به گزارش سایت خبری ساعد نیوز به نقل از مشرق، شناخت نامه احمدی نژاد، پژوهشی است که به رفتارهای احمدی نژاد در عرصه سیاسی و اجرایی می پردازد، این پژوهش به نقاط عطف رئیس دولت نهم و دهم می پردازد و به دنبال پاسخ به این سؤال است که آیا احمدی نژاد تغییر کرده است؟
روحیه مشورت ناپذیری و قانون گریزی احمدی نژاد
احمدی نژاد اگرچه مدعی اجرای دقیق و نظارت بر قانون اساسی بود اما در عمل رفتارهای غیرقانونی بسیاری را مرتکب شده بود. این رفتارهای غیرقانونی احمدی نژاد صرفاً در تعامل با سایر قوا و نهادهای حاکمیتی محدود نبود، بلکه در ارتباط با خود زیرمجموعه های دولت هم چنین رویه ای را در پیش گرفته بود. به رسمیت نشناختن نظرات هیئت دولت و وزراء، ادغام غیرقانونی وزارتخانه ها و انتصاب نمایندگان ویژه ازجملهٔ این موارد بود.
سید محمد حسینی وزیر فرهنگ و ارشاد دولت دهم در خصوص روحیه مشورت ناپذیری احمدی نژاد اظهار داشته است: «ازجمله ویژگی های وی این بود که بعضاً نظرات خود را وحی منزل قلمداد می کرد و فکر می کرد حتماً باید انجام شود. به طورکلی روحیه مشورت پذیری در احمدی نژاد ضعیف بود و این روحیات برای وزرا و معاونان مشکل ساز می شد.»
پرویز کاظمی وزیر رفاه دولت نهم می گوید: احمدی نژاد افرادی را خارج از وزیران دولت انتخاب کرده بود تا از طریق این افراد وزرا را کنترل کنند و به نوعی افراد حاضر در هیئت دولت به دودستهٔ خودی و غیرخودی تقسیم می شدند.
احمدی نژاد اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۰ بدون تصویب مجلس، ادغام هشت وزارتخانه را اعلام و با سه وزیر کابینه اش خداحافظی می کند. احمدی نژاد با استناد به ماده ۵۳ قانون برنامه پنجم توسعه، پروژه کاهش تعداد وزارتخانه های کشور را آغاز می کند. بر اساس این قانون، باید تعداد وزارتخانه ها از ۲۱ مورد به ۱۷ وزارتخانه کاهش می یافت، اما نمایندگان مجلس اعتراض و تذکرهای پی درپی به اقدام تازه دولت می دهند و آن را غیرقانونی اعلام می کنند، زیرا طبق قانون، ابتدا باید این تصمیم در قالب لایحهٔ دولت به تصویب مجلس می رسید سپس ادغام صورت می گرفت. احمدی نژاد در واکنش به انتقادات رئیس مجلس و نمایندگان اظهار می کند: «رئیس محترم مجلس ظاهراً فکر می کنند عین قانون هستند که این تصور درستی نیست و باید توجه داشت که نباید فضای کشور را بی جهت آلوده و مشوش کرد. برخی ها تصور می کنند که آن ها صاحب کار هستند و دولت کارگر آنان است ولی بهتر است مجلس محترم وظایف خود را انجام دهد و اجازه دهند قوه مجریه نیز وظیفه اش را بر اساس قانون انجام دهد تا بار سنگین ساختن و اداره کشور به مقصد برسد.»
این اختلاف به شورای نگهبان می کشد و اعضای این شورا با تفسیر اصل ۱۳۳ قانون اساسی، نظر مجلس را تأیید می کنند و می گویند که ادغام وزارتخانه ها باید با تصویب مجلس باشد و وزرا هم رأی اعتماد بگیرند.
واکنش رهبر انقلاب به یکی از کارهای خلاف قانون احمدی نژاد
بعدها مقام معظم رهبری از این ادغام عجولانهٔ احمدی نژاد در وزارتخانه های صنایع و بازرگانی انتقاد می کنند: «یکی از کارهای عجیب وغریبی که برای بنده هم تا آخر معلوم نشد که چرا این کار انجام گرفت، همراه کردن وزارت بازرگانی با وزارت صنایع و معادن بود؛ یعنی واقعاً هنوز هم برای من حل نشده است. آن روز هم که این کار را انجام می دادند برای من روشن نبود که چرا دارند انجام می دهند این کار را. خب، مسئولین مجلس و دولت تشخیص داده بودند و انجام دادند.»
در اول شهریور ۱۳۸۹ در پی یک دوره از اختلافات میان رئیس جمهور و وزیر خارجه اش، رئیس جمهور در ۴ حکم پی درپی آقایان مشایی، بقایی، آخوندزاده و ظهره وند را به عنوان نمایندگان ویژه خود در بخش هایی از سیاست خارجی تعیین کرد. این احکام در ظاهر با استناد به اصل ۱۲۷ قانون اساسی صادر شد.
مطابق قانون اساسی و قوانین عادی کشور رئیس جمهور می تواند در امور خاص برحسب ضرورت با تصویب هیئت وزیران نماینده یا نمایندگان ویژه ای را با اختیارات مشخص تعیین نماید. اما احمدی نژاد بدون طی روال قانونی این تصمیم را گرفته بود. مجلس شورای اسلامی نیز متذکر شد به دلیل عدم رعایت روال قانونی لازم، این اقدام رئیس جمهور از نظر مجلس مخالف اصل ۱۲۷ قانون اساسی شناخته و اعلام شد، زیرا در این مسئله توجهی به نظر هیئت وزیران نشده بود. متأسفانه احمدی نژاد به این تذکر قانونی مجلس توجهی نکرد و حاضر به رفع این اشکال در تعیین نمایندگان ویژه نشد و تا هنگامی که ماجرا به مشکلات سیاسی و تذکرات رهبری ختم نشد دست از اقدام خود بر نداشت.
تذکر رهبر انقلاب نسبت به موازی کاری ها در دولت احمدی نژاد
این روند به حدی در عرصه سیاست ورزی کشور ایجاد اشکال می کند که در ۸ شهریور ۱۳۹۸ رهبر معظم انقلاب در دیدار سالانه خود با دولت تذکراتی صریح و روشن به احمدی نژاد می دهند که شأن وزرا و جایگاه هیئت وزیران در این زمینه رعایت شود. رهبر معظم انقلاب در این تذکر معضلات موازی کاری و لوث شدن مسئولیت وزرا را نیز متذکر می شوند.
اما متأسفانه تذکر مستقیم رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز مسئله را برای دولت حل نکرد. پس ازآن که رهبر انقلاب اسلامی، وزارت امور خارجه را مسئول هدایت منسجم و برنامه ریزی شده همه مسائلی دانستند که به نوعی با سیاست خارجی و روابط با دیگر کشورها مربوط می شود، ۱۲۲ نماینده مجلس به صورت کتبی به رئیس جمهور نسبت به تعیین نمایندگان ویژه در سیاست خارجی و لزوم تبعیت از فرامین و توصیه های رهبر معظم انقلاب مبنی بر پرهیز از موازی کاری در این عرصه تذکر دادند. اما این اقدام نمایندگان مجلس و کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز باعث تجدید نظر رئیس جمهور در اقدام غیرقانونی صورت گرفته نشد.
در پی بالا گرفتن انتقادات وارده نسبت به بی توجهی رئیس جمهور به تذکرات رهبر معظم انقلاب، در نهایت احمدی نژاد در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۸۹، یعنی ۱۶ روز پس از تذکر روشن رهبری، با صدور احکام جدیدی نمایندگان ویژه خود در مناطق مختلف جهان را به مشاور تبدیل کرد. به این ترتیب احمدی نژاد برای تعیین مشاوران خود نیازمند به مصوبه هیئت وزیران نبود و ظاهر کار او نیز خلاف قانون اساسی و نظرات مجلس محسوب نمی شد، اما نکته ای که رهبر معظم انقلاب متذکر شده بودند، یعنی پرهیز از موازی کاری و جلوگیری از لوث مسئولیت مورد غفلت قرار گرفت.
