به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، سی ان ان درباره تحولات مذاکرات ایران و آمریکا نوشت: زندگی میلیونها نفر در سراسر خاورمیانه، و سرنوشت اقتصاد جهانی، به نتیجه مذاکرات سرنوشتسازی بستگی دارد که این آخر هفته میان آمریکا و ایران در پاکستان برگزار میشود.
خیابانهای پایتخت، اسلامآباد، پیش از آغاز این مذاکرات با اعلام ناگهانی تعطیلی عمومی دو روزه تخلیه شد؛ اقدامی برای اعمال تدابیر امنیتی سختگیرانه در آستانه ورود هیأتهای آمریکایی و ایرانی.
آتشبس شکننده دو هفتهای که زمینهساز این مذاکرات شد، فعلاً برقرار است. اما بمباران گسترده و مرگبار اسرائیل در لبنان و اختلافها بر سر اینکه آیا لبنان نیز مشمول آتشبس میشود یا نه، میتواند این آرامش ناپایدار را بر هم بزند.
پرسش کلیدی اکنون این است که آیا این مذاکرات به نوعی نقطه میانی خواهد رسید یا فرو میپاشد و جنگی را از سر میگیرد که پیشتر بخشهایی از خاورمیانه را ویران کرده و بحران تاریخی در بازار جهانی نفت ایجاد کرده است.
به گفته کاخ سفید، مذاکرات قرار است صبح شنبه به وقت محلی در اسلامآباد آغاز شود.
هیأت آمریکایی به ریاست جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و با حضور استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، تشکیل شده است.
ونس پیش از عزیمت به اسلامآباد به خبرنگاران گفت: «منتظر این مذاکرات هستیم. فکر میکنم نتایج مثبتی خواهد داشت.»
در سوی دیگر، خبرگزاری فارس گزارش داده که هیأت تهران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در این مذاکرات شرکت میکند؛ چهرهای نزدیک به حاکمیت که در طول جنگ به یکی از رابطهای کلیدی با دولت ترامپ تبدیل شده است.
او را عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، علیاکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، و شماری از نمایندگان مجلس همراهی میکنند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، این مذاکرات را در یک سخنرانی ملی «لحظهای سرنوشتساز» توصیف کرد و گفت: «رهبری پاکستان تمام تلاش خود را برای موفقیت این گفتوگوها به کار خواهد گرفت. همهچیز در دست خداست.»
با توجه به اینکه دو طرف حتی بر سر مفاد آتشبس توافق ندارند، هماهنگسازی دستور کار مذاکرات نیز دشوار به نظر میرسد.
ترامپ از «طرح 10 مادهای ایران» سخن گفته و آن را «مبنایی قابل اجرا برای مذاکره» دانسته است.
اما ایران فهرستی منتشر کرده که شامل خواستههایی است که آمریکا بهسختی میتواند بپذیرد؛ از جمله به رسمیت شناختن کنترل ایران بر تنگه هرمز، پرداخت غرامت جنگی و لغو کامل تحریمها. برخی نسخهها همچنین شامل به رسمیت شناختن حق غنیسازی هستهای ایران است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت ترامپ به طرح 10 مادهای متفاوتی اشاره داشته که «معقولتر» است.
در همین حال، ترامپ و تیمش طرحی 15 مادهای دارند که جزئیات کامل آن منتشر نشده، اما گفته میشود شامل تعهد ایران به عدم دستیابی به سلاح هستهای، تحویل اورانیوم با غنای بالا، محدودیت توان دفاعی تهران و بازگشایی تنگه هرمز است.
ترامپ روز جمعه گفت تمرکز اصلی او در هر توافقی با ایران، مهار برنامه هستهای این کشور است و افزود: «هیچ سلاح هستهای؛ این 99 درصد موضوع است.»
شمول لبنان در آتشبس همچنان محل اختلاف است و میتواند توافق را به خطر بیندازد.
ایران بارها تأکید کرده که آتشبس شامل حملات علیه حزبالله نیز میشود؛ موضعی که پاکستان، میانجی توافق، نیز از آن حمایت کرده است. اما آمریکا و اسرائیل میگویند لبنان بخشی از این توافق نیست.
روز چهارشنبه، تنها چند ساعت پس از اجرای آتشبس، اسرائیل بزرگترین موج حملات خود به لبنان از آغاز جنگ را انجام داد؛ حملاتی به مناطق پرجمعیت که بدون هشدار صورت گرفت و دستکم 303 کشته و بیش از هزار زخمی برجای گذاشت. این روز مرگبارترین روز لبنان از سپتامبر 2024 بود.
این حملات خشم ایران را برانگیخت و تهران اعلام کرد بدون آتشبس در لبنان، مذاکرات آغاز نخواهد شد.
در سطح جهانی نیز، از جمله در میان قدرتهای اروپایی و کشورهای خلیج فارس، انتقادها از اسرائیل افزایش یافت، زیرا بیم آن میرود آتشبس پیش از آغاز مذاکرات فروبپاشد.
ونس گفت در مورد لبنان «یک سوءتفاهم واقعی» وجود داشته و افزود اسرائیل ممکن است در حملات خود «کمی خویشتنداری» نشان دهد.
پس از یک تماس تلفنی «پرتنش» با ترامپ، به گفته منابع آمریکایی و اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو اعلام کرد اسرائیل بهدنبال گفتوگوهای مستقیم با لبنان برای خلع سلاح حزبالله خواهد بود.
همچنین قرار است نخستوزیر لبنان در روزهای آینده به واشنگتن سفر کند و دیپلماتهای اسرائیلی و لبنانی نیز هفته آینده برای گفتوگو درباره آتشبس در این شهر دیدار کنند.
بازگشایی این آبراه حیاتی که هفتههاست عملاً توسط ایران بسته شده و بازار جهانی نفت را دچار آشفتگی کرده، یکی دیگر از محورهای توافق بوده است.
اما از زمان اعلام آتشبس، تنها تعداد محدودی کشتی موفق به عبور شدهاند و صدها کشتی همچنان در خلیج فارس متوقف ماندهاند، در حالی که هزاران خدمه در آنها حضور دارند.
ایران پس از حمله اسرائیل به لبنان، عبور نفتکشها از تنگه هرمز را متوقف کرد.
ونس هشدار داد اگر ایران به تعهد خود برای بازگشایی تنگه عمل نکند، آتشبس پایان خواهد یافت.
ترامپ نیز در پیامی در شبکه «تروث سوشال» موضع ایران را به تمسخر گرفت و نوشت تهران «هیچ کارتی» جز «باجگیری کوتاهمدت» از طریق تنگه هرمز ندارد.
مشخص نیست شکاف عمیق میان دو طرف طی یک آخر هفته در پاکستان برطرف شود.
با این حال، هر دو طرف با احتیاط نسبت به امکان دستیابی به توافق ابراز خوشبینی کردهاند.
ترامپ به شبکه NBC گفت «بسیار خوشبین» است که این مذاکرات به توافق صلح منجر شود و افزود رهبران ایران در گفتوگوهای خصوصی آمادگی بیشتری برای صلح نشان دادهاند.
او گفت: «آنها بسیار معقولتر شدهاند. با همه چیزهایی که باید، موافقت میکنند. به یاد داشته باشید، آنها شکست خوردهاند و هیچ توان نظامی ندارند.»
در مقابل، قالیباف هنگام ورود به اسلامآباد گفت: «ما حسن نیت داریم، اما اعتماد نداریم.»
او افزود: «اگر آمریکا آماده توافقی واقعی باشد، ایران نیز میتواند چنین باشد؛ اما تجربه ما از مذاکره با آمریکا همواره با شکست و نقض تعهدات همراه بوده است.»
به گفته منابع آگاه از مذاکرات آتشبس، دیدار این آخر هفته احتمالاً نخستین دور از مجموعهای از مذاکرات فشرده برای دستیابی به توافقی بلندمدت و پایدار برای پایان دادن به جنگ خواهد بود.
