به گزارش سرویس جامعه ساعدنیوز به نقل از ایرنا، در تاریخ 13 فروردین 1405، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در یک اظهارنظر جنجالی و بیسابقه، ایران را به «بازگشت به عصر حجر» تهدید کرد. او در بخشی از سخنان خود گفت: «دو تا سه هفته دیگر آنجا را ترک میکنیم. پیش از رفتن، ایران را به عصر حجر بازمیگردانیم، جایی که به آن تعلق دارند.» این تهدید که مستقیماً متوجه «کشور ایران» بود (نه صرفاً جمهوری اسلامی)، به سرعت تبدیل به ترند اول توییتر فارسی شد.
در فاصله تنها سه روز (13 تا 15 فروردین)، بیش از 63 هزار توییت و ریتوییت مرتبط با عبارت «عصر حجر» در این شبکه منتشر شد. موجی از واکنشهای قطبی، از دفاع تمامعیار از جمهوری اسلامی تا محکومیت تهدید به عنوان اهانت به تمامیت ارضی و حتی تأیید ضمنی آن توسط برخی جریانات سلطنتطلب، فضای مجازی ایران را دربرگرفت.
آنچه این رویداد را از دیگر تهدیدات خارجی متمایز میکند، نه فقط لحن تحقیرآمیز آن، بلکه بازتاب گسترده و چندلایه آن در میان کاربرانی است که گاه در سایر موضوعات در دو سوی مخالف میایستادند، اما این بار در محکومیت تهدید ترامپ به یکدیگر نزدیک شدند.
گزارش پیش رو، به تحلیل گفتمان توییتهای پربازدید منتشر شده در این بازه زمانی میپردازد.
در برابر تهدید دونالد ترامپ مبنی بر «بازگرداندن ایران به عصر حجر»، بخش قابل توجهی از توییتهای پربازدید به دو دسته کلی تقسیم میشوند.
دسته اول، توییتهایی که ضمن محکومیت تهدید ترامپ، از جمهوری اسلامی یا دستاوردهای آن دفاع میکنند (حدود 40 درصد از کل توییتهای این طیف). دسته دوم، توییتهایی که بدون دفاع از جمهوری اسلامی، تهدید ترامپ را به عنوان اهانت به تمامیت ملی و تمدن ایران رد میکنند (حدود 60 درصد از کل توییتهای این طیف).
در این گزارش، این دو دسته به تفکیک تحلیل شده و درصد هر مضمون ارائه میگردد.
دسته اول: دفاع از جمهوری اسلامی و دستاوردهای آن در برابر تهدید ترامپ (حدود 40 درصد)
این دسته از توییتها عمدتاً توسط کاربران نزدیک به اصولگرایان و حامیان نظام بازتولید شده است. مهمترین مضامین این گفتمان و درصد فراوانی هر کدام عبارتند از:
مضمون نخست: تغییر مرجع تهدید از «نظام» به «ملت ایران» (حدود 30 درصد از این دسته)
کاربران در این گفتمان تأکید میکنند که تهدید ترامپ متوجه «جمهوری اسلامی» نیست، بلکه متوجه «تمدن ایران» و «ملت ایران» است. یک کاربر با انتقاد از شبکه ایران اینترنشنال نوشته است: «بیاد توضیح بده دقیقاً چه جوری جمهوری اسلامی برمیگرده به عصر حجر و نه ایران؟ طرف گفته ایران، اصلاً نگفت جمهوری اسلامی.»
این استراتژی گفتمانی تلاش میکند با ملی جلوه دادن مسئله، همه ایرانیان را در برابر تهدید خارجی متحد کند.
مضمون دوم: دفاع از دستاوردهای جمهوری اسلامی در شرایط تحریم (حدود 25 درصد از این دسته)
برخی کاربران با ذکر مثالهای عینی از دستاوردهای جمهوری اسلامی، تهدید ترامپ و واکنش مخالفان را تحلیل میکنند. یک کاربر نوشته است: «یه عده میگن "لازم نیست ترامپ ما رو ببره به عصر حجر، ما 47 ساله تو عصر حجریم". جدی؟ همین کشوری که میگید عصر حجره، تو اوج تحریم پالایشگاه ستاره خلیج فارس رو ساخت و عملاً بنزین کشور رو تأمین کرد. اگه این عصر حجره، پس خیلی از کشورهایی که حتی این حداقلها رو ندارن چیان؟»
مضمون سوم: نقد دوگانگی مخالفان داخلی (حدود 20 درصد از این دسته)
یک کاربر با لحنی طعنهآمیز به منتقدان داخلی گفته است: «نمونه یک غربتی از دانمارک: در ایران درس خوانده، زبان آموخته، به سفارت رفته، ویزا گرفته و با هواپیمایی که از یک فرودگاه بینالمللی برخاسته به دانمارک رفته و میگوید 47 سال در "عصر حجر" بوده. حجر مغز شما زامبیهای بیوطن است.»
کاربر دیگری نیز نوشته است: «ایران 47 سال در عصر حجر بود، ولی برای هر کار پزشکی و دندان پزشکی که داشتید سریع میدویدید میرفتید ایران. بیشرفها.»
مضمون چهارم: تأکید بر فرصتهای تحصیلی و شغلی در ایران (حدود 25 درصد از این دسته)
چندین کاربر با روایت تجربه شخصی خود، نشان دادهاند که در «همان ایران عصر حجر» توانستهاند به موفقیتهای علمی و شغلی دست یابند. یک کاربر نوشته است: «در عصر_حجر من از خانواده غیرشهری و غیرپایتختنشین از 8 سالگی انگلیسی یاد گرفتم، از 18 سالگی فرانسه و از 30 سالگی آلمانی. در دانشگاه دولتی بدون پرداخت یک ریال درس خوندم. ده سال توی صنعت انرژی ایران کار کردم. همه اینا رو از همون ایران عصر حجر دارم.»
دسته دوم: دفاع از تمامیت ملی و تمدن ایران بدون اشاره به جمهوری اسلامی (حدود 60 درصد)
این دسته از توییتها گستردهترین طیف را شامل میشود و کاربرانی با گرایشهای سیاسی متفاوت (از جمله مخالفان جمهوری اسلامی که تهدید ترامپ را اهانت به ایران میدانند) در آن حضور دارند.
مضمون نخست: ارجاع به تاریخ کهن ایران در برابر تاریخ کوتاه آمریکا (حدود 40 درصد از این دسته)
پررنگترین مضمون در این گفتمان، مقایسه تمدن چندین هزار ساله ایران با تاریخ کوتاه آمریکا یا اروپاست. یک کاربر نوشته است: «ایران در قلب گهواره تمدن قرار داشت در حالی که اجداد شما در اروپا (که آمریکا اصلاً روی نقشه نبود) هنوز در عصر حجر بودند. ما نظم، قانون و کشورداری را آموختیم.»
کاربر دیگری با طنز نوشته است: «قدمت افتابه ایرانی: 2600 سال. قدمت آمریکا: 260 سال. والا ما تو عصر حجر هم از الان شما بافرهنگتر و تمیزتر بودیم.»
مضمون دوم: تهدید ترامپ به عنوان جنایت جنگی و اهانت به تمام ایرانیان (حدود 30 درصد از این دسته)
برخی کاربران تهدید ترامپ را مصداق جنایت جنگی خواندهاند. رئیس جمهور نوشته است: «تهدید به بازگرداندن یک ملت به عصر حجر آیا معنایی جز جنایت گسترده جنگی دارد؟ این سوالی بود که از همتای فنلاندی خود که یک حقوقدان است پرسیدم.»
کاربر دیگری نوشته است: «عبارت "بازگشت به عصر حجر" نه فقط تهدیدی علیه نظام ایران، بلکه به کل یک کشور و مردم آن اشاره دارد. جای تعجب نیست که واکنش شدید بسیاری از ایرانیان – از جمله کسانی که با نظام مخالفند – را برانگیخته است.»
مضمون سوم: ناتوانی تهدید خارجی در بازگرداندن ایران به عقب (حدود 20 درصد از این دسته)
یک کاربر با اشاره به تاریخ مقاومت ایران نوشته است: «ما یک روزه از عصر حجر نیامدهایم که بتوانید ما را با بمباران به عصر حجر بازگردانید. ما تاریخ تمدن بشری را ساختهایم.»
کاربر دیگری با لحنی تهدیدآمیز نوشته است: «به "عصر حجر" هم برگردیم با همان سنگ تنگه را میبندیم و چاههای نفت منطقه را پر میکنیم و همه را به "عصر یخبندان" برمیگردانیم. این هنوز نفهمیده ما چقدر سمج و ولنکن هستیم.»
مضمون چهارم: نقد ترجمههای مغرضانه تهدید ترامپ (حدود 10 درصد از این دسته)
برخی کاربران به رسانههایی که تهدید ترامپ را فقط متوجه «جمهوری اسلامی» ترجمه کردهاند، اعتراض کردهاند. یک کاربر نوشته است: «ترامپ گفت ایران رو به عصر حجر برمیگردونیم، به زمانی که بهش تعلق دارن. اینترنشنال ترجمه کرد: جمهوری اسلامی رو به عصر حجر برمیگردونیم.»
جدول جمعبندی گفتمانهای حامی نظام و منتقد تهدید ترامپ با درصد
