به گزارش سرویس فرهنگ و هنر ساعدنیوز، محمود، که نقاش ساختمان است و از همسرش زهرا جدا زندگی می کند، تصمیم دارد برای کار به ژاپن برود. محمود همسرش را به محضر می برد تا او را طلاق بدهد، ولی محضردار گواهی عدم حاملگی زن را می خواهد و آن ها ناگزیر به آزمایشگاه می روند. جواب آزمایش زهرا، به رغم تصور آن ها، مثبت است و زن و شوهر جوان چاره را در سقط جنین می بیند، اما هزینه سنگین سقط جنین و توقیف پزشکی که به آن ها معرفی شده موجب می شود که آن دو به پیرزن قابله ای مراجعه کنند که درانبار مخروبه ای در خارج شهر سکونت دارد. موقعی که زهرا با اکراه و دلهره به اتاق پیرزن قابله پا می گذارد محمود با مردی رو به رو می شود که همسرش پس از سقط جنین فوت کرده و برای مرافعه به آن جا آمده است. محمود و زهرا پس از درگیری با پیرزن و دستیارانش به خانه بازمی گردند و از تصمیم خود منصرف می شوند. دوسال از این ماجرا می گذرد. محمود خانه مسکونی خود را رنگ می زند و زهرا برایش چای می آورد. پسر کوچکشان در یکی از اتاق ها بازی می کند.
سینماگران کشور با بالا رفتن سن، اغلب به تولید آثاری اجتماعی گرایش پیدا می کنند که سیروس الوند یکی از شاخص ترین آنها محسوب می شود که بخش اعظم ساخته هایش تمی این چنینی دارد.
اما 'یکبار برای همیشه' را می توان به جرات بهترین ساخته سینمایی الوند به حساب آورد که عمده قدرت خود را از فیلمنامه درخشان خود گرفته است.
الوند که در سال های ابتدایی دهه پنجاه به عنوان فیلمنامه نویس وارد عرصه سینما شد، در 'یکبار برای همیشه' دست روی وقایع روز جامعه گذاشته و بحث مهاجرت به ژاپن را که در آن سالها میان جوان ها بسیار داغ بود، در مرکز قصه قرار داده و درام خود را اینگونه پیش برده است.
الوند ماجرای ساده و بارها تکرار شده زن و شوهری از طبقه پایین جامعه را این بار با ریزه کاری های بسیار پیش برده و کلیشه ها را کاملا در خدمت داستان قرار داده است.
برای مثال می توان به جنگ زده بودن 'محمود' و 'زهرا' اشاره کرد که به تنهایی هایشان رنگ و بوی دیگری بخشیده و آن را از نمونه های مشابه خود متمایز ساخته است.
نکته دیگر باورپذیری ارتباط میان این دو است که برخلاف کلیشه ها از کار درآمده و برای تماشاگر کاملا ملموس جلوه می کند.
وی با انتخاب شغل نقاش ساختمان برای 'محمود'، به شکل ظریفی از استعاره بهره گرفته و آن را به زندگی آشفته و بی رنگ و روی 'محمود' و 'زهرا' پیوند زده است.
شخصیت 'محمود' با همه مصائب و گرفتاری هایش برای مخاطب دوست داشتنی و قابل لمس است که همین نکته کلیدی پایه محکمی برای موفقیت فیلم شده است.
در نقطه مقابل 'زهرا' که تا حدودی از کلیشه های قدیمی صدمه خورده، نقش کمرنگ تری نسبت به 'محمود' در پیشرفت قصه داشته و فقط در بخش های پایانی از کلیشه زن مظلوم ستم دیده فاصله گرفته و کنشمند رفتار می کند.
الوند فیلمنامه خود را تا سکانس آخر خوب پیش برده اما با یک پایان خوش که چندان به داستان نمی چسبد، کیفیت کار خود را اندکی پایین آورده و مهمترین بخش فیلمنامه را ضعیف از کار درآورده است.
بسیاری از منتقدان و نویسندگان سینمایی که سیروس الوند نیز زمانی در زمره آنها به حساب می آمد در رابطه با او به یک نکته اذعان دارند و آن این است که ساخته های الوند به لحاظ تکنیکی در سطح استاندارد سینمای ایران قرار دارند.
'یکبار برای همیشه' را می توان سرآمد همه آنها دانست چرا که به لحاظ کارگردانی، ضعف چندانی در آن به چشم نمی خورد. وی در دکوپاژ فیلمنامه نیز عالی عمل کرده و تک تک پلان ها حساب شده به نظر می رسند.
برای مثال می توان به سکانس رفتن این دو به محل سقط جنین اشاره کرد که تعلیق مناسبی در آن جریان دارد و الوند با قرار دادن مرد مصیبت زده ای که همسرش را بواسطه عمل غیر استاندارد از دست داده، کیفیت غریبی به فضای این بخش بخشیده است.
وی در انتخاب بازیگرانش هم هوشیارانه کار کرده و از این رهگذر کیفیت ویژه ای به تصاویر اثر خود بخشیده است.
فیلم هایی از جنس 'یکبار برای همیشه' که شخصیت محور هستند، نیاز مبرمی به بازیگران حرفه ای و باسابقه دارند که در غیر این صورت لطمات جبران ناپذیری را تجربه خواهند کرد.
در 'یکبار برای همیشه' خوشبختانه این اتفاق رخ نداده و گروهی از بازیگران خوب سینمای ایران در این فیلم گردهم آمده اند که از نقش های اصلی تا فرعی را در بر می گیرند.
'خسرو شکیبایی' که در آن سال ها پس از ایفای نقش 'حمید هامون' به ستاره سینمای ایران تبدیل شده بود، انتخاب فوق العاده ای برای نقش 'محمود' بوده و کاملا با خصوصیات بیرونی و درونی این شخصیت همخوانی دارد.
به جرات می توان گفت که شکیبایی به تنهایی نیمی از بار فیلم را به دوش کشیده و با بازی درخشانش جلوه خیره کننده ای به فیلم بخشیده که 'فاطمه معتمدآریا' آن را تکمیل کرده است.
وی در نقشی که از گزند کلیشه ها در امان نبوده، بازی خوبی را ارائه کرده که استحقاق دریافت سیمرغ بلورین جشنواره فجر را داشت.
در نقش های فرعی نیز 'مرتضی احمدی' و 'جهانگیر فروهر' خوش درخشیده و بازی های درجه یک بازیگران نقش های اصلی را کامل کرده اند.
'یکبار برای همیشه' در کارنامه فیلمسازی با سابقه همچون سیروس الوند فیلم ماندگار و جذابی است که متاسفانه همچون ستاره هالی فقط یک بار در آسمان سینمای الوند ظاهر شد.
فیلم یاد شده هنگام نمایش در جشنواره یازدهم فیلم فجر با واکنش های مثبت نویسندگان و منتقدان روبرو شد و از سوی مردم نیز مورد توجه قرار گرفت.
اما با وجود نامزد شدن در شش رشته، فقط دو سیمرغ بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول زن را به خود اختصاص داد.
خسرو شکیبایی، فاطمه معتمدآریا، مرتضی احمدی، جهانگیر فروهر، میرصلاح حسینی سعیدآباد، محمدرضا رضوی نیا، مهدی آرین نژاد، پرویز زندری، مختار سائقی، محمد خسروی، مجید علی زاده، محسن قاضی مرادی، فتانه آصف، افسانه چهره آزاد، رویا قصرلقمانی، علی حق فروش، شهلا مؤمنه، کاظم درویش
کارگردان: سیروس الوند
نویسنده: سیروس الوند
تهیه کننده: مجید مدرسی
ژانر : اجتماعی – خانوادگی
زبان : فارسی
