پشت‌پرده گرانی عجیب میوه‌های تابستانی؛ هزینه 6.5 میلیونی یک خانواده فقط برای حداقل نیاز خوراکی!

به گزارش سرویس اقتصادی پایگاه خبری ساعدنیوز،‌ به نقل از روزنامه هفت صبح، بررسی بازار خرده‌فروشی تهران حاکی از ثبت قیمت‌های شوکه‌کننده است. در حال حاضر گیلاس تا 800 هزار تومان، شلیل و زردآلو تا 600 هزار تومان، هلو تا 450 هزار تومان و حتی میوه‌های نسبتاً ارزان‌تر مانند طالبی بین 90 تا 120 هزار تومان عرضه می‌شوند.

برآوردهای اقتصادی نشان می‌دهد با در نظر گرفتن حداقل‌ها، هزینه ماهانه سبد میوه برای هر نفر حدود 2 میلیون تومان است؛ به این معنا که یک خانوار 3 نفره برای تامین حداقل نیازهای خوراکی خود باید ماهانه حدود 6.5 میلیون تومان بودجه در نظر بگیرد. رقمی که عملاً بخش بزرگی از درآمد ماهانه یک خانواده را می‌بلعد.

ریشه‌های گرانی؛ از باغ تا سفره

دلایل اصلی پر کشیدن میوه‌های تابستانی از دسترس مردم را می‌توان در سه محور اصلی خلاصه کرد:

• جهش هزینه‌های تولید: سموم کشاورزی که سال گذشته 700 هزار تومان قیمت داشت، اکنون به 6 میلیون تومان رسیده است. قیمت یک سبد پلاستیکی حمل میوه از 20 هزار به 80 هزار تومان افزایش یافته و هزینه‌های کارگر، کود، کارتن و بسته‌بندی نیز تحت تاثیر نرخ ارز و تورم چند برابر شده است.

• ساختار معیوب توزیع: مشکل اصلی در مبدأ حمل‌ونقل است. واسطه‌ها و بارفروشان در میدان مرکزی میوه و تره‌بار بدون فاکتور رسمی فعالیت می‌کنند. عدم صدور فاکتور باعث شده تا تعزیرات نیز نتواند قیمت واقعی را تشخیص داده و با گران‌فروشی مقابله کند.

• شوک‌های آب‌وهوایی: نوسانات دمایی از اسفند تا بهار و تجربه هم‌زمان چند فصل، باعث افت شدید تولید و کسری محصولاتی مانند گیلاس و زردآلو در برخی مناطق شد. کاهش عرضه در برابر تقاضا، قیمت‌ها را به شدت بالا برده است.

تناقض بازار؛ چرا موز وارداتی ارزان‌تر است؟

یکی از بزرگترین عجایب بازار، ارزان‌تر بودن موز وارداتی (250 تا 330 هزار تومان) نسبت به میوه‌های داخلی است. برخلاف تصور عمومی، واردات موز با ارز ترجیحی یا 4200 تومانی انجام نمی‌شود، بلکه با ارز آزاد (حدود 150 تا 160 هزار تومان) محاسبه می‌گردد. دلایل این تفاوت قیمت عبارتند از:

• تفاوت در ساختار توزیع: موز از طریق واردکنندگان بزرگ، با مسیرهای مشخص، فاکتور رسمی و با صرفه‌جویی در مقیاس (حمل با کشتی‌های بزرگ) توزیع می‌شود و تحت نظارت دقیق‌تری قرار دارد. اما میوه داخلی درگیر شبکه درهم‌تنیده‌ای از واسطه‌های خرد و بی‌نام‌ونشان است.

• ثبات عرضه: موز یک محصول وارداتی با عرضه مستمر و قابل برنامه‌ریزی است که تحت تاثیر سرمازدگی یا گرمای ناگهانی باغات داخلی قرار نمی‌گیرد.

• هزینه مبدأ: موز با هزینه‌های تولید کشور مبدأ (که تورم بسیار پایین‌تری نسبت به ایران دارد) محاسبه و خریداری می‌شود.

عبور از سود قانونی 30 درصدی

در حالی که طبق قانون، سود مجاز خرده‌فروشان میوه بین 30 تا 35 درصد تعیین شده، اما در عمل اختلاف قیمت از عمده‌فروشی تا مغازه بسیار فراتر از این ارقام است. به عنوان مثال، سیب درختی درجه یک که در میدان مرکزی 100 تا 110 هزار تومان قیمت دارد، در بازارهایی مانند تجریش تا 350 هزار تومان به فروش می‌رسد. نبود شفافیت در قیمت‌گذاری و فقدان فاکتور رسمی، بستر مناسبی برای اعمال سلیقه و چند برابر شدن قیمت‌ها به زیان مصرف‌کننده نهایی فراهم کرده است.