشستن بی حرکت کودک بر روی صندلی یک عمل فیزیکی است که به بدن او مربوط میشود. اما این سکون میتواند به مرور در ذهن و فعالیتهای ذهنی او نیز تاثیر گذار باشد. با انجام این کار، ارتباطات عصبی مغز و بدن تقویت میشوند و خود کنترلی کودک افزایش مییابد. برای مشاهده نتایج این تکنیک، فرزندتان باید این تکنیک را چندین بار تکرار کند. مطلوب این است که هر بار مدت زمانی که فرزندتان بر روی صندلی مینشیند افزایش یابد.
بازیهای فکری
بازیهای فکری به افزایش دقت و توجه کودک کمک زیادی میکنند. این بازیها معمولا بسیار جذاب و مفرح هستند. به همین دلیل کودک برای بازی از خود اشتیاق زیادی نشان میدهد. در عین حال بدون اینکه خود متوجه باشد در حال تقویت حافظه خود است. بازیهای فکری منجر به تقویت چرخههای تفکر در ذهن میشوند. در نتیجه به مرور عملکرد ذهن بهبود مییابد. انواع گوناگون این بازیها در بازار موجود هستند. فقط هنگام انتخاب آنها باید به سن فرزندتان توجه داشته باشید.
بازیهایی که برای کودک خیلی سخت باشند، نه تنها تاثیر مثبتی بر او ندارند، بلکه منجر به دلزدگی و نا امیدی او نیز میشوند. توجه داشته باشید که فرزند شما نمیتواند تمام این تمرینات را به تنهایی انجام دهد. برای اینکه فرزندتان از این تمرینات بیشترین بهره را ببرد، لازم است خود شما به عنوان یک راهنما همواره در کنار او حضور داشته باشید و در صورت لزوم به او کمک کنید. این تمرینات نه تنها به تقویت قوای ذهنی فرزند شما کمک میکند، بلکه باعث بهبود روابط او با شما نیز میشود.
انجام این تمرینات به بهبود شرایط فرزند شما کمک بسیاری میکند، اما این بدینمعنا نیست که فرزند شما از مراجعه به یک متخصص بینیاز است. لازم است چنین کودکانی همواره تحت نظر یک متخصص کودکان و یک روانشناس باشند. ممکن است برای کنترل وضعیت کودک داروهایی توسط متخصصان تجویز شود که مصرف آنها برای کودک ضروری باشد.
