به گزارش سرویس مجله خانواده پایگاه خبری تحلیلی ساعدنیوز، یکی از موضوعاتی که برای والدین اهمیت دارد، آموزش قوانین به کودکان و پیروی و پذیرش معیارها و قوانینی است که به صورت جمعی تدوین شده است.کودکان با ورود به زندگی اجتماعی و بعد از گذراندن مراحل اولیه کودکی با ملاک ها و قوانین بیرونی بیشتری روبرو می شوند. حالا دیگر در مهد کودک، شهر بازی، خانه یا هنگام بازی با همبازی ها نمی توانند دائماً به صورت یکجانبه انتظار داشته باشند که خواسته های آنها برآورده شود. گاهی باید صبر کنند و منتظر بمانند. گاهی باید شاهد بروآرده شدن خواسته های دیگران باشند و گاهی بایستی از اصولی پیروی کنند تا بازی جمعی با همسالان جریان داشته باشد.
در صورتی که کودک کماکان صرفاً به خواسته های خود توجه کند و ضرورت توجه و عمل به قوانین جمعی و گروهی را درک نکند، در ارتباط با محیط بیرونی و دیگران به چالش می خورد، دچار ناسازگاری با همسالان و بزرگ ترها می شود و حتی ممکن است در حالت های شدید به اختلالات رفتاری نیز دچار شود. در چنین شرایطی کودک کماکان از دیدگاه های خودمحورانه خود فاصله نگرفته و انتظار دارد که همبازی ها و دیگران، همگی در همه شرایط به خواسته های او توجه کنند. او طاقت کوچک ترین عدم ارضای نیازی را ندارد.
برای آموزش انضباط به کودکان پیش دبستانی 3 ساله و بزرگتر میتوانید از یک رویکرد مثبت استفاده کنید. در این سن، کودکان میتوانند بفهمند چطور رفتارهای مثبتی داشته باشند؛ برای مثال همکاری کردن، فکر کردن به دیگران و پایبندی به قوانین خانواده. با این حال کودک برای درک و به یاد سپردن چنین رفتارهایی نیاز به کمک خواهد داشت. اینجاست که تربیت و آموزش نظم به کودکان وارد عمل میشود.
برای مثال، ممکن است یک قانون خانوادگی در مورد رفتار آرام با یکدیگر داشته باشید. یک رویکرد مثبت در تربیت و نظم و انضباط ممکن است شامل استفاده از پیامدی مانند “زمان تنهایی” برای زمانی باشد که کودک با خواهر یا برادر خود بررفتاری کرده یا آنها را بزند.
روشهای تشویق خود انضباطی: راهکارهایی برای آموزش نظم به کودکان
در این ادامه به روش ها و راهکار ایجاد و یا افزایش خود انضباطی در کودکان اشاره می کنیم:
برای آموزش انضباط به کودکان بهتر است با کلماتی عینی و رفتاری واضح منظور خود را به او تفهیم کنید و بگویید که چه انتظاراتی دارید. مثلا برای تمیز کردن اتاق و جمع کردن وسایل احتمالا به طور معمول به او میگویید: “عزیزم لباسهات رو جمع کن و داخل کمد بگذار.” با این حال بهتر است واضحتر صحبت کنید: “خب جورابها جاشون توی این سبده، لباسها میرن توی این کمد، شلوارهم اینجا و تمام!” هر چه منظور خود را شفافتر بیان کنید، درک کودک بهتر خواهد بود و کار را راحتتر انجام میدهد.
کودکان فرق درست و غلط را نمیدانند و بسیاری از کارهای آنها به دلیل عدم آگاهی است. برای مثال آنها با خواهر و برادر یا همسالان خود دعوا میکنند زیرا نمیدانند چطور باید خواستهی خود را بیان کنند. شما نمیتوانید از فرزند خود انتظار داشته باشید کاری نکند. بچهها باید روشی برای تخلیهی انرژی خود داشته باشند. بنابراین به جای تاکید بر نبایدها، روی بایدها و رفتارهای درست تاکید کنید.
3. محدودیت و قانون بگذارید: راهکاری فوق العاده برای آموزش نظم به کودکان
وقتی میگوییم محدودیت تعیین کنید، منظور این نیست که اجازه دهید فرزندتان هر کاری انجام دهد و آن را نادیده بگیرید. بلکه منظورمان محدودیتهای منطقی است که میتوانید اعمال کنید و انتظار داشته باشید که آنها را رعایت کنند.
اگر محدودیت تعیین نکنید، فرزند شما در هر فرصتی که به دست بیاورد، مرزها را جابجا خواهد کرد. برای مثال اگر به کودک خود بگویید باید هر شب ساعت 10 در تختخواب خود باشد، انتظار داشته باشید که این قانون را رعایت کند تا زمانی که خودتان آن را تغییر دهید.
اگر برای آموزش نظم به کودکان خود قوانین تعیین کردهاید، باید پیامد یا عواقب پیروی نکردن از قانون را نیز مشخص کنید. پیامدها باید متناسب با نوع خطا و میزان آن باشند. برای مثال اگر کودک وسایل بازی خود را جمعاوری و مرتب نمیکند، میتوانید چند روز او را از بازی با آنها محروم کنید.
روشهای مختلفی برای اجرای “زمان تنهایی” یا تایم اوت وجود دارد اما رایجترین آنها این است که کودک را به مکانی خصوصی و دور از سایر اعضای خانواده ببرید. این روش در آموزش نظم به کودکان دو هدف دارد: هم به عنوان تنبیهی برای رفتارشان است که بنابراین یکی از اهداف اصلی را محقق میکند و هم فرصتی برای آموزش است. کودک را به اتاقی ببرید که بتواند چند دقیقه تنها باشد و در مورد کاری که اشتباه انجام داده با او صحبت کنید. سعی کنید این گفتگو را موثرتر کرده و به آنها کمک کنید از آن درس بگیرند.
با این کار به پرورش انضباط شخصی آنها نیز کمک میکنید. برای مثال اگر فرزند شما از انجام تکالیف شکایت میکند، میتوانید به او بگویید “میدونم که میتونی این کار رو انجام بدی، من به توانایی تو ایمان دارم.” با تاکیدات مثبت کافی، فرزند شما آن را باور خواهد کرد. این کار به نوبهی خود به او کمک میکند تا با تمرکز روی کار در حال انجام، انضباط شخصی را بیاموزد.
7. سرمشق و الگوی نمونهای باشید
کودکان آنچه میبینند را یاد میگیرند. اگر فرزندتان بیمسئولیتی و بینظمی شما را ببیند، این رفتار را عادی تلقی خواهد کرد زیرا شما آن را انجام میدهید. بنابراین اگر میخواهید فرزندی با خود انضباطی قوی داشته باشید، به او کمک کنید الگوی خود انضباطی و مسئولیتپذیری را از طریق الگوبرداری از خودتان یاد بگیرد.
برای مثال اگر بینظمتر از آنها هستید، به آنها یاد بدهید چطور منظم باشند. اگر با برخی چیزها راحت نیستید، به آنها توضیح دهید که چرا نباید آن کارها را انجام دهند. تمام این کارها به فرزندتان کمک میکند تا یاد بگیرد چطور مسئولیتپذیر باشد.
مدیریت زمان و تعیین برنامهی زمانی نیز یک روش خوب برای آموزش انضباط به کودکان است. وقتی کودک یک برنامه روزانه داشته باشد، راحتتر میتواند با آن وفق پیدا کنید. بعلاوه او یاد میگیرد برای بقیهی کارها و وظایف خود نیز برنامهریزی کند. به این صورت میتوانید نظم و انضباط در زندگی را به او بیاموزید.
کودکان به برنامههایی نیاز دارند که به آنها کمک کند روز خود را بگذرانند و احساس امنیت داشته باشند. اگر بتوانید برای فرزندتان یک روتین تنظیم کنید و هر دو به آن پایبند باشید، تمرکز او بیشتر خواهد بود و احتمال اینکه حواسش به چیزهای دیگر پرت شود، کمتر میشود.
برای مثال صبح سختترین زمان شروع روز برای آنها است. اگر بتوانید کاری کنید هر روز صبح در ساعت مشخصی از خواب بیدار شوند، در نهایت به این روال عادت میکنند و در نهایت این کار برایشان آسانتر خواهد بود.
برخی بچهها وقتی به آنها حق انتخاب داده شود، واکنش و عملکرد بهتری دارند. بنابراین به آنها اجازه دهید کاری را که دوست دارند انجام بدهند را انتخاب کنند و سپس به آنها اجازه شروع بدهید. این رویکرد در آموزش نظم به کودکان، رسیدن به موفقیت را آسانتر میکند و کمک میکند شما نیز بر موقعیت کنترل بیشتری داشته باشید.
منظور ما از تعیین پیامد و عواقب، تنبیه کردن و کتک زدن کودک نیست. اینها بدترین کارهایی است که ممکن است برای آموزش نظم به کودکان انجام دهید. در مقابل، وقتی صحبت از پیامد میشود، چیزی است که به آنها درسی بیاموزد و به آنها کمک کند از اشتباهات خود درس بگیرند. وادار کردن فرزندتان به انجام یک کار اضافه بهتر است فریاد زدن یا تنبیه کردن او است. بنابراین باید با صبر و مهربانی به او کمک کنید تا نظم و انضباط را بیاموزند.
در آموزش نظم به کودکان دقت کنید که هرگز کودک را به خاطر اشتباهاتش سرزنش و تنبیه نکنید. این کار باعث لجبازی کودک و نافرمانی بیشتر او میشود و بعلاوه کودک با تقلید از شما، پرخاشگری را یاد میگیرد. بنابراین در این مسیر بهتر است آرامش خود را حفظ کنید و رفتاری نرم و مهربان داشته باشید.
بهترین راه برای آموزش انضباط به کودکان، استفاده از بازیها است. در طول بازی، بچهها هم لذت میبرند و هم نکات آموزشی را یاد میگیرند. به همین خاطر بازی بهترین راه برای پرورش نظم در کودکان است. در ادامه چند مورد بازی برای آموزش نظم را معرفی میکنیم.
این بازی برای آموزش نظم و تقویت توجه و تمرکز کودکان بسیار مفید است. افزایش دقت و تمرکز باعث میشود بچهها عملکرد بهتری در برنامههای روزانه خود داشته باشند.
در این بازی یک نفر دستورالعملهایی را از زبان سایمون بیان میکند. مثلا اینطور که: “سایمون میگه بشین“، “سایمون میگه پاشو“، “سایمون میگه دست راستت رو بالا ببر” و غیره. بقیهی افراد در بازی باید این دستورالعملها را دنبال کنند و هرکس آن را نادیده بگیرد یا اشتباه انجام دهد، از بازی خارج میشود.
بازی برای آموزش نظم به کودکان: 2. بازی برج هیجان (جنگا)
این بازی برای آموزش نظم ترکیبی از ساختار و بینظمی است. یک حرکت اشتباه باعث سقوط برج میشود. در واقع میتوان با این بازی به کودک یاد داد که بیدقتی و بیاحتیاطی باعث خراب شدن کارها میشود. در این بازی قطعات روی هم به صورت یک برج قرار میگیرند و کودک باید یک قطعه را به آرامی بردارد و هنگام برداشتن چوبها باید دقت کند که برج سقوط نکند. این بازی برای افزایش خودکنترلی و خود انضباطی کودکان بسیار مفید است.
بازی برای آموزش نظم به کودکان: 3. بازی انجماد (فریز)
بازی انجماد یکی از بازیهای سرگرمکنند و محبوب است. در این بازی یک ترانه کودکانه پخش میشود و بچهها با پخش بازی شروع به دویدن یا رقصیدن میکنند. سپس در یک لحظه مسئول بازی فریاد میزند “انجماد”! به این بازی به کودک صبر و تحمل را یاد میدهد.
بازی برای آموزش نظم به کودکان: 4. نقش بازی (ایفای نقش)
بازیهای نمایشی یا خیمه شب بازی برای کودکان بسیار جذاب است و بعلاوه روانشناسان نیز معتقدند این بازیها بهترین وسیله برای آموزش مهارتها از جمله نظم در کودکان هستند. شما میتوانید برای آموزش نظم به کودکان از حرکات دست یا نقشبازی استفاده کنید.
برای مثال اگر میخواهید کودک در کارهای خانه با شما مشارکت داشته باشد، اسباببازی وسایل خانه و اشپزخانه برای او تهیه کنید. یک داستان یا سناریو (برای مثال یک مهمانی) بسازید و با هم آن را اجرا کنید. به این صورت میتوانید به او مشارکت در کارها را آموزش دهید.
