به گزارش سرویس سیاسی پایگاه خبری ساعدنیوز، حبیب ترکاشوند معتقد است کشورهای عربی که سالها امنیت خود را به حضور آمریکا گره زده بودند، اکنون با فروریختن هیمنه نظامی ایالات متحده و اسرائیل در منطقه، دچار سردرگمی راهبردی شدهاند. وی تأکید دارد که اختلاف میان بازیگرانی چون عربستان و امارات از یک سو و هشدار قاطع ایران مبنی بر هدف قرار دادن زیرساختهای کشورهای متخاصم از سوی دیگر، باعث شده تا این کشورها در لبه یک تصمیم دشوار قرار بگیرند. به باور این کارشناس، آمریکا به دنبال خروجی پیروزمندانه از بحران است، اما واقعیتهای میدانی مسیر مذاکره و جنگ را برای واشنگتن به بنبست کشانده است. در ادامه، مشروح این گفتگو را میخوانید.
در نبردی که گذشت، شاهد بودیم کشورهای عربی خلیج فارس به صورت گسترده دستکم پشتیبانی لجستیکی از آمریکا و اسرائیل داشتند. حتی شواهدی مثل پاک کردن پرچم امارات از روی جنگندهها نشان داد که اینها مستقیماً وارد جنگ شدهاند. اکنون در دوره آتشبس، اقداماتی نظیر تلاش برای قطعنامههای ضدایرانی یا تجهیز نظامی امارات توسط اسرائیل دیده میشود. به نظر شما وضعیت این کشورها، بهویژه آنهایی که در جنگ مشارکت داشتند، چگونه است؟ آیا امارات برای جنگ مستقیم با ایران آماده میشود یا میانجیگریهایی نظیر نقش قطر غالب خواهد بود؟
ترکاشوند: کشورهای عربی منطقه و بهخصوص کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (بجز عمان)، از سالهای دور به لحاظ جغرافیایی و نیروی انسانی قابل مقایسه با قدرت کشوری مثل جمهوری اسلامی ایران نبودهاند. لذا همواره برای دفاع از خود و امنیت کشورشان، به قدرتهای بزرگ تکیه کردهاند. در دهههای گذشته سعی کردند هرچه میتوانند به آمریکا نزدیک شوند؛ اول با ایجاد پایگاههای آمریکایی که تصور میکردند قدرت بازدارندگی ایجاد میکند و کسی جرئت نمیکند به آمریکا نگاه چپ کند، و دوم با خرید تسلیحات سنگین و اختصاص بخش قابل توجهی از بودجه نفت برای خرید تجهیزاتی که عملاً به کارشان نیامد.
تصور ماورایی از قدرت آمریکا داشتند و فکر میکردند وقتی به این کشور نزدیک شوند، نیاز به هیچچیز ندارند. در جنگ 12 روزه ما خویشتنداری کردیم، با اینکه پرندههایی از این کشورها بلند شده بودند. بعد از آن اما وقتی وارد عرصه عملی شدیم و فتیله جنگ بالا رفت، ما پیغام و هشدار دادیم، گوش نکردند و احساس میکردند ایران صرفاً رجز میخواند. اما وقتی وارد عمل شدیم، بهتزده شدند. فهمیدند آمریکا و اسرائیلی که به آنها تضمین امنیت داده بودند، عملاً کاری نمیکنند؛ نه تنها برای آنها، که حتی در حفظ امنیت پایگاههای خودشان هم درماندند.
از طرفی بین خودشان هم اختلاف شدید هست؛ مثلاً بین امارات و عربستان اختلافات جدی در قضایای یمن و سودان وجود دارد. حتی اگر ایران، عربستان را بزند، شاید امارات برخلاف آنچه اعلام میکند، خوشحال شود و بالعکس. این اختلافات اکنون به اوج رسیده است. این کشورها ماندهاند؛ از یک طرف ابهت آمریکا پیش چشمشان فروریخته و از طرف دیگر با قدرت نظامی جدیدی در جهان به نام جمهوری اسلامی مواجهاند که پیشتر جزو ابرقدرتها محسوب نمیشد، اما حالا در برابر آمریکا، اسرائیل و چندین کشور جنگیده و پیروز شده است. اکنون ماندهاند با این روابط چه کنند؟ از یک سو قدرت تسلیحاتی و نفوذ صددرصدی آمریکا بر مبادلات اقتصادی و اطلاعاتی آنها حاکم است و امکان مقابله با آمریکا را ندارند، از سوی دیگر توان مقابله با جمهوری اسلامی را هم ندارند؛ در باتلاقی گیر کردهاند که نه راه پس دارند و نه راه پیش.
اگر آتشبس شکسته شود، به نظر شما این کشورها مجدداً مشارکت میکنند؟
ترکاشوند: خبر آمد که عربستان و کویت اعلام کردند اجازه استفاده از فضایشان را برای حمله به ایران به آمریکا نمیدهند و احتمالاً قطر هم چنین خواهد کرد. تنها میماند امارات و بحرین. این دو کشور هم قدرت ادواتی محدودی دارند و هم نفوذ آمریکا و اسرائیل در آنها بسیار زیاد است. امارات عملاً بخشی از قلمرو سرزمینهای اشغالی شده و توان مقابله یا «نه» گفتن به رژیم صهیونیستی و ایالات متحده را ندارد. اما از طرفی میدانند ایران کوتاه نخواهد آمد.
در جنگ چهلروزه، ما فقط به پایگاههای آمریکا و مراکز تجمع سربازان آنها در کشورهای عربی حمله کردیم، اما این بار هشدار داده شده که اگر اتفاقی بیفتد، مراکز حساس و امنیتی خودِ این کشورها مورد هدف قرار خواهد گرفت. آنها این هشدار را جدی گرفتهاند. لذا در یک سردرگمی هستند؛ بین ناتوانی در مقابل خواست آمریکا و ناتوانی در تحمل انتقام و دفاع جمهوری اسلامی.
پرسش: در میدان دیپلماتیک چطور؟ فکر میکنید این شرایط منجر به مذاکره و توافق میشود یا احتمال جنگ را بیشتر میبینید؟
ترکاشوند: به این مذاکرات با توجه به نوع نگاه طرف مقابل نمیتوان امیدی بست. آنها دنبال توافقی هستند که قدرت نظامی و هستهای ایران را بگیرند تا بعداً اعلام پیروزی کنند. قطعاً جمهوری اسلامی به این تن نخواهد داد و این مذاکره به جایی نمیرسد.
از طرفی آمریکا اکنون از جنگ بیزار است، چون جنگ قدرت پوشالیاش را نمایان کرد و هژمونی هفتادساله آنها به چالش کشیده شد. تورم، گرانی و فشارهای داخلی در آمریکا زیاد است و میخواهند جنگ را به پایان برسانند؛ اما با اعلام پیروزی و گرفتن امتیاز خاص. ولی ایران به این راحتی کوتاه نمیآید و هر ضربهای را متقابل و شدیدتر پاسخ میدهد. کما اینکه در پروژه «آزادی تنگه»، آنها میخواستند با ناوها و کشتیهایشان در خلیج فارس مانور قدرت بدهند و 50 کشتی را از تنگه هرمز عبور بدهند و یک فیلم هالیوودی از پیروزیشان بسازند، اما با حضور پهپادها، موشکها و اقتدار ایران، پروژهشان شکست خورد و بعداً اعلام کردند پروژه به عقب افتاده است. در واقع آنها دنبال اعلام پیروزی هستند، ولی با این وضعیت عملاً نمیتوان به مذاکرات خوشبین بود.
ساعدنیوز در فضای مجازی
