به گزارش سرویس فرهنگ و هنر ساعدنیوز، ترگل که زندگی خانوادگی خوبی ندارد دلبستهٔ عباس است، اما پدرش با ازدواج آن ها مخالف است. ترگل از خانه می گریزد و با عباس ازدواج می کند. عباس که قصد دارد برای کار به جزیره کیش برود، ترگل را نزد مادرش به روستا می فرستد…
صحبت کردن در مورد گل یخ کار چندان آسانی نیست، مخصوصاً اگر بدانی فیلمنامه، اقتباسی است از یکی از قصه های قدیمی نه چندان خوش نام تاریخ سینمای ایران که در سال های اولیه دهه چهل شمسی بانام سلطان قلب ها ورد زبان مردم کوچه و خیابان بود. سلطان قلب های پور احمد اما فیلمنامه نسبتاً هدفمندی دارد. این هدفمندی، البته از سوزناکی ملودراماتیک کار کاسته و روابط؛ آدم های قصه را بیش از اندازه خشک و قرار دادی جلوه گر ساخته. تاکید بر فیلم در فیلم بودن قصه و دروغین بودن ماهیت آن، زهر عنصر تصادف را تا حدود زیادی گرفته و در عوض به آن، کیفیتی روباه گونه داده. این روباه گونگی را در نیم ساعت ابتدای قصه می توان دید؛ در صحنه هایی که تصادفی بودن ماجراها کاملاً عمدی به نظر می رسد. به واقع پور احمد فیلمنامه نویس دست به یک تجربه گری زده است. تجربه ای در زمینه محتوای فیلم های قدیمی فارسی که جسارت یک فیلمساز و فیلمنامه نویس کار آزموده پشتوانه آن است. بستری که برای آزمودن این تجربه تازه انتخاب شده اما چندان غنی و هموار نیست. غالب ملودرام های تجاری باب روز اما محدودیت های خاص خود را دارد. پور احمد تلاش کرده از پس محدودیت های قصه ای کار بر بیاید اما در پایان، قافیه را کاملاً باخته.از این منظر ، پایان خوش تحمیلی قصه او بیش از اندازه طولانی است یا به خیلی سوال ها در رابطه با شخصیت ها جواب داده نمی شود. مثل این که کس و کار مرجان دختر پولدار قصه کجایند یا این که او با چه کسی تلفنی صحبت می کند؟ تحویل یکباره مرجان به خاطر چیست؟ فیلمنامه، اما قصه سر راستی دارد. این سر راستی به اضافه صداقت پور احمد دربرخورد با چنین مضمونی پشتوانه کار است. گل یخ به واسطه چنین پشتوانه ای می توانست فیلمنامه ای تاثیرگذار و جریان ساز باشد. اما در صورت فعلی، سوژه ای است که بیهوده به هدر رفته است.قصه اصلی فیلم با وقوع زلزله آغاز می شود. در این لحظه به ساعت نگاه می کنم. 25 دقیقه از شروع فیلم گذشته است 25 دقیقه گذشته و فیلم، تازه شروع می شود! معنای این حرف آن است که فیلمنامه، شکست مطلق داشته است. فیلم، به جای این که گیتار زدن های عاشقانه گلزار را در لا به لای داستان و برای تغییر ذائقه تماشاگر و ایجاد فضای تنفسی در هول و ولای صحنه ها قرار بدهد؛ از آن جایی که این گونه صحنه ها اساساً در هیچ جای قصه وجود ندارد؛ از همان آغاز نداشته های خود را رو می کند. به عبارت دیگر، قصه سر دستی فیلم، فقط بهانه ای است تا گلزار بزند و بخواند و عینک دودی بزند و تماشاگر هم تعداد معتنابهی فضاهای خوش آب و رنگ ببیند. اصلاً هم متوجه نشود که بالاخره این عباس، قرار بوده عاشق سینه چاک ترگل باشد. ازآن عاشق هایی که مرگ معشوق را هرگز باور نمیکند و صبح را با یاد او به شب می رساند. (آن گونه که ترگل است.)کیومرث پور احمد یک بار دیگر خواسته است یک فیلم تجاری بسازد. فیلم، تجاری است اما فیلمنامه اش خوش ساخت نیست. قصه فیلم حتی قوت سلطان قلب ها را هم ندارد! قصه (مانند موارد مشابه) اساسا ً بر تصادف استوار است. این که آدم ها همدیگر را نمی بینند و از کنار هم می گذرند. اما همین تصادف ها در فیلمنامه های خوش ساخت تجاری چنان با آب و تاب و پر تعلیق رخ می دهند که باور پذیر جلوه می کنند و بی منطق در روایت قصه، در لا به لای هول و لای چه خواهد شد، گم می شود.همه حلقه های مفقود قصه خیلی سریع رو می شوند. زن دوم، بی مقدمه می فهمد که ترگل، همسر عباس است؛ برای صحنه آواز خوانی کودک، از میان تمام سالن های شهر، همان جایی انتخاب می شود که ترگل در حال کار است؛ از بین تمام بچه های داوطلب، فقط دختر ترگل است که انتخاب می شود؛ عکس های عروسی ترگل و عباس در همه جا وجود دارد و ...پور احمد می کوشد از یک تمهید جذاب دیگر بهره ببرد؛ از مثلث عشقی ، اما خیلی راحت، یکی از سه ضلع مثلث خودش را کنار می کشد. بدون این که اجازه بدهد، عباس، در میان دو نفر دیگر گیر کند و فیلم، هیجان انگیزتر و غیر قابل پیش بینی تر شود. قصه با خواندن ترانه ای به پایان می رسد که زدن به سیم آخر را بارها تکرار می کند آیا این بدان معناست که کیومرث پور احمد آگاهانه، قید قصه و شخصیت پردازی و منطق داستانی (و از این جور عناصر کم ارزش در سینمای تجاری ) را زده است؟ احتمالاً چنین است. چرا که در انتها حتی کلمه پایان روی فیلم گل یخ نقش می بندد. اما گلزار همچنان می خواند که: بزن به سیم آخر!پور احمد را با فیلمنامه ها و فیلم های مختلفی می شناسیم که حاصل این شناسه، بضاعت فراوان او در به کارگیری عناصر مختلف سینمایی به نحو مناسب است. کارنامه پرفیلم پور احمد نشان می دهد که او علاوه بر معرفت نسبت به اصول درام پردازی، دغدغه های آکنده از احساس و عاطفه دارد و با تلفیق این دو حیطه، آثار به یاد ماندنی و در اوج آنها شب یلدا را ارائه داده است. جایگاه گل یخ در این میان چیست؟ اگر بخواهیم با نگاهی بدبینانه به قضیه بنگریم گل یخ داستانی کلیشه ای با روابط باسمه ای بین آدم ها و موقعیت های حادثه محور و نه منطق دار دارد. به عبارت دیگر گل یخ بر مبنای اصول وعناصر فیلم فارسی و فیلم هندی شکل گرفته است اما نکته ای که در این بین وجود دارد، آگاهی پور احمد از کاری است که می کند. آثاری از قبیل گاویار، به خاطر هانیه، تابستان سال آینده، قصه های مجید و ... نشان می دهد پور احمد نسبت به ساختن آثاری با فرم های دیگر توانایی فراوان دارد و گل یخ حاصل پردازش او در حیطه هایی دیگر است. مهم تر از این آگاهی و وقوف ، صداقت پور احمد است. او از همان ابتدا و حتی از تیتراژ که یاد سلطان قلب ها و نام محمد علی فردین را در بردارد، صادقانه حیطه مضمونی اثرش را با مخاطب در میان می گذارد و با تمهید هندی خواندن کوکب خانم، به سادگی اعلام می کند که روایت اثر او بی شباهت به وقایع فیلم هیا هندی نیست. آن چه اهمیت دارد تسلط پور احمد بر درام پردازی در همین محدوده خاص است. او به خوبی می داند کجا مخاطب را به گریه بیفکند و کجا به خنده وادارد و همین امر، حتی اگر در قالبی طراحی شده باشد که چندان موافق طبع و ذائقه سینمایی ما نباشد، باز هم غنیمت است، چه آن که بسیاری از مدعیان حتی در همین محدوده هم توانایی ندارند. گل یخ را کم اهمیت نپنداریم.دیدن گل یخ از کیومرث پور احمد، کار سختی است. باورش مشکل است ،نویسنده فیلمنامه قرص و استواری چون شب یلدا، واریته ای همچون گل یخ بنویسد. حتی بر اساس یک فیلم فارسی مشهور هم می شود یک فیلمنامه خوب نوشت.اما فیلمنامه گل یخ شاید بسیار بیش از سلطان قلب ها سوراخ سنبه دارد. تمامی اجزای فیلم وابسته به حوادث بی منطق و تصادف های خنده دار و صدالبته از نوع بد هندی اش هستند . فیلم پر از آوازه و کافی شاپ است. نقاط کلیدی فیلمنامه کاملاً بر اساس تصادف های سست بنا شده اند. صحنه های پر شماری در فیلم هست که با یک لحظه دیر و زود رسیدن، یک لحظه به سمت دیگری نگاه کردن و یا یک لحظه فکر کردن می توان پایان فیلم باشد. پور احمد باید در اذهان به وقار و پختگی قصه های مجید و شب یلدا بماند. ساخت گل یخ توسط پور احمد یک اتفاق باور نکردنی و ناخوشایند برای سینمای ایران است. پدر بی پولی بسوزد!پور احمد آدم پر احساسی است واز این احساس همیشه در نوشته ها و فیلم هایش به وفور خرج می کند؛ حتی وقتی سریال پلیسی سرنخ را می سازد. حالا حساب کنید همین پور احمد بخواهد یک فیلمنامه ملودرام عاشقانه بنویسد که ساز و آواز هم قرار است چاشنی اش باشد. بازار دل و قلوه در فیلم داغ است. فیلمنامه نویس کهنه کار این بار چشم بر منطق فیلمنامه ای و ضرورت های ماجراها بسته و قصه ای پراز اتفاق و اگر مگر و تصادف نوشته است که حس و عشق از آن سر می رود. به نظرم این که فیلمنامه نویس فقط شب یلدای یک مرد را ریز بینانه و موشکافانه و پر وسواس تحریر کند، خیلی بهتر از آن است که سرگذشت هفت ساله چندین نفر را عجولانه، کلی و کم دقت با قلم خود رقم بزند.طبق معمول فیلم هایی هم که یک اسپانسر صنعتی پشت سرشان است، در این فیلم هم تبلیغات کاشی... ذوق می زند.اما به هر حال دیدن گل یخ را به زوج های جوان توصیه می کنم.پور احمد می گوید: «ما چون خیلی به پول احتیاج داشتیم و به فردین هم از بچگی علاقه مند بودیم به پیشنهاد یکی از دوستان با کار روی فیلم سلطان قلب ها که خط داستانی خوبی دارد و هنوز تازه است فیلمنامه را نوشتم و فیلم را ساختیم»این، هیچ ایرادی ندارد. تیتراژ فیلم نیز گل یخ به زنده یاد محمد علی فردین تقدیم شده و تاکید شده که بر اساس فیلم سلطان قلب ها ساخته شده است. این کار نیز ایرادی ندارد بلکه درست و پسندیده است. در سینمای جهان اقتباس از آثار گذشته رایج است. فیلم سازان به سراغ آثاری می روند و به شیوه خود از خصوصیات آنها استفاده می کنند و تلاش آنها در ارائه اثری نو و هم خوان بازمانه است.اما اشکال کار گل یخ در این است که با موجود بودن منبع اصلی، فیلمی ساخته می شود که هم ایرادات کار قبلی را دارد و هم به آن می افزاید.پور احمد فیلم سازی است که می داند فیلمنامه چیست، بنابراین وقتی که با انبوهی اتفاقات اتفاقی، تحول یک شبه بعضی از آدم ها، بی توجهی به روابط علت و معلولی آدم ها و.... مواجه می شویم. باید پرسید احتیاج به پول وعلاقه به فردین بهانه درستی است تا این ضعف های جدی را ندیده بگیریم؟ انتظار این نیست که بر اساس سلطان قلب ها فیلمی برجسته و هنرمندانه ساخته شود، اما این انتظار طبیعی است که گل یخ نمی بایست این همه مشکلات را با خود یدک بکشد. مگر ساخت فیلم به بهانه سینمای بدنه و مخاطب عام، باید سرسری گرفته شده و سر هم بندی بشود؟ این که اهانت به شعور مخاطب و توجیه ناپذیر است.پور احمد در خواهران غریب با همین دغدغه ها روبه رو بود. جدایی زوجی که به ناگزیر از یکدیگر دور می افتند و سرانجام در کنار یکدیگر قرار می گیرند. حرکت از درون یک آشفتگی که نتیجه آن تنهایی، رنج و دوری است و رسیدن به وصل و عشق که تکیه گاهی است برای این آدم ها. اما در آنجا حداقل با فیلمنامه و فیلمی نسبتاً قابل باور و منسجم روبه رو بودیم که برای تماشاگرش ارزشی قائل بود.آیا گل یخ نتیجه دلسردی وبی تفاوتی پو ر احمد است؛ آیا... آن چه که می بینیم آب نباتی است با طعمی گس؟!
کیومرث پوراحمد کارگردان، فیلمنامه نویس، تدوینگر و تهیه کننده ایرانی است. او دانش آموخته رشته کارگردانی سینما است.پوراحمد کارش را با نقدنویسی آغاز کرد و از 1353 با دستیاری در مجموعه تلویزیونی آتش بدون دود وارد سینما شد.مادرش، پروین دخت یزدانیان با بازی در فیلم های او، کار بازیگری را آغاز کرد و آثار برجسته ای با بازی او به ثبت رسید. پوراحمد کارگردانی و نویسندگی فیلم های سینمایی بسیاری از جمله کفشهایم کو؟، 50 قدم آخر، شب یلدا و اتوبوس شب را برعهده داشته است.
گوهر خیراندیش، محمدرضا گلزار، ویشکا آسایش، آلما اسکویی، فیروز صباغی، بابک نوری، فریده سپاه منصور، الناز شاکردوست، میثم معراجی، مجید کرباسیان، افشین رضایی، نوبر قنبریان، سحر جهانگرد، لیما پرشه
تهیه کننده: غلامرضا موسوی،موسیقی: فردین خلعتبری، فیلمبردار: امیر کریمی، تدوینگر: کیومرث پوراحمد، مدیر تولید: بهرام محمدی پور، دستیار کارگردان:نگین موسوی، مجید کرباسیان، افشین رضایی، خواننده تیتراژ: آلما اسکویی،حمید حامی، بازیگردان: گلاب آدینه
ژانر :درام
زبان : فارسی
امتیاز IMDb: امتیاز 4.0 از 10
