ساعدنیوز
ساعدنیوز

مهارت مدارا؛ تأملاتی اخلاقی درباره حادثه تروریستی مشهد

  شنبه، 20 فروردین 1401   زمان مطالعه 5 دقیقه
مهارت مدارا؛ تأملاتی اخلاقی درباره حادثه تروریستی مشهد
شهادت دو طلبه در حریم امن رضوی به دست دژخیم دشنه به دست، لایه های مختلف جامعه را متأثر ساخته است. ترویج خشونت و ترور در جهان اسلام یکی از فتنه های استکبار برای رخته در صفوف مسلمین است. در گفتگو با دکتر بهمن اکبری پژوهشگر مطالعات حقوق بشر اسلامی به این موضوع پرداخته ایم.

جامعه فرهیخته، جامعه ای متشکل از اشخاص فرهیخته نیست، بلکه مناط فرهیختگی یک جامعه، برقراری جریان فرهنگی مدارا، رواداری و حفظ حقوق دیگران و کرامت انسانی در آن جامعه است.

ساعدنیوز: حادثه تروریستی مشهد و شهادت دو تن از علمای دین در حریم قدس رضوی انعکاس های متعددی در جامعه داشته است. تفسیرهای مختلفی از این حادثه شده است، اعم از تفسیرهای امنیتی، سیاسی، اجتماعی و مذهبی. اما به نظر مهترین عنصر این حادثه که "خشونت" است چندان مورد بررسی قرار نگرفته است. ترور و کشتار و استفاده از خشونت به جای تعامل و مناظره و گفتگو نشان از اغمای رواداری و تساهل در جامعه دارد و فارغ از ریشه های حادثه مشهد که نهادهای امنیتی کشور مسئول بررسی آن هستند و رسانه صلاحیت پرداختن به آن را ندارد، وقوع چنین رویدادهایی به نظر یک زنگ خطر درباره گسترش خشونت در جهان اسلام است. با عنایت به تعالیم نبوی و ائمه معصومین، به نظر حضرتعالی چه تفسیر و تعبیری می توان از این رویداد از منظر اخلاق اسلامی و فرهنگ مدارا ارائه داد؟

دکتر بهمن اکبری: بسم الله الرحمن الرحیم؛ بله این موضوع بسیار مهمی است که نباید از آن غافل شویم. مدارا یک مهارت است. کنترل خشونت یا مدارا از طریق آموزش و فرهنگ میسر است. همان طور که ما برای پرورش اندام، مربی، متن و برنامه غذایی و ورزشی داریم، برای نهادینه کردن مدارا در جامعه هم نیازمند آموزش برنامه مند هستیم. مدارا نیازمند مربی، متن و آموزش مشخص است تا جامعه جسور، متهور و بی احتیاط و بی تأمل به هر سوئی کشیده نشود. ما در جهان اسلام با بی برنامگی در زمینه آموزش مهارت مدارا مواجهیم و نیازمند یک تلاش نخبگانی برای اصلاح این نقص هستیم. این مهارت باید در ساختارهای اجتماعی، حکمرانی و سازمان های غیردولتی نهادینه شود تا یک جریان قوی نخبگانی بر علیه خشونت شکل بگیرد.

همان طور که اشاره کردم، پرورش روحی و رفتاری مستلزم یک برنامه ریزی و کار آموزشی منظم است. خشونت و تنفر در سطح کلامی و رفتاری زمانی رخ می دهد و که ما از فضای "پذیرش دیگری" خارج می شویم. خروج از فضای پذیرش دیگری دقیقاً به معنای مخدوش شدن حرمت "انسان بما هو انسان" است. این لحظه ای است که ضرباهنگ خشونت در جامعه بالا می رود.

خشونت لایه های زیادی دارد؛ خشونت در سطح گفتمانی در میان نخبگان مشاهده می شود. کمترین آسیب این نوع خشونت آن است که ما از یک مناظره علمی سالم بی بهره می شویم. صدای بلند و فریاد کشیدن در جلسات مناظره یا حتی بر سر منابر همگی لایه هایی از خشونت کلامی هستند. خشونت در رابطه معلم و شاگرد یا استاد و دانشجو نیز مشاهده می شود و این خشونت در لایه های مختلف جامعه منتشر می شود تا جایی که این خشونت را در روابط ارباب رجوع و کارمندان در ادارات می بینید. تا مسأله ای پیش می آید، ضرباهنگ خشونت بالا می رود و خواه ارباب رجوع و خواه کارمند، با زبانی خشن گفتگو می کنند.

به طور طبیعی، وقتی فضای عدم مدارا و عدم حرمت دیگری حاکم می شود، جلوه های امنیتی این خشونت هم خودش را نشان می می دهد. فرقی نمی کند که هویت عامل تروریستی حادثه مشهد چیست. این نوع رفتار خشن و حمله به سه عالم دینی در حرم امن الهی و محل عبادت و شهادت دو تن از این عالمان حاکی از یک نقص بزرگ اخلاقی در جهان اسلام است؛ نبودِ مهارتِ رواداری و تساهل. وقتی دو عالم دینی به این حالت دژخیمانه مورد تعرض قرار می گیرند در جایی که حریم عبادت و حرم امن قدسی است، این یعنی، روح مدارا و حق انسان پایمال شده است. این رواداری و تساهل ریشه در تعالیم نبوی و الهی اسلامی دارد و ما از این منظر درباره مدارا سخن می گوئیم نه از منظر لیبرال دموکراسی غربی.

جامعه فرهیخته، جامعه ای متشکل از اشخاص فرهیخته نیست، بلکه مناط فرهیختگی یک جامعه، برقراری جریان فرهنگی مدارا، رواداری و حفظ حقوق دیگران و کرامت انسانی در آن جامعه است. جامعه ای می تواند فرهیخته محسوب شود که تمام نهادهای رسمی و غیررسمی آن جامعه از فرهنگ و روح مدارا و محبت و احترام به دیگری لبریز شده باشند. چنین جامعه ای است که می تواند دعوی فرهیختگی و توسعه یافتگی را داشته باشد و دارای صلاحیت های لازم باشد.

پیامبر اسلام (ص) خود را مأمور "بِمُداراةِ النّاسِ" می داند؛ "أَمَرَنى رَبّى بِمُداراةِ النّاسِ كَما أَمَرَنى بِأَداءِ الفَرائِضِ" (پروردگارم، همان گونه كه مرا به انجام واجبات فرمان داده، به مدارا كردن با مردم نيز فرمان داده است.) مدارا کردن با مردم و رعایت دیگران را رسول گرامی اسلام یک امر الهی می داند. این اساسِ فرهنگ اصیل اسلامی است. مفهوم دیگری که باید به آن در اینجا اشاره کنیم کلمه "رفق" است. رفق و رفاقت یکی از مبانی اخلاق اسلامی است. رفق و مدارا در گفتار و رفتار اولیای الهی ظهور پیدا می کند. باز حدیث نبوی است که می فرماید: "أَعقَلُ النّاسِ أَشَدُّهُم مُداراةً لِلنّاسِ" (عاقل ترين مردم كسى است كه بيشتر با مردم مدارا كند.). بنابراین، بحث ما درباره مدارا و رواداری دقیقاً در چارچوب گفتمان اسلامی است. تأکید پیامبر اسلام بر رعایت مدارا و رفق تا جایی است که می فرماید: "مَنْ حُرِمَ الرِّفْقَ فَقَدْ حُرِمَ الْخَيْرَ كُلَّهُ" (هر كس از مدارا بى ‏بهره باشد، از همه خوبى‏ها بى ‏بهره مانده است.)

بنابراین، من معتقدم که جهان اسلام نیاز به بازخوانی این احادیث پرمغز نبوی دارد. بازگشت به قناعت و آرامش و رضایت خاطر؛ قناعت صرفاً معنای قانع بودن و صرفه جویی ندارد بلکه رضایت خاطر و آرامش داشتن نیز هست. همان آرامشی که در جان مؤمن ظهور می کند. در ماه رمضان اشاره به این نکته نیز خالی از لطف نیست که صوم به معنای "خودنگاهداری" است. همین خودنگاهداری است که منجر به تقوا و پارسایی می شود که فرمود "لعلکم تتقون"! بخشی از این خودنگاهداری، فروخوردن فریادها و نفرت ها است. و ثمره این خودنگاهداری هم باز شدن درهای حکمت به روی بنده صالح الهی است که مزین به "مُداراةِ النّاسِ" است.

پایگاه خبری ساعدنیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

دیدگاه ها
  دیدگاه ها
نظر خود را به اشتراک بگذارید
پربحث های هفته   
فرح پهلوی مورد خیانت پسرخاله اش قرار گرفت/ ایران باید برای پس‌گرفتن پول‌هایش از پهلوی‌ها شکایت کند (545 نظر) خلاقیت یک مادر ایرانی برای ترک سیگار فرزندش حماسه آفرید/ مامان نیست یه پا سیاستمداره واسه خودش+ عکس (435 نظر) خلاقیت منحصربفرد یک ایرانی برای ساختن قلیان با آفتابه حماسه آفرید/ مغزشو باید طلا گرفت+عکس (371 نظر) دانش آموزی که تاخیر معلمشون رو سریع به مدیر مدرسه اطلاع داد🤣/فقط حرفای معلمش.... (314 نظر) ابتکار و نوآوری جالب شاطر ملایری برای رعایت کردن نوبت مشتریان حماسه آفرید/ماشالله به این فکر خلاق+ فیلم (208 نظر) دوچرخه قدیمی در کُنج حیاط دلباز و حوض دار خانه پدری رهبر معظم انقلاب+عکس (189 نظر) خلاقیت خنده دار پدر ایرانی برای نشان دادن وضعیت حساب بانکی اش حماسه آفرید+ویدئو/ماشالا به این هنر و استعداد (167 نظر) نگاهی به رستوران شیک و مجلل علی دایی با چیدمان شیک و منحصر به فرد در شمال تهران+عکس (151 نظر) هدیه شیک و عاشقانه رضا گلزار برای همسرش آیسان خانوم به مناسبت ولنتاین/ چه مرد جنتلمنی!+عکس (126 نظر) رونمایی از کارت عروسی محمدرضا شریفی نیا و آزیتا حاجیان/ کارتی که فامیل را ناراحت و دل ملت را خوشحال کرد+ فیلم (125 نظر) تُرکی صحبت کردن رهبر معظم انقلاب با لهجه ای شیرین و دلنشین+ویدئو/ در خانه با فرزندانتون ترکی صحبت کنین فارسی رو در مدرسه یاد میگیرن (116 نظر) پاداشی حیرت انگیز برای بازیکنان قطر پس از قهرمانی در جام ملت ها/از کیسه خلیفه بخشیدن واقعیت پیدا کرد (115 نظر) ابتکار نو عروس خلاق در پختن مرغ حماسه آفرید/ هزار ماشالله به این ذهن خلاقِ مریض🤣+ عکس (106 نظر) تالار عروسی خاص و لباس عروس شیک و ساده مرجان سلحشوری، دختر تکواندوکار ایرانی/ ماشالا چه عروسی 😍👌+عکس (100 نظر) سبک دکوراسیون منحصربفرد خانه حداد عادل با چیدمان خاص+عکس /شیک در عین سادگی... (95 نظر)
دیگران می‌خوانند   
میز آرایش مجلل همسر بهرام رادان با انواع کرم پودر برند +عکس/خانوم داره برا تولدش آماده میشه! حیاط باصفا و دلباز خانه زیبای سانیا سالاری، ارغوان دلدادگان/ خونه نگو باغ بگو!+عکس چهره واقعی ننه آشوب سریال جیران در دنیای واقعی/ پشت این گریم ترسناک چه چهره معصومی بود+ عکس (ویدئو) خیانت نابخشودنی سمیرا حسن پور به لیندا کیانی در سریال دلدادگان/ چطوری میتونی تو چشاش نگاه کنی آخه نرخ صفر مالیات چیست؟ چه تفاوتی با معافیت مالیاتی دارد؟ با گوش دادن به این پادکست‌ها، چمدان خود را ببندید و به سفری هیجان‌انگیز در دنیای صداها بروید! یک روز به دور از هیاهو، شهرهای دیدنی اطراف استانبول برای سفرهای یک روزه معرفی سامانه چکاوک 2 عکس باورنکردنی و متفاوت از چهره بدون آرایش و روتوش سانیا سالاری، ارغوانِ دلدادگان/ حالا به معجزه لوازم آرایشی ایمان آوردین؟😉 به بهانه تبریک تولد کریم باقری توسط باشگاه پرسپولیس، یادی کنیم از تولد مفصل و باشکوهی که اعضای باشگاه برای آقا کریم برگزار کردن+ویدئو بیوگرافی و زندگینامۀ نابغۀ ریاضی ایران مریم میرزاخانی درخواست شوکه کننده سحر قریشی، یلدای دلنوازان از شاهرخ استخری؛ من طلاق میخوام +ویدئو/ ولی اینا ته دلشون همدیگرو دوست دارن لحظه اضطراب آور انفجار بمب موقع سخنرانی رهبر معظم انقلاب در مسجد ابوذر+ویدئو/ فقط شهامت مثال زدنی رهبر که به خطبه شون ادامه دادن تمجید سانیا سالاری، ارغوان سریال دلدادگان از همسر جواد عزتی+عکس ماجرای خودروی ضدگلوله رهبر معظم انقلاب به روایت سردار نام آشنای سپاه+ویدئو ویدیویی جالب از قرار دادن عکس رهبر انقلاب و پرچم ایران روی دیوار کاخ سفید/ قیافه سردمداران آمریکا با دیدن این فیلم دیدنیه💪 رونمایی از تلخ ترین و دردناک ترین کارت عروسی متعلق به مهرداد میناوند، تازه دامادی که زندگی مشترکش 2 ماه دوام داشت+عکس/ کارتی که دل یه ملت رو خون کرد خلاقیت و ابتکار منحصربفرد راننده تاکسی در خواستگاری کردن از دختر مورد علاقه اش+ویدئو/ کل دوستاشو به صف کرد تا این صحنه رو بسازه! جنجالی‌ترین بابک تاریخ ایران، تبدیل به کاریکاتور شد+عکس اشک های تلخ و احساسی جواد خیابانی در آغوش عادل فردوسی پور در مراسم ختم برادرش+ویدئو/ دو همکار قدیمی و البته عاطفی! مزایده ساعتی که عقربه‌های آن درست در لحظه بمباران اتمی هیروشیا ایستاد+ عکس/ فقط ببینید عقربه ها چجوری ذوب شده فال ابجد روزانه چهار شنبه 2 اسفند 1402 رونمایی از نوه شیرین و چشم رنگی رهبر معظم انقلاب که سایه به سایه در کنار رهبری هستن +ویدئو و عکس/ چه نگاهی هم به پدربزرگشون میکنن😍 فال شمع چهار شنبه 2 اسفندماه 1402 آیا می دانستید احمد مجدزاده معروف به آقای "جدی می فرمایید" و "احمد خطر" حافظ کل قرآن کریم است؟ +سند عجیب ترین فستیوال رسمی اسپانیا/ پریدن شیطان از روی نوزاد! با این ترفند مرتب کردن خانه جذابترین کار دنیاست/ ژاپنی ها ترفند مشهوری دارند به اسم "کن ماری" و برای تبدیل مرتب کردن خانه به یک کار لذتبخش ازش استفاده میکنن فال انبیاء روزانه چهار شنبه 2 اسفند 1402 (عکس) تزیین بسیار زیبای کیک خانگی مینا مختاری، همسر خوش ذوق بهرام رادان/ ببینین چه کرده! ناصرالدین‌شاه در انگلیس؛ اولین باری که شاه ایران «موز» دید فال روزانه امروز چهارشنبه 2 اسفند ماه 1402 کیک تولد متفاوت علی دایی، اسطوره فوتبال ایران به همراه باکس گل شیک +عکس فال قهوه با نشان روز چهارشنبه 2 اسفند ماه 1402 فال حافظ با تفسیر چهارشنبه 2 اسفند 1402 + فیلم (عکس) امضای زیبا مرجان محتشم خانم کوچک سریال پس از باران/ چه هنرمندانه و زیبا از اسمش استفاده کرده رونمایی از دختر زیبای حسام محمودی، هادی سریال گرگ و میش+عکس (تصویر) بدل ناصرالدین شاه که بود؟ شام تولد دونفره عنایت بابای شاهرخ استخری در سریال دلدادگان در یک رستوران شیک و منحصر به فرد+عکس ابتکار و نوآوری جالب شاطر با انصاف یزدی برای یکسان کردن وزن چانه های نان +ویدئو/ دمش گرم کلی هزینه کرده که مدیون مشتری نشه👌 هر آنچه که باید از مصاحبۀ دانشگاه فرهنگیان بدانید/ سوالات قطعی قبولی در مصاحبه فرهنگیان
تیتر امروز   
تمجید سانیا سالاری، ارغوان سریال دلدادگان از همسر جواد عزتی+عکس جنجالی‌ترین بابک تاریخ ایران، تبدیل به کاریکاتور شد+عکس مزایده ساعتی که عقربه‌های آن درست در لحظه بمباران اتمی هیروشیا ایستاد+ عکس/ فقط ببینید عقربه ها چجوری ذوب شده فال ابجد روزانه چهار شنبه 2 اسفند 1402 فال شمع چهار شنبه 2 اسفندماه 1402 فال انبیاء روزانه چهار شنبه 2 اسفند 1402 ناصرالدین‌شاه در انگلیس؛ اولین باری که شاه ایران «موز» دید فال روزانه امروز چهارشنبه 2 اسفند ماه 1402 فال قهوه با نشان روز چهارشنبه 2 اسفند ماه 1402 فال حافظ با تفسیر چهارشنبه 2 اسفند 1402 + فیلم با این ترفند مرتب کردن خانه جذابترین کار دنیاست/ ژاپنی ها ترفند مشهوری دارند به اسم "کن ماری" و برای تبدیل مرتب کردن خانه به یک کار لذتبخش ازش استفاده میکنن قتل پدر با 18 ضربه چاقو /دختر 22 ساله: دیگر خسته شده بودم! نشانه های پیری زودرس پوست / این 5 علامت را جدی بگیرید! بیوگرافی و زندگی ورزشی آندریاس برمه اسطوره فوتبال آلمان+تصاویر جذاب تا حالا قمپز واقعی رو از نزدیک دیدید؟/ اصطلاح "قمپز در کردن" از کجا اومده؟
منتخب روز   
پسر مغرور رونالدو جلوی چشم همه پدرش رو سنگ روی یخ کرد/ چشم غره رفتن کریس برای پسرش+ویدئو (فیلم) وضعیت ترسناک متروی تهران با حضور نمایشی داعش و واکنش مردم! شکار اتفاقی دورهمی مجردی خرس‌های قطبیِ نَر در یک ایستگاه هواشناسی متروکه در روسیه دور از چشم خانم بچه‌ها! + تصاویر باغبانی رهبر معظم انقلاب در باغچه حیاط باصفا و دلباز خانه اش +عکس (عکس) تصویر پس زمینه جالب کامپیوتر حسن روحانی، رئیس جمهور سابق کاخ لوکسی که احمدی نژاد قبولش نکرد تخریب شد / خانه‌ای با گچبری و آینه کاری‌های فاخر و استخر و سونا + تصاویر جذاب و دیدنی (عکس) تصاویری از حضور رعنای سریال دلنوازان در مراسم خاکسپاری دخترش ستایش / خداحافظی تلخ فریبا کوثری با زهره فکورصبور (عکس) فرزند ارشد رهبر معظم انقلاب بدون محافظ و بادیگارد در خیابان‌های تهران / حالا اگه یه شاهزاده خارجی بود گوش دنیا رو پر کرده بودن ... (عکس) فقط یک بازیکن ایرانی توانست در تیم منتخب مرحله نیمه نهایی جام ملت‌های آسیا قرار بگیرد