به گزارش سرویس مجله خانواده ساعدنیوز، مصرف قرص ضد بارداری روشی هورمونی برای پیشگیری است. این قرصها عوارضی دارند که در افراد مختلف به شیوههای گوناگونی خود را نشان میدهند. قرص جلوگیری از بارداری به بدن اجازه تولید تخمک نمیدهد. این یعنی هیچ تخمکی برای بارورشدن با اسپرم وجود ندارد و امکان حاملگی نیست. برای انتخاب گزینه مناسب باید با پزشک زنان مشورت کنید و از عوارض قرص ضد بارداری باخبر باشید.
در این مقاله به عوارض مختلف قرصهای ضدبارداری پرداختهایم. پیش از مصرف باید عوارض انواع قرص ضدبارداری در وضعیتهای مختلف را بدانید. مطالعه مطلب پیش رو به 5 دقیقه زمان نیاز دارد.
گاهی مصرف قرص ضد بارداری میتواند باعث لکهبینی شود، یعنی در فاصله دو عادت ماهانه یا همان پریودشدن، خونریزی رخ بدهد. ترشحات خونی در این فواصل زمانی معمولاً قهوهای هستند. لکهبینی یکی از رایجترین عوارض قرص ال دی و انواع مختلف قرصهای ضدبارداری است. دلیل لکهبینی، تلاش بدن برای تنظیم هورمونها است. رحم هم با خونریزی میخواهد دیوارهاش را نازک کند. نحوه مصرف قرص ال دی برای اولین بار هم به این صورت است که بنا به نوع قرص، روزانه در ساعتی مشخص، یک عدد از آن مصرف میشود. باید دقت کنید که شاید، شیوه استفاده از هر قرص با دیگری متفاوت باشد. برای شروع حتما به بروشور دارو توجه کنید یا از پزشک داروخانه و متخصص زنان درباره مصرف مشورت بگیرید. اگر قرصها را مطابق دستور مصرف کنید، احتمال لکهبینی کم میشود.
اگر چرخه طبیعی قاعدگی شما بخاطر قرص بهم ریخته باید تغییر سیکل قاعدگی را با پزشک در میان بگذارید.
بعضی از افراد پس از مصرف قرص جلوگیری دچار تهوعی خفیف میشوند اما این مشکل کمکم از بین میرود. مصرف قرص با غذا یا در زمان خواب میتواند به کاهش تهوع کمک کند.
قرصهای ضدبارداری نباید بهطور مداوم یا شدید باعث تهوع شوند. این مشکل یکی از عوارض قرص ضد بارداری سیبل هم هست. اگر چنین چیزی برایتان رخ داده است، باید به پزشک مراجعه کنید.
حساسشدن پستان هم از عوارض قرص ضد بارداری است؛ به ویژه در روزهای اول مصرف. بهتر است که در دوران مصرف از سینهبندی مناسب استفاده کنید. هورمون موجود در قرصها میتوانند باعث بزرگترشدن پستانها هم شوند.
اگر عوارض مصرف قرص روی پستانها شدید باشد یا درد و برآمدگی در آنها دیده شود، نیاز به مراجعه به پزشک به وجود میآید. آزردگی و حساسشدن سینه از عوارض قرص روکین است. این قرص از موارد معروف موجود در بازار است.
سردرد و میگرن هم از عوارض مصرف قرصهای پیشگیری از بارداری هورمونی هستند. تشدید و افزایش بسامد سردرد و میگرن هم به واسطه مصرف این قرصها بعید نیست. باید بدانید که امکان ابتلا به میگرن با تغییر هورمونهای استروژن و پروژسترون وجود دارد.
نشانهها و علائم سردرد وابسته به نوع و دوز قرصی است که مصرف میکنید. برای مثال، قرص الدی معمولاً موجب بروز چنین عارضهای نمیشود اما سردرد از عوارض قرص اورژانسی لوونورژسترل است.
این را هم بدانید که اگر فردی دچار سردردهای میگرنی ناشی از سندروم پیش از قاعدگی (PMS) باشد، مصرف قرصهای ضدبارداری میتواند به تسکین دردهایش کمک کند.
پژوهشها و تحقیقات هنوز این عارضه مصرف قرص ضدبارداری را ثابت نکردهاند اما به نظر میرسد که افزایش وزن هم میتواند از نتایج مصرف قرصهای پیشگیری باشد. قرصهای پیشگیری میتوانند باعث تجمع مایعات در بدن شوند.
ضمن اینکه باعث افزایش چربی یا توده عضلانی هم میشوند. با این حال، بعضی از افراد هم بعد از مصرف قرصهای مذکور دچار کاهش وزن میشوند. تغییر وزن از عوارض قرص ضد بارداری اووسپت ال دی هم بهشمار میرود.
هورمونها نقش بسیار مهمی در تغییر احساسات و اخلاق دارند. مصرف قرص ضد بارداری مانند قرص دزولست با تغییرات هورمونها و البته خلق و احساسات همراه است. امکان دارد که با مشورت با متخصص زنان و تعویض نوع قرصها، این عارضه بعد از مصرف قرصهای پیشگیری از حاملگی از بین برود. تغییرات خلقی از عوارض قرص ضد بارداری مارولین هم به شمار میرود.
گاهیاوقات، استفاده از قرصهای ضدبارداری با قطعشدن پریود و بروز وقفه در آن همراه است. این قرصها حاوی هورمون جنسی هستند و برای همین روی روند عادت ماهانه اثر میگذارند. بنا به نوع قرصی که مصرف میشود، امکان ایجاد وقفه در پریود وجود دارد.
دقت کنید که وقفه در پریود میتواند نتیجه عوامل مختلفی باشد:
استرس
بیماریهای مختلف
سفر
مشکلات هورمونی
اختلالات تیروئید
در واقع، قطع یا وجود وقفه در پریودشدن را باید با دقت پیگیری و علت را پیدا کنید. شاید ریشه این مشکل ربطی به قرص ضد حاملگی نداشته باشد. استفاده از این قرص برای کاهش علائم دوران pms لازم است با نظر پزشک صورت گیرد. برای اطلاعات بیشتر در مورد این دوران و علائم آن مقاله pms چیست را مطالعه نمایید.
گاهی تغییرات هورمونی ناشی از مصرف قرص پیشگیری از بارداری باعث کاهش میل جنسی میشود. در بعضی از افراد هم به واسطه اطمینان خاطری که بابت باردارنشدن پس از مصرف قرص به وجود میآید، میل جنسی افزایش پیدا میکند.
ایجاد تغییراتی در بافت و مقدار ترشحات واژنی از عوارض قرص ضد بارداری است. اگر دچار خشکی واژن و کمشدن ترشحات شدهاید، برای برقراری رابطه جنسی باید از محصولات روانکننده استفاده کنید. تغییر در بافت ترشحات طبیعی است اما اگر متوجه بدبوشدن یا تغییر رنگ آنها شدید، احتمال وجود عفونت هم بعید نیست.
بعضی از پژوهشها نشان دادهاند که مصرف قرص ضدحاملگی میتواند باعث ضخیمشدن قرنیه شود. این مشکل آنچنان جدی نیست اما عوارضی در پِی دارد و برای مثال، بعد از بروز چنین تغییری در چشم نمیتوانید از لنز استفاده کنید و باید حتما موضوع را با پزشک مطرح کنید.
بیشتر اوقات یکی از نگرانیهای بانوان در زمان مراجعه به دکتر زنان، عوارضی است که امکان دارد بابت مصرف قرص های ضد بارداری (OCP) برای جلوگیری از بارداری به آنها عارض شود.
کاهش میل جنسی، تهوع، لکه بینی، تراکم بالای موهای زائد بدن و بسیاری از نشانههای دیگر از جمله عوارض مصرف قرصهای پیشگیری از بارداری هستند. البته این دارو انواع مختلفی دارد و بین هر کدام برخی از عوارض مشترک و بعضی دیگر، تفاوت دارند.
قرصهای ترکیبی (استروژن و پروژسترون)، قرصهای مونوفازیک، قرصهای چند فازی، قرصهایی با دوره طولانی، قرصهای فقط حاوی پروژسترون، قرصهای ضد بارداری ال دی (LD) با دُز کم و قرصهای ضد بارداری اورژانسی، داروهایی هستند که برای جلوگیری از حاملگی مصرف میشود.
این قرصها میتوانند روی سطح هورمون موجود در بدن اثر بگذارند اما معمولا بعد از 2 تا 3 ماه که از استفاده قرصها میگذرد، معمولاً عوارض هم از بین میروند اما امکان تداوم آنها هم وجود دارد.
باید به عوارض قرص ضدبارداری اورژانسی در شیردهی هم توجه کنید. مصرف قرصها روی حجم شیر اثر میگذارند. اگر قصد مصرف دارید، حتما باید با پزشک مشورت کنید.
در ادامه، از عوارض قرص های ضد بارداری برایتان گفتهایم؛ انواع مختلفی از قرصها موجودند، برخی از معروفترینها را در این جدول آوردهایم. عوارض قرص دروسبلین یا موارد دیگری نظیر سیبل هم تقریبا مشابه موارد زیر هستند:
عوارض قرص ال دی | امکان ابتلا به بیماریهای صفراوی، رشد موهای زائد، حساسشدن سینهها، بروز آکنه، افزایش وزن، لکهبینی میاندورهای، تهوع و ناراحتیهای گوارشی، نوسانات خلقی و تغییرات روحی، سردرد و حملات میگرنی، کاهش میل جنسی، تغییر در ترشحات واژینال، تغییرات بینایی و حساسیت چشمی، لخته شدن خون |
عوارض قرص ضد بارداری اچ دی | افزایش فشار خون، بروز لکههای قهوهای یا بیرنگ در پوست بدن، ورم، افزایش حساسیت پستانها، تشکیل سنگ کیسه صفرا، تهوع، استفراغ، سردرد ملایم یا سردردهای میگرنی شدید، افزایش وزن، خونریزیهای نامنظم طی دوره قاعدگی، آکنه و پرمویی |
عوارض قرص ضد بارداری روکین | تهوع، تعریق، سردرد، حساسیت سینهها، لکهبینی میان پریودها، تورم بدن، ضعف عضلانی |
عوارض قرص ضد بارداری مارولین | آسیب کبدی، از دستدادن اشتها، حالت تهوع، مدفوع روشن، ادرار زرد یا قهوهای تیره، زردی پوست یا چشمها، ضعف یا خستگی غیرعادی، سکته مغزی، بثورات پوستی، خارش، کهیر، تورم صورت، لختگی خون، مشکلات کیسه صفرا، درد شدید معده، تهوع، استفراغ، تب، بدترشدن خلقوخو، احساس افسردگی، ترشحات غیرمعمول واژن، میگرن، افزایش فشار خون |
عوارض قرص ضد بارداری لویتود | تهوع، استفراغ، سردرد، نفخ، حساسیت سینهها، تورم مچ پا (احتباس مایعات)، تغییر وزن، خونریزی واژینال بین پریودها (لکهبینی)، پریود ازدسترفته و نامنظم |
عوارض قرص ضد بارداری دروسبلین | احتمال لختهشدن خون در پا، حمله قلبی، سکته مغزی |
عوارض قرص ضد بارداری اورژانسی لوونورژسترل | سرگیجه، حالت تهوع، قاعدگی نامنظم، سردرد، معدهدرد |
عوارض قرص ضد بارداری اورژانسی اووسیز | تهوع، سرگیجه، درد شدید شکم و پستانها، خونریزی پس از مصرف دارو (نیاز به پیگیری سریع) |
عوارض قرص ضد بارداری روجا | تغییرات خلق، میگرن، تهوع، درد پستان، خونریزی رحمی غیرمنتظره (خونریزی بین عادات ماهیانه)، خونریزی واژن بدون دلیل |
در موقعیتهای مختلف، عوارض قرصهای ضدبارداری متفاوتاند. به موارد زیر دقت کنید:
وضعیتهای مختلف | عوارض |
عوارض قرص ضد بارداری بر اعصاب | این قرصهای میتوانند تغییراتی در سیگنالهای عصبی در سیستم لیمبیک مغز ایجاد کنند و بر خلقوخو اثر بگذارند و علائمی مانند افسردگی و اضطراب را به همراه بیاورند. |
عوارض قرص ضد بارداری بر جنین | به نظر نمیرسد عوارض مصرف قرص ضد بارداری در دوران حاملگی جدی باشد. مصرف قرصهای ضد بارداری در اوایل بارداری خطر نقص مادرزادی را افزایش نمیدهد. |
عوارض قرص ضد بارداری اورژانسی در شیردهی | برخی از داروها اثر منفی ندارند. برای مثال، مطالعات نشان میدهند که لوونورژسترل بر ترکیب یا مقدار شیر مادر یا رشد و تکامل نوزاد شیرخوار تأثیر نمیگذارد. |
عوارض قرص ضد بارداری برای جلوگیری از پریودی | پریود نشدن با استفاده از قرصهای ضدبارداری بیخطر است و عوارضی ندارد. |
عوارض قرص ضد بارداری برای مردان | واقعیت این است که مردان نیازی به مصرف این قرص ندارند و با استفادهکردن از آن هم نمیتوانند مانع از بارداری زنان شوند. در صورتی که به هر دلیل، مردان چنین قرصهایی مصرف کنند، تغییراتی اندک در بدنشان به وجود میآید. برای مثال، بافت لگن و پستانهایشان پهنتر و حجیمتر میشود یا عوارض قرص ضد بارداری برای پوست آنها با نازکترشدن همراه است. |
قرص پیشگیری از بارداری ال دی در کنار مزیت و کارکرد مهمش، چالشهایی در بدن رقم میزند که آگاهی از آنها مهم است. در این بخش با عوارض قرص ضد بارداری ال دی آشنا شوید.
شایعترین عوارض قرص ضد بارداری که طی 3 ماه اول مصرف مشاهده میکنید، لکهبینی و خونریزی بسیار جزئی در زمان قاعدگی است. این اتفاق بهمعنی کماثربودن قرص نیست. در واقع، بدن تلاش میکند با سطح جدید هورمونها منطبق شود.
اکثر خانمها در ابتدای دوره مصرف قرص ال دی با حس سنگینی یا درد خفیف در سینهها روبهرو میشوند که ناشی از تأثیر هورمون استروژن بر بافت سینه است. برای کاهش این حس ناخوشایند، نمک و کافئین کمتری در این دوره مصرف کنید.
محتوای هورمونی این دارو مخاط معده را تحریک میکند؛ بههمینخاطر عدهای بعداز مصرفش دچار آشفتگی معده میشوند. برای رفع این مشکل، قرص ال دی را همراه با وعده غذا و یا دقیقا قبلاز خواب نوش جان کنید تا اوج اثر هورمونی آن در خواب سپری شود.
فرمان احساسات ما در دست هورمونهاست! با نوسان هورمونی ناشی از این دارو، عدهای غم، اضطراب و حس تحریکپذیری را بهشکل عجیبی تجربه میکنند، بهخصوص افرادی که سابقۀ افسردگی دارند!
نوسان هورمونهای جنسی (بهویژه استروژن) محرک سردرد است. اگر از سردردهای میگرنی رنج میبرید، لازم است با احتیاط بیشتری عمل کنید. با ثبت زمان شروع سردردها، بهراحتی میفهمید قصه از کجا آب میخورد و اینکه آیا سردرد با مصرف این دارو مرتبط است یا خیر.
برخلاف باور عموم، تولید بافت چربی از عوارض قرص ضد بارداری ال دی نیست؛ این دارو بیشتر باعث احتباس آب زیر پوست میشود و حسی شبیه به چاقی میدهد. البته ممکن است اشتها را بیشتر کند و با ایجاد میل پرخوری، غیرمستقیم باعث افزایش وزن شود.
کاهش میل جنسی ناشی از تغییرات هورمونی از عوارض قرص ضد بارداری ال دی در برخی افراد است، زیرا بعداز مصرف این قرص، سطح تستوسترون آزاد در بدن افت میکند. اگر این موضوع بر کیفیت زندگیتان اثر گذاشته، درباره روشهای جایگزین یا تغییر دوز با پزشک گفتوگو کنید.
قرص ال دی ماهیت ترشحات واژن را تغییر میدهد و باعث خشکی زیاد یا افزایش حجم ترشحات میشود. این تغییر لزوما خطرناک نیست، مگر آنکه با تغییر رنگ، بوی بد یا خارش همراه باشد که در آن صورت نشانۀ عفونت است.
گاهی اوقات تغییرات هورمونی بر قرنیه چشم اثر میگذارند و باعث ناراحتی یا خشکی چشم میشوند. افرادی که از لنزهای تماسی استفاده میکنند، بیشتر در معرض این عوارض قرص ضد بارداری ال دی روبهرو هستند.
لختگی خون براثر مصرف قرص ضدبارداری نادر، ولی امکانپذیر است. افراد بالای 35 سال، کسانی که سابقه فشار خون بالا دارند و سیگاریها بیشتر در معرض خطر تشکیل لخته خون در رگها هستند. درد شدید ساق پا یا تنگی نفس ناگهانی از نشانههای هشدار این مورد بهشمار میروند.
مصرف قرص ضد بارداری ال دی بعداز 40سالگی کمی چالشبرانگیز است. در این سنوسال، حتی بهترین قرص ضد بارداری بدون عوارض نیست. گرچه این قرصها علائم پیشیائسگی را تسکین میدهند، خطراتی دارند که آگاهی از وجودشان شرط عقل است.
با افزایش سن، رگها خاصیت انعطافپذیری خود را از دست میدهند و خطر تشکیل لخته خون (ترومبوز) بالا میرود. استروژن موجود در قرص الدی این فرایند را تشدید میکند و ریسک بروز لخته در پا یا ریه را بهشدت بالا میبرد. این خطر در زنان بالای 40 سال که مبتلا به چاقی یا سابقه خانوادگی هستند، جدیتر است.
پس از 40 سالگی، حساسیت بدن به سدیم و تغییرات هورمونی که بر فشار خون اثر میگذارند، بیشتر میشود. مصرف قرص الدی میتواند باعث افزایش فشار خون شود که خود پیشزمینه حملات قلبی و سکته مغزی است. پزشکان معمولاً برای زنان در این سن، پایش مداوم فشار خون را الزامی میدانند.
بهدلیل اثرات مخرب ترکیب نیکوتین و استروژن بر دیواره عروق خونی، زنان سیگاری بالای 35 سال در معرض خطر جدی سکته قلبی قرار دارند. بههمینخاطر بسیاری از پروتکلهای پزشکی تجویز قرصهای ترکیبی (مثل الدی) برای این گروه را ممنوع اعلام میکنند.
برخی مطالعات حاکی از آنند که هورمونهای قرص ال دی تراکم استخوانی را در دوران پیشیائسگی حفظ میکند. بااینحال، نوسان هورمونها در طولانیمدت جذب کلسیم را مختل میکند و به استخوانها آسیب میزند. مدیریت این مورد نیازمند حفظ تعادل هورمونی تحتنظر پزشک است.
یکی از اتفاقات رایج و طبیعی در دهه چهارم زندگی خانمها، افزایش مقاومت به انسولین است. یکی از عوارض قرص ضد بارداری ال دی این است که بر متابولیسم گلوکز تأثیر میگذارند، مقاومت به انسولین را بیشازحد بالا میبرند و ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 یا اختلال در چربی خون را افزایش میدهند.
عوارض قرص ضد بارداری تا کی ادامه دارد
مصرف طولانیمدت قرص الدی تغییرات عمیقی در سیستمهای مختلف بدن خواهد کرد. مهمترین عوارض قرص ضد بارداری در طولانی مدت عبارت است از:
ریشک بیشتر ابتلا به برخی سرطانها. براساس مطالعات و تحقیقات انجامشده، استفاده طولانیمدت قرص ال دی خطر ابتلا به سرطان سینه و سرطان دهانه رحم را اندکی بالا میبرد. البته همزمان خطر ابتلا به سرطان تخمدان و رحم را کمتر میکند.
تغییر در تراکم استخوانی. مصرف مداوم هورمونهای مصنوعی فرایند بازسازی طبیعی استخوانها را مختل میکند و در سنین بالا منجر به پوکی استخوان میشود.
کمبودهای ویتامینی و معدنی. قرص الدی در درازمدت ذخایر ویتامینهای گروه B (بهویژه B6 و B12 و فولات)، ویتامین C، منیزیم و روی را از بین میبرد و فرد را دچار خستگی مزمن یا افت خلقوخو میکند.
بیماریهای کیسه صفرا. استروژن سطح کلسترول موجود در صفرا را بالا میبرد که با خطر تشکیل سنگ کیسه صفرا همراه است.
تغییرات دائمی در میل جنسی. مصرف طولانیمدت قرص ال دی سطح پروتئین SHBG (مهارکننده تستوسترون آزاد) را آنقدر بالا میبرد که حتی پس از قطع مصرف، مدتی طول میکشد تا میل جنسی به حالت اولیه بازگردد.
ملاسما و لکهای پوستی ماندگار. در طولانیمدت لکهای قهوهای صورت که معمولا ناشی از نور مستقیم آفتاب هستند، تثبیت میشوند و بهراحتی از بین نمیروند.
تأثیر بر سلامت قلب و عروق. تداوم مصرف قرص ال دی منجر به ضخیم شدن دیواره رگها یا افزایش سطح چربی بد خون (LDL) میشود و خطر تصلب شرایین وجود دارد.
مصرف قرص الدی هیچگونه تأثیر منفی یا مداخلهگری در نتایج آزمایشهای روتین ازدواج ندارد؛ چون اساسا هورمونهای موجود در این قرصها با شاخصهای مورد بررسی در تست اعتیاد، سیفلیس و تالاسمی قبلاز ازدواج متفاوتاند. بااینحال، اگر قصد چکاپ کامل خون و بررسی سطح هورمونهای تیروئید و قند همزمان با آزمایش ازدواج را دارید، بهتر است از عوارض قرص ضد بارداری اورژانسی و تأثیر جزئی آنها بر سطح برخی از پروتئینهای ناقل خون آشنا باشید. در هر صورت، عوارض قرص ضد بارداری بههیچوجه منجر به نتایج مثبت کاذب تست اعتیاد قبلاز ازدواج نخواهد شد.
برای درمان و کنترل عوارض مصرف قرص ضد پیشگیری از بارداری، باید به پزشکان تخصص زنان، زایمان و نازایی مراجعه کنید. خوشبختانه در تمامی شهرهای ایران، پزشکان فعالی در این رابطه وجود دارند. مثلا برای دکتر زنان تهران، بیش از 628 پزشک، آماده ویزیت حضوری و غیرحضوری بیماران هستند. بهاینصورت، در هر کجا و هر زمان، میتوانید در مسیر درمان قرار بگیرید.
قرصهای ال دی ترکیبی میتوانند خطر مشکلات قلبیعروقی مانند سکته، حمله قلبی یا لختهشدن خون را افزایش بدهند. اگر دچار فشار خون هستید و تحت درمان قرار ندارید یا سابقه بیماریهای قلبیعروقی در خانوادهتان وجود دارد، باید برای پیشگیری از بارداری حتماً نظر پزشک متخصص را جویا شوید.
او گزینههای مناسب را به شما پیشنهاد خواهد کرد. نوسانات هورمونی مختلف میتوانند باعث بروز برخی سرطانها مانند سینه، تخمدان، مخاط دهانه رحم، دهانه رحم و روده بزرگ شوند.
