به گزارش سرویس فرهنگ و هنر ساعدنیوز، فیلم داستان گروگانگیری است که در یک نشریه اتفاق می افتد.
کمدی های صمدی چون «آپارتمان شماره 13» (1369) و «دونفر و نصفی» (1370) هر چند آثار برجسته ای نیستند ولی کمدی های آبرومندی به شمار می آیند. صمدی در دوازدهمین اثر خود «کلانتری غیر انتفاعی» مجددا گونه کمدی را (البته این بار با تمرکز بر مخاطبین کودک) برگزیده است.کلانتری غیر انتفاعی داستان آشنایی را در سینمای کودک دستمایه خود قرار می دهد. مسئله گروگان گیری و دزدیدن و حبس کردن بچه ها را قبلا در فیلم هایی چون «دزد عروسکها» (محمدرضا هنرمند) دیده بودیم. در دزد عروسکها در مسئله دزدیدن و حبس کردن عروسک ها و سپس بچه ها جنبه فانتزی قضیه پررنگ تر است و فضای فانتزی اثر به برگ برنده فیلم تبدیل شده است.در «کلانتری غیر انتفاعی» مسئله گروگان گیری در ترکیبی از واقع گرایی و لحظات کمیک و کارتونی شکل می گیرد. البته جنبه کارتونی و کمیک گروگان گیر پر رنگ تر است. چنین شیوه داستان پردازی البته برای کودکان شیوه ای سرگرم کننده است ولی از سویی دیگر باعث می شود تا وجه واقع گرای درام کم رنگ و تحت الشعاع یک کمدی خیال پردازانه قرار بگیرد.به همین جهت است که تماشاگر نمی تواند نگون بختی شخصیت های اصلی را باور و با آنها همذات پنداری کند. مشکل فقر و بیکاری شخصیت های اصلی در طول فیلم به شوخی برگزار شده، و به هیچ وجه جدی گرفته نمی شود حتی گاه تماشاگر حس می کند که مشکل آنها به هجو کشیده شده است. گویی خود بچه ها هم مشکلات آنها را جدی نمی دانند و بیشتر به دنبال ماجراجویی و تفریح کردن هستند.ارتباط عاطفی و صمیمیتی که باید تدریجی و گام به گام میان بچه ها و گروگان گیرها شکل بگیرد بطور ناگهانی پس از تنها شدن آنها در دفتر انتشارات حادث می شود. صمیمیتی که پس از عملیات خشن و خرابکارانه و البته کمیک گروگان گیرها در دفتر انتشارات (که بچه ها را می ترساند) ناگهان و بدون زمینه چینی لازم به نظر می رسد.صمدی در کلانتری غیر انتفاعی، ترکیبی از ایده های موفق فیلم های ژانر کودک را در فیلم خود گردآورده، از قضیه گروگان گیری که بگذریم. (که در آغاز نقد به آن اشاره شد.) کلانتری که اعضایش را عده ای پیرمرد تشکیل می دهند، ایده اش کاملا برگرفته از فیلم مدرسه پیرمردها (علی سجاد حسینی) به نظر می رسد.تاثیر پذیری از فیلم های دیگر را به راحتی می توان در جزییات فیلم کلانتری غیر انتفاعی پی گرفت. مثلا شوخی با پرتاب هندوانه ها یادآور شوخی مشابهی در «دزد عروسکها» است. صمدی حتی برخی از ایده ها را عینا از فیلم های کمدی سایرین برداشته و آنها را حتی با همان بازیگر تکرار می کند. مثلا شخصیت عکاس مجله (علی سلیمانی) که عینا عکاسی مجلس عروسی (با بازی خودش) در سریال اشک هاو لبخندها (حسن فتحی) را به یاد می آورد.کلانتری غیر انتفاعی گاه به موضوعاتی می پردازد که مناسب مخاطب کودک نیست. در فیلم موتور محرکه درام توطئه صاحب انتشارات (مهران رجبی) است که مقاصدی سیاسی را دنبال می کند تا دست به تبلیغات بزند و در مقابل خبرنگاران داخلی و خارجی مظلوم نمایی کند. (هرچند ماهیت اصلی توطئه تا انتهای فیلم مبهم می ماند) چنین مضمون سیاسی برای مخاطب کودک قابل درک نیست و اصولا نمی تواند جذابیتی داشته باشد. این مسئله که صاحب انتشارات مخفیانه زن دیگری اختیار کرده، و این دو زن در نهایت یکدیگر را پیدا می کنندو در مورد اینکه چطور فریب مرد را خورده اند با هم صحبت می کنند، هم نمی تواند موضوعی مناسب برای کودکان باشد.صمدی به برخی از صحنه های کلانتری غیر انتفاعی به سان برخی از فیلم هایش مثل اتوبوس، حال و هوایی نوستالژیک بخشیده است. یونیفرم پیرمردهای کلانتری، مفتشان نظمیه و ارتشان سابق را به یاد می آورد. اتوبوسی که بچه ها و گروگان گیرها را سوار می کند، یادآور اتوبوس قدیمی فیلم «اتوبوس» است. در پایان فیلم هم در فرودگاه با هواپیمایی قدیمی روبرو می شویم. چنین نشانه های نوستالژیکی حال و هوای تازه ای به یک فیلم ژانر کودک می بخشد هر چند بعید به نظر می رسد که برای کودکان ماهیت چنین ارجاعاتی به گذشته قابل درک باشد.صحنه های اسلپ استیک(کمدی بزن و بکوب) فیلم موفق هستند و نشان می دهند که صمدی از تجربیات قابل توجه خود در زمینه ساخت فیلم های کمدی به خوبی استفاده می کند. فلاش بک های(رجوع به گذشته) مربوط به گذشته یکی از گروگان گیرها (امیر جعفری) و اخراج شدن پیاپی او از مشاغلی که قبلا داشته و نیز صحنه ای که گروگان گیرها دفتر انتشارات را بر هم می ریزند از نمونه های قابل توجه اسلپ استیک در فیلم هستند.هر چند در کلانتری غیر انتفاعی سعی شده، منطق حادثه پردازی و روابط علت و معلولی اتفاقات رعایت شود اما در برخی از لحظات، درام شکلی غیر منطقی یا مبهم پیدا می کند. مثلا معلوم نیست که در پایان چگونه توطئه مدیر انتشارات برملا می شود؟ یا اینکه چرا گروگان گیر در فرودگاه داخلی اتوبوس منتظر می ماند تا پلیس سر برسند؟هر چند کلانتری غیر انتفاعی اثری خالی از ضعف نیست و در مجموع فیلم متوسطی در ژانر کودک به شمار می آید. اما در زمانه ای که سینمای کودک از کم رونقی رنج می برد. ساخت چنین فیلم هایی به هر حال امیدوار کننده است تا شاید بار دیگر بتوانیم شاهد رونق سینمای کودک و نوجوان باشیم.
یدالله صمدی کارگردان سینما اهل ایران بود. او فعالیت سینمایی خود را با فیلم «تختخواب سه نفره» به عنوان دستیار کارگردان نصرت کریمی در سال 1351 آغاز نمود و در سال 1363 با ساخت اولین فیلم خود - مردی که زیاد می دانست -، ساخت اوّلین فیلم طنز پس از انقلاب را به نام خود سند زد و با همین فیلم برنده جایزه سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی از سومین جشنواره فیلم فجر گردید.یکی از مهم ترین مولفه های آثار یدالله صمدی توجه به فرهنگ بومی آذری و استفاده از داستان های اصیل این سرزمین است که حاصل آن را می توان در فیلم های اتوبوس (1364)، ساوالان (1368)، دمرل (1372) و سارای (1376) مشاهده نمود.فیلم های آپارتمان شماره 13 (1369)، دو نفر و نصفی (1370) و معجزه خنده (1375) از شناخته شده ترین کارهای صمدی هستند.
امیر جعفری ،مهران رجبی ،مرتضی احمدی ،کیومرث ملک مطیعی ،فردوس کاویانی کوثرخیری ،مختار سائقی ،شهرام قائدی ،باقر صحرارودی ،اتابک نادری ،علی شادمان ،ارسلان قاسمی ،علی سلیمانی ،گوهر خیراندیش ،خسرو خانمحمدی ،آزاده اسماعیل خانی
کارگردان: یدالله صمدی
فیلمنامه نویس: سید مهدی شجاعی،بهزاد بهزادپور
تهیه کننده:کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
نویسنده:مهدی شجاعی
فیلمبردار:حسن پویا
تدوینگر:بهرام دهقان
ژانر :اجتماعی،خانوادگی
زبان : فارسی
امتیاز IMDb: امتیاز 5.5 از 10
