به گزارش سرویس مجله سلامت خانواده ساعدنیوز، رادیوگرافی و سیتیاسکن از مهمترین روشهای تصویربرداری پزشکی هستند که برای بررسی اندامهای داخلی بدن بهویژه دستگاه گوارش استفاده میشوند. در بسیاری از این آزمایشها، پزشکان برای مشاهده دقیقتر معده و روده از مواد حاجب استفاده میکنند. باریم سولفات یکی از شناختهشدهترین مواد حاجب خوراکی است که به دلیل جذب بالای اشعه ایکس، باعث میشود بخشهای مختلف دستگاه گوارش در تصاویر رادیولوژی و سیتیاسکن با وضوح بیشتری دیده شوند. این ماده به دلیل نامحلول بودن در آب، معمولاً وارد جریان خون نمیشود و در صورت استفاده صحیح، ایمنی بالایی دارد.
سولفات باریم به عنوان ماده حاجب اشعه X برای آزمایشات پرتونگاری و توموگرافی کامپیوتری قسمتهای مختلف دستگاه گوارش مصرف میشود. فرمول شیمیایی سولفات باریم BaSO4 بوده و درست مانند اسمش دارای خواص فلز باریم است. به همین دلیل، بسیاری از افراد از این نگرانند که آیا خطرناک میباشد و یا خیر. سولفات باریم قادر به حل شدن در آب نیست و بنابراین بدن انسان نمیتواند سمیت فلز را به راحتی جذب نماید. همچنین دوز یا میزان مصرف آن برای همه افراد یکسان نخواهد بود. بلکه پزشک میزان مصرف متفاوتی را برای هر بیمار بسته به علت انجام تشخیص تجویز خواهد کرد.
به طور کلی، میتوان آن را از 90 دقیقه تا 2 ساعت پیش از آزمایش واقعی دریافت نمود. از اکثر بیماران خواسته خواهد شد از چند ساعت قبل از خوردن و همچنین نوشیدن خودداری کنند. به عنوان مثال، چنانچه آزمایش قرار است به هنگام صبح انجام شود، ممکن است از بیمار خواسته شود از خوردن شام صرفنظر کند و همچنین از نوشیدن هرگونه مایعات از جمله آب خودداری نماید. پس از آنکه آزمایش به پایان رسید، فرد آزاد است تا به رژیم غذایی طبیعی خود بازگردد.
همه داروها ممکن است عوارض جانبی ایجاد کنند. اما بسیاری از مصرف کنندگان نیز هیچ نوع عارضهای بروز نمیدهند. یکسری از عوارض بعد از گذشت مدت کوتاهی از مصرف دارو، از بین میروند. در صورت بروز مستمر هریک از عوارض میبایست به پزشک اطلاع داده شود:
گرفتگی معده ملایم
تهوع، استفراغ
مدفوع سفت یا یبوست
اگر متوجه علائم زیر در خودتان شدید، به سرعت به پزشک مراجعه کنید:
درد شدید معده
گرفتگی، اسهال یا یبوست شدید
زنگ در گوش
عرق کردن، بی قراری، ضربان قلب سریع
پوست رنگ پریده، پوست آبی رنگ، ضعف
اگر هر علائم دیگری دارید که احساس میکنید به خاطر استفاده از باریم سولفات است، با پزشک خود مشورت کنید.
باریم سولفات در برخی بیماران باید با احتیاط مصرف شود، از جمله:
بیماران مبتلا به انسداد یا سوراخشدگی روده
افراد دارای اختلال شدید بلع
بیماران مبتلا به کولیت شدید یا دیورتیکولیت فعال
افرادی که خطر آسپیراسیون (ورود محتویات به ریه) دارند
بیماران کمآب یا مبتلا به یبوست شدید
امروزه در صورت احتمال سوراخ شدن دستگاه گوارش، معمولاً به جای باریم از مواد حاجب محلول در آب استفاده میشود؛ زیرا نشت باریم به حفره شکم میتواند خطرناک باشد.
نوشیدن آب فراوان بعد از آزمایش به دفع بهتر باریم کمک میکند.
ممکن است رنگ مدفوع تا چند روز سفید یا خاکستری شود که طبیعی است.
در برخی بیماران پزشک ممکن است ملین تجویز کند تا از یبوست جلوگیری شود.
در سالمندان و بیماران کمتحرک، خطر یبوست و گیرکردن باریم در روده بیشتر است.
باریم سولفات همچنان یکی از مهمترین مواد حاجب در تصویربرداری دستگاه گوارش است و نقش مهمی در تشخیص بیماریهای مری، معده و روده دارد. اگرچه این ماده در بیشتر بیماران ایمن است، اما رعایت آمادگی قبل از آزمایش، نوشیدن مایعات کافی و توجه به علائم هشدار بعد از تصویربرداری میتواند خطر عوارض احتمالی را به حداقل برساند.
