به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، شیوهنامه شناسایی و پشتیبانی از اختراعهای برگزیده کشور با هدف تبیین دقیق مفاد آییننامه مصوب هیئت امنای بنیاد ملی نخبگان و ایجاد سازوکاری شفاف برای شناسایی، ارزیابی و توانمندسازی اختراعات تدوین شده است. متن شیوهنامه به شرح زیر است:
مقدمه
به استناد مادّه 8 آیین نامۀ «شناسایی و پشتیبانی از اختراع های برگزیده کشور» (موضوع مصوبۀ هیئت امنای بنیاد ملّی نخبگان در تاریخ18/4/1393)، شیوه نامۀ ذیل برای تبیین مفاد و طراحی فرایند اجرای آیین نامه تدوین میشود:
مادّه 1: تعاریف
برای رعایت اختصار، تعریفهای زیر در این شیوهنامه رعایت میشود:
الف. بنیاد: منظور بنیاد ملّی نخبگان است.
ب. معاون برنامه ریزی: منظور معاون برنامه ریزی و نظارت بنیاد است.
ج. اختراع: منظور هریک از محصولات فکری مشمول قانون «ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علایم تجاری» (موضوع مصوبه مجلس شورای اسلامی در تاریخ 23/11/1386) است.
د. مخترع: منظور هریک از اشخاص حقیقی یا حقوقی است که به لحاظ قانونی و بنا به اعلام مراجع رسمی، صاحب اختراع شناخته میشود.
هـ . رویداد: منظور هریک از مسابقه ها، جشنواره ها، نمایشگاه ها و سایر موارد مشابه است که به ارزیابی اختراع ها میپردازند.
و. نهاد توانمندساز: منظور هریک از دستگاه هایی مانند پارک های علم و فنّاوری، مراکز رشد، شتاب دهنده ها و مشابه آن است که در فرایند پشتیبانی از اختراع های برگزیده نقش دارند.
مادّه 2: فرایند شناسایی اختراع های برگزیده بیاد نخبگان
برای شناسایی اختراع های برگزیده فرایند زیر صورت میپذیرد:
2-1. اختراع های نوپدید (سطح 3): این اختراع ها از میان اخترا ع های ثبت شده در مراجع رسمی که بیش از سه سال از تاریخ ثبت آنها نگذشته باشد و از مسیر رویدادهای گوناگون (نظیر جشنواره های مختلف ابداعات، اختراعات و ابتکارات) و براساس معیارهای جدول 1 داوری و برگزیده می شوند.
جدول 1 : معیارهای بنیاد نخبگان جهت شناسایی اختراع های نوپدید (سطح 3)
ردیف | معیار | حداکثر امتیاز |
1 | مبانی علمی و فنّاورانه اختراع | 30 |
2 | میزان تازگی اختراع و طول عمر فنّاوری | 25 |
3 | کاربردی بودن اختراع و امکان بهرهبرداری از آن درکشور | 25 |
4 | قابلیت ورود به بازار و ارزش افزوده اقتصادی حاصل از تولید انبوه اختراع | 20 |
تبصره 1: فرایند داوری اختراع های نوپدید (سطح 3) با تولیت بنیاد و با بهره مندی از داوران تخصصی از میان اعضای هیئت علمی برجستۀ دانشگاه ها و پژوهشگاه ها، مهندسان کارآزموده صنایع و صاحبان کاروکسب و آشنا با مسائل حقوق مالکیت فکری، تجاریسازی و ایجاد کاروکسب دانش بنیان صورت می پذیرد.
تبصره 2: حداقل امتیاز لازم برای برگزیده شدن در این سطح برابر با 70 است.
تبصرۀ 3: دبیرخانۀ رویداد موظف است ظرف مدت حداکثر بیست روزِکاری پس از برگزاری رویداد، نتایج نهایی را به طور رسمی اعلام کند.
2-2. اختراع های نورُست (سطح2): این اختراع ها از میان اختراع های نوپدید، که صاحبان آنها موفق به «تأسیس شرکتی مرتبط با اختراع برگزیده» شده اند و بیشترین امتیاز را از جدول2 کسب کرده اند، داوری و برگزیده میشوند:
جدول 2 : معیارهای شناسایی بنیاد نخبگان جهت اختراعهای نورُست (سطح 2)
ردیف | معیار | حداکثر امتیاز |
1 | تهیه و تدوین طرح کاروکسب و نسخه تجاری سازی اختراع | 40 |
2 | تکمیل طرح اختراع (بهینه سازی یا نمونه سازی کارگاهی) | 35 |
3 | گذراندن دوره های آموزشی نظیر مستندسازی اختراع، آشنایی با حقوق مالکیت فکری، تجاری سازی و فرایند جذب سرمایه و بازاریابی | 25 |
تبصره 1: فرایند داوری اختراعهای نورُست (سطح 2) از طریق کارگروه ارزیابی اختراعات (موضوع مادّه 4 شیوهنامه) و درطیّ مدت حداکثر هجده ماه پس از آغاز فرایند توانمندسازی اختراع های نوپدید (سطح 3) صورت می پذیرد.
تبصرۀ 2: اختراعهای ثبت شده در مراجع معتبر بین المللی (با تشخیص بنیاد) به عنوان اختراع نورُست (سطح 2) شناخته میشوند.
2-3. اختراع های نوشکفت (سطح 1): این اختراعها از میان اختراعهای نورُست (سطح 2)، که صاحبان آنها موفق به «تولید نمونه نیمه صنعتی اختراع (آمادگی اختراع برای ورود به بازار)» شده اند و بیشترین امتیاز را از جدول 3 کسب کرده اند، داوری و برگزیده میشوند:
جدول 3 : معیارهای شناسایی بنیاد نخبگان جهت اختراع های نوشکفت (سطح 1)
ردیف | شاخص | حداکثر امتیاز |
1 | ساخت نمونۀ نیمه صنعتی، طراحی فرایند تولید و ورود محصول به بازار | 30 |
2 | بازارسازی، توسعه بازار و جذب سرمایه | 25 |
3 | فروش اختراع یا انتقال دانش فنی آن | 25 |
4 | کسب مجوّزها، تأییدیه ها و استانداردهای مربوط به اختراع | 20 |
تبصره: فرایند داوری اختراع های نوشکفت (سطح 1) از طریق کارگروه ارزیابی اختراعات (موضوع مادّه 4 شیوهنامه) و در طیّ حداکثر بیست و چهار ماه پس از آغاز فرایند توانمندسازی اختراع نورُست (سطح 2) صورت می پذیرد.
مادّه 3: فرایند پشتیبانی از اختراعهای برگزیده بنیاد نخبگان
برای پشتیبانی و توانمندسازیِ اختراعهای برگزیده، تسهیلاتی به شرح زیر به مخترع اعطا میشود:
3ـ1. اختراعهای نوپدید (سطح 3): هدف از اعطای تسهیلات به این اختراعها، کمک به صاحبان آنها برای «تأسیس و استقرار شرکت مرتبط با اختراع» و «تکمیل طرح اختراع» است. تسهیلات اعطایی مطابق جدول 4 است:
جدول 4: تسهیلات اعطایی بنیاد نخبگان به اختراعهای نوپدید (سطح 3)
ردیف | تسهیلات | مبلغ (ریال) |
1 | جایزه نقدی | 7 تا 15 میلیون ریال |
2 | تسهیل مالی | تا یکصد میلیون ریال |
3 | لحاظ امتیاز در مقررات جایزههای تحصیلی دانشجویان صاحب استعدادبرتر | مطابق مفاد شیوه نامه ذیربط |
4 | لحاظ امتیاز در مقررات دانش آموختگان برترِ دانشگاهی | مطابق مفاد شیوه نامه های ذیربط |
5 | تسهیلات فرهنگی - رفاهی | مطابق مقررات معاونت فرهنگی بنیاد |
تبصره 1: جایزه بند 1 به منظور تقدیر از مخترع و بر اساس پیشنهاد دبیر هیئت داوران جشنواره های اختراعات و ابتکارات رویش بنیاد و تأیید معاون برنامه ریزی اعطا میشود.
تبصره 2: اعتبار بند 2، بر اساس گزارش نهاد توانمندساز درباره «تأسیس و استقرار شرکت مرتبط با اختراعِ برگزیده»، «تهیه و تدوین طرح کاروکسب و نسخه تجاری سازی»، «تکمیل طرح اختراع (بهینه سازی یا نمونه سازی کارگاهی)»، «گذراندن دورههای آموزشی مورد نیاز (نظیر دورههای مستندسازی اختراع، آشنایی با حقوق مالکیت فکری، تجاریسازی و فرایند جذب سرمایه و بازاریابی)»، «شرکت در جشنواره های ملّی و بین المللی» و سایر هزینه های مرتبط، پس از تأیید معاون برنامه ریزی پرداخت میشود.
تبصره 3: مدت زمان بهره مندی از تسهیلات جدول 4، حداکثر هجده ماه پس از آغاز فرایند توانمندسازی اختراع های نوپدید است.
3ـ2. اختراعهای نورُست (سطح 2): هدف از اعطای تسهیلات به این اختراع ها، کمک به صاحبان آنها برای «تولید نمونه نیمه صنعتی» و «آمادگی برای ورود محصول به بازار» است. تسهیلات اعطایی مطابق جدول 5 است:
جدول 5: تسهیلات اعطایی بنیاد نخبگان به اختراعهای نورُست (سطح 2)
ردیف | تسهیلات | مبلغ (ریال) |
1 | جایزه نقدی | 15 تا 30 میلیون ریال |
2 | تسهیل مالی | تا یک میلیارد ریال |
3 | بهره مندی از تسهیلاتِ جذب دانش آموختگانِ برتر مشمول جایزه شهید تهرانی مقدم در شرکت مرتبط با اختراع | مطابق مفاد شیوه نامه ذیربط |
4 | لحاظ امتیاز در مقررات جایزههای تحصیلی دانشجویان صاحب استعداد برتر | مطابق مفاد شیوه نامه ذیربط |
5 | لحاظ امتیاز در مقررات دانش آموختگان برترِ دانشگاهی | مطابق مفاد شیوه نامه های ذیربط |
6 | تسهیلات فرهنگی - رفاهی | مطابق مقررات معاونت فرهنگی بنیاد |
تبصره 1: جایزه بند 1 به منظور تقدیر از مخترع و بر اساس پیشنهاد کارگروه ارزیابی اختراعات و تأیید معاون برنامه ریزی اعطا میشود.
تبصره 2: اعتبار بند 2، بر اساس گزارش نهاد توانمندساز برای تحقق مواردی نظیر: «ساخت نمونه نیمه صنعتی»، «طراحی فرایند تولید محصول و ورود آن به بازار»، «بازارسازی، توسعه بازار و جذب سرمایه»، «فروش اختراع یا انتقال دانش فنی آن»، «کسب مجوّزها، تأییدیه ها و استانداردهای مربوط به اختراع»، «کمک به رشد شرکت مرتبط با اختراع»، «ثبت بینالمللی اختراع»، «شرکت در جشنواره های ملّی و بین المللی» و نیز سایر هزینه های مرتبط، پس از تأیید معاون برنامه ریزی پرداخت میشود.
تبصره 3: درصورت به کارگیری دانش آموختگان برتر در شرکت مرتبط با اختراع، بنیاد مطابق مفاد شیوه نامه «بهره مندی دانشآموختگانِ برترِ دانشگاهی از تسهیلات جذب در نهادهای فنّاورانه (جایزه شهید تهرانی مقدم)»، بخشی از حقوق و مزایای دانش آموخته جذب شده را به شرکت پرداخت میکند.
تبصره 4: به آن دسته از مخترعان برگزیدهای که اختراع آنان به دلیل ثبت اختراع در مراجع بینالمللی (موضوع تبصره 2 ذیل بند 2-2) به سطح نورُست ارتقا پیدا کرده است، صرفاً در صورت تأسیس شرکت مرتبط با اختراعِ ثبت شده، تسهیلات مندرج در بندهای 2 و 3 جدول اعطا می شود. در غیر اینصورت باید مسیر توانمندسازی اختراع های نوپدید به نورُست را طیّ کنند.
تبصره5: چنانچه بنا به تشخیص نهاد توانمندساز و تأیید بنیاد، ترجیح بر فروشِ حق امتیازِ اختراع برگزیده یا مشارکت با شرکتی دیگر برای تولید انبوه و تجاری سازی اختراع باشد، تسهیل بندهای 2 و 3 جدول به خریدار/مشارکت کننده اصلی (که برمبنای سهم مشارکت تعیین میشود) و تسهیلات سایر بندهای جدول بر اساس نظر کارگروه ارزیابی اختراعات و تأیید معاون برنامه ریزی به مخترع اعطا میشود.
تبصره 6: مدت زمان بهره مندی از تسهیلات جدول 5، حداکثر بیست و چهارماه پس از آغاز فرایند توانمندسازی اختراع های نورُست است.
3ـ3. اختراعهای نوشکفت (سطح 1): تسهیلات اختصاصیافته به این اختراعها مطابق جدول 6 است.
جدول 6: تسهیلات اعطایی بنیاد نخبگان به اختراعهای نوشکفت (سطح 1)
ردیف | تسهیلات | مبلغ (ریال) |
1 | جایزه نقدی | 30 تا 50 میلیون ریال |
2 | تسهیل مالی | تا پنج میلیارد ریال |
3 | بهرهمندی از تسهیلاتِ جذب دانش آموختگانِ برتر مشمول جایزه شهید تهرانی مقدم در شرکت مرتبط با اختراع | مطابق مفاد شیوه نامه ذیربط |
4 | بهرهمندی از تسهیلات نظام وظیفه تخصصی دانش آموختگانِ برترِ فنّاور برای شرکت مرتبط با اختراع | مطابق مفاد شیوه نامه ذیربط |
5 | لحاظ امتیاز در مقررات جایزههای تحصیلی دانشجویان صاحب استعدادبرتر | مطابق مفاد شیوه نامه ذیربط |
6 | لحاظ امتیاز در مقررات دانشآموختگان برتر دانشگاهی | مطابق مفاد شیوه نامه های ذیربط |
7 | تسهیلات فرهنگی - رفاهی | مطابق مقررات معاونت فرهنگی بنیاد |
تبصره 1: جایزه بند 1 به منظور تقدیر از مخترع و بر اساس پیشنهاد کارگروه ارزیابی اختراعات و تأیید معاون برنامه ریزی اعطا می شود.
تبصره 2: اعتبار بند 2، بر اساس گزارش نهاد توانمندساز برای تحقق مواردی نظیر: «ایجاد بازاری پایدار برای محصول (انبوهسازی محصول)»، «انتقال فنّاوریهای مورد نیاز برای به روزرسانی و توسعه محصول» و «تبدیل شرکت به شرکتی دانش بنیان (در صورت نیاز)»، «شرکت در نمایشگاه های ملّی و بینالمللی» و نیزسایر هزینه های مرتبط، پس از تأیید معاون برنامه ریزی پرداخت میشود.
تبصره 3: درصورت به کارگیری دانش آموختگان برتر در شرکت مرتبط با اختراع، بنیاد مطابق مفاد شیوه نامه «بهرهمندی دانش آموختگانِ برترِ دانشگاهی از تسهیلات جذب در نهادهای فنّاورانه (جایزه شهید تهرانی مقدم)»، بخشی از حقوق و مزایای دانش آموخته به کارگیری شده را به شرکت پرداخت میکند.
تبصره 4: تسهیل بند 4 جدول 6 برای مستخدمانِ ذکور در شرکتِ مرتبط با اختراع و براساس شیوه نامه «بهره مندی دانش آموختگان برتر فنّاور از تسهیلات خدمت نظام وظیفه تخصصی»، اعطا میشود.
تبصره 5: چنانچه بنا به تشخیص نهاد توانمندساز و تأیید بنیاد، ترجیح بر فروشِ حق امتیازِ اختراع برگزیده یا مشارکت با شرکتی دیگر برای تولید انبوه و تجاری سازی اختراع باشد، تسهیل بندهای 2، 3 و 4 جدول به خریدار/مشارکت کننده اصلی (که برمبنای سهم مشارکت تعیین میشود) و تسهیلات سایر بندهای جدول بر اساس نظر کارگروه ارزیابی اختراعات و تأیید معاون برنامه ریزی به مخترع اعطا می شود.
تبصره 6: مدت زمان بهرهمندی از تسهیلات جدول 6، حداکثر بیست و چهارماه پس از آغاز فرایند توانمندسازی اختراع های نوشکفت است.
تبصره 7: مبالغ مذکور در جدولهای 4 تا 6 بهطور سالیانه با تشخیص رئیس بنیاد قابل اصلاح است.
تبصره 8: چنانچه اختراعی در دو یا چند رویداد مورد تأیید بنیاد برگزیده شود، صرفاً اعطای تسهیلات به آن از یک مسیر امکانپذیر خواهد بود.
تبصره 9: چنانچه اختراعات برگزیده در هر سطح، بنا به تشخیص کارگروه ارزیابی اختراعات در بدو امر، دارای شرایط سطح بالاتر باشند، پس از گزارش کارگروه و تأیید معاون برنامه ریزی، اختراع برگزیده می تواند از تسهیلات سطح بالاتر بهرهمند شود.
مادّه 4: کارگروه بنیاد نخبگان جهت ارزیابی اختراعات برگزیده کشور
به منظور بررسی اختراعات برای ارتقا به سطوح بالاتر، «کارگروه ارزیابی اختراعات» با ترکیب و وظایف زیر در معاونت برنامه ریزی تشکیل میشود:
الف. ترکیب
الف ـ1. مدیرکلّ دفتر مدیریت و نظارت بر فرایندها (رئیسکارگروه)
الف ـ2. نماینده/نمایندگان نهاد (های) توانمندساز که اختراع به آن (ها) معرفی میشود (با پیشنهاد رئیس نهاد توانمندساز)
الف ـ3. دو تا چهار تن از متخصصان و صاحبنظران آشنا با موضوع اختراع و توانمندسازی آنها
تبصره: اعضای بندهای «الف – 2» و «الف – 3» با حکم معاون برنامهریزی و به مدت دو سال منصوب می شوند و انتخاب و انتصاب مجدد آنان بلامانع است.
ب. وظایف بنیاد نخبگان در شناسایی اختراعهای برگزیدگان کشور
ب ـ1. بررسی درخواستهای مخترعان برگزیده برای ارتقا به سطح بالاتر
ب ـ2. پیشنهاد تسهیلات اعطایی به ارتقا یافتگان به مراجع ذیربط
مادّه 5: تفسیر و نظارت
شرح مواد مسکوت و تفسیر مفاد شیوه نامه برعهده معاونت برنامه ریزی و نظارت بنیاد ملّی است و این معاونت موظف است سالیانه گزارشی از عملکرد آییننامه و شیوهنامه را تهیه و ارائه کند.
مادّه 6: تصویب و اجرا
این شیوهنامه مشتمل بر یک مقدمه، شش مادّه و بیست و پنج تبصره در تاریخ 10/4/1394 و نسخه اصلاح شده آن در تاریخ 20/6/1396 به تصویب رئیس بنیاد ملّی نخبگان رسید و اجرای آن از تاریخ تصویب لازم است.
