به گزارش سرویس اقتصادی پایگاه خبری ساعدنیوز، طلا (با نماد شیمیایی Au و عدد اتمی 79) یکی از ارزشمندترین، کمیابترین و محبوبترین فلزات گرانبها در طول تاریخ بشریت است. این فلز زرد رنگ به دلیل ویژگیهای منحصربهفردی مانند مقاومت بالا در برابر زنگزدگی و اکسیداسیون، رسانایی عالی، و قابلیت چکشخواری و مفتولشدن بینظیر، همواره نماد ثروت و قدرت بوده است.
اما زمانی که برای خرید طلا به بازار ایران مراجعه میکنید، با اصطلاحات و اعداد مختلفی روبرو میشوید که ممکن است گیجکننده باشند. این راهنما به شما کمک میکند تا قدمبهقدم با ماهیت طلا، مفهوم عیار و نحوه استفاده از آن در ایران آشنا شوید.
طلای خالص (خام) به شدت نرم است؛ به قدری که میتوان آن را با دست خم کرد یا حتی با دندان روی آن رد انداخت. به همین دلیل، برای ساخت زیورآلات و سکه که نیاز به مقاومت و استحکام دارند، طلا را با فلزات دیگری مانند مس، نقره، نیکل یا پالادیوم ترکیب میکنند. به این ترکیب «آلیاژ» میگویند.
عیار طلا، واحدی برای اندازهگیری میزان خلوص طلا در یک قطعه آلیاژ است. عیار کامل را عدد 24 در نظر میگیرند.
وقتی میگوییم طلایی 24 عیار است، یعنی 24 قسمت از 24 قسمت آن (99.9٪) طلای خالص است.
وقتی میگوییم طلایی 18 عیار است، یعنی 18 قسمت آن طلای خالص و 6 قسمت آن (24 - 18) فلزات دیگر است.
در ایران و بسیاری از کشورهای جهان، علاوه بر عدد عیار، از سیستم هزارگانه هم استفاده میشود. در این سیستم عدد خلوص از 1000 محاسبه میشود:
عدد 750: معادل همان طلای 18 عیار است (75 درصد خلوص). معمولاً در داخل انگشترها یا روی قفل زنجیرها عدد 750 حک میشود.
عدد 900: معادل طلای 21.6 عیار است (خلوص 90 درصد - مانند سکههای بهار آزادی).
عدد 999: معادل طلای 24 عیار (خلوص 99.9 درصد - شمشهای استاندارد).
هر عیار طلا کاربرد و ویژگیهای خاص خود را دارد. در جدول زیر و توضیحات پس از آن، مهمترین عیارها را بررسی میکنیم:
نوع عیار | خلوص (درصد) | کد استاندارد | استحکام | کاربرد اصلی در ایران |
24 عیار | 99.9٪ | 999 | بسیار نرم | شمش طلا، سرمایهگذاری کلان |
22 عیار | 91.6٪ | 916 | نسبتاً نرم | زیورآلات سنتی (در جنوب ایران)، سکههای خارجی |
21.6 عیار | 90.0٪ | 900 | متوسط | ضرب سکههای بانکی (بهار آزادی و امامی) |
18 عیار | 75.0٪ | 750 | بالا و ایدهآل | استاندارد رسمی زیورآلات در ایران |
14 عیار | 58.3٪ | 585 | بسیار سخت | در ایران غیررایج است (محبوب در اروپا/آمریکا) |
این نوع طلا بالاترین خلوص را دارد. در ایران از این عیار فقط برای تولید شمشهای طلا و برخی کاربردهای حساس پزشکی و صنعتی استفاده میشود. خرید این طلا برای سرمایهگذاران بزرگ که نمیخواهند پولی بابت اجرت ساخت بپردازند، ایدهآل است.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید سکههای رایج در ایران (ربع، نیم، تمام بهار آزادی و امامی) 18 عیار یا 24 عیار نیستند. عیار استاندارد سکههای بانک مرکزی ایران 900 از 1000 (حدود 21.6) است. ترکیب 90 درصد طلا و 10 درصد مس/نقره باعث میشود سکه هم ارزش بالایی داشته باشد و هم در اثر جابهجایی ساییده نشود.
عیار 18، عیار قانونی و استاندارد طلاسازی در ایران است. ساخت و فروش زیورآلات با عیار کمتر از 18 در طلافروشیهای ایران غیرقانونی محسوب میشود.
طلای آبشده: یکی از محبوبترین روشهای سرمایهگذاری فعلی در ایران است. طلاهای دست دوم و کهنه در کورهها ذوب میشوند و به شکل مفتول یا قطعات نامنظم درمیآیند که عیار آنها معمولاً 18 (یا نزدیک به آن) است. خریدار این طلا هیچ اجرتی پرداخت نمیکند.
طلا به صورت خالص زرد است، اما در فرآیند تغییر عیار (آلیاژسازی)، با تغییر فلزاتِ ترکیبشونده، رنگ آن تغییر میکند:
طلای زرد: ترکیب طلای خالص + نقره + مس. (محبوبترین و کلاسیکترین رنگ در ایران).
طلای سفید: ترکیب طلای خالص + پالادیوم، نیکل یا روی.نکته مهم: طلای سفید در نهایت کمی تهرنگ زرد دارد؛ برای اینکه کاملاً سفید و درخشان شود، روی آن روکش رودیوم (Rhodium) میکشند.
رزگلد (طلای صورتی): ترکیب طلای خالص + مس (با درصد بالاتر مس). این رنگ در سالهای اخیر در بازار ایران بسیار پرطرفدار شده است.
خرید طلا در ایران معمولاً به دو هدف کلی انجام میشود: مصرفی (زینتی) و سرمایهگذاری.
هنگام خرید زیورآلات نو در ایران، شما باید علاوه بر پولِ خودِ طلا، هزینههای زیر را نیز بپردازید:
قیمت خام طلا: وزن طلا × قیمت روز یک گرم طلای 18 عیار.
اجرت ساخت: دستمزد سازنده که میتواند از 5٪ تا 30٪ (برای کارهای ظریف و وارداتی) متغیر باشد.
سود طلافروش: طبق قانون در ایران، سود مجاز طلافروش 7 درصد است.
مالیات بر ارزش افزوده (9٪): طبق قوانین جدید ایران، مالیات 9 درصدی فقط به اجرت و سود طلافروش تعلق میگیرد، نه به کل مبلغ طلا.
به دلیل تورم، بسیاری از ایرانیان طلا را برای حفظ ارزش پول میخرند. بهترین گزینهها در بازار ایران برای این هدف عبارتند از:
سکه: شامل سکههای امامی، بهار آزادی، نیم، ربع و گرمی. (دقت کنید که سکه دارای «حباب» است؛ یعنی قیمت بازاری آن بیشتر از ارزش واقعی طلای درون آن است).
طلای آبشده: به دلیل نداشتن اجرت، مالیات و حباب، سودآورترین روش سرمایهگذاری است. اما نیاز به تخصص دارد و حتماً باید از طلافروشیهای معتبر خریداری شود و «کد ریگیری» (کد تایید عیار آزمایشگاه) داشته باشد.
طلای دست دوم (بدون اجرت): زیورآلاتی که قبلاً استفاده شدهاند و فقط با قیمت طلای خام + درصد بسیار کمی سود (حدود 2 تا 5 درصد) فروخته میشوند.
برای فعالیت در بازار طلای ایران، باید با واحدهای وزن و اصطلاحات خاص آن آشنا باشید:
مظنه : در بازار ایران، قیمت طلا معمولاً بر اساس «مظنه» اعلام میشود. مظنه یعنی قیمت 4.608 گرم طلای 17 عیار (705). طلافروشان با یک فرمول ریاضی ساده، مظنه را به قیمت یک گرم طلای 18 عیار تبدیل میکنند.
مثقال: واحد سنتی وزن در ایران است. یک مثقال طلا در بازار (مثقال صرافی) برابر با 4.608 گرم است.
سوت : کوچکترین واحد وزن طلا در ایران است. هر یک گرم طلا برابر با 1000 سوت است. (مثلاً وقتی میگویند وزن انگشتر 2 گرم و 350 است، یعنی 2 گرم و 350 سوت).
ریگیری: به آزمایشگاههایی گفته میشود که قطعات طلای آبشده را ذوب کرده، آزمایش میکنند و عیار دقیق آن را روی قطعه حک کرده و به آن یک کد رهگیری میدهند.
طلا در ایران صرفاً یک فلز زینتی نیست؛ بلکه پناهگاهی امن برای حفظ سرمایه در برابر نوسانات اقتصادی است. شناخت تفاوت بین عیارهای 18، 24 و 21.6، و همچنین آگاهی از اصطلاحاتی مانند طلای آبشده، حباب سکه و اجرت ساخت، به شما کمک میکند تا به عنوان یک خریدار یا سرمایهگذار، هوشمندانهترین انتخاب را در بازار طلای ایران داشته باشید.
