ساعدنیوز
ساعدنیوز

آشنایی با آداب و رسوم چهارشنبه سوری در ایران

  جمعه، 29 اسفند 1399   زمان مطالعه 7 دقیقه
آشنایی با آداب و رسوم چهارشنبه سوری در ایران
یکی از جشن هایی که با آن به استقبال سال نو می رویم جشن چهارشنبه سوری است در این زمینه با ساعدنیوز همراه باشید.

ایرانیان از دیرباز ید طولایی در برپا کردن جشن های مختلف داشته اند. شمار زیادی از این جشن ها در میان صفحات تاریخی گم شده و به فراموشی سپرده شدند. اما، هنوز پس از گذشت سالهای طولانی تعدادی هرچند اندک از این جشن ها در جای جای ایران برپا می شوند که چهارشنبه سوری یکی از اندک جشن های فراموش نشده ما در طول تاریخ است. اگر می خواهید بدانید که چهارشنبه سوری چیست، نخست باید اطلاع داشته باشید که واژه چهارشنبه سوری از دو بخش چهارشنبه که نام یکی از روزهای هفته بوده و سوری که به معنی سرخ است، ساخته شد. با ما در این مقاله همراه باشید تا بدانید فلسفه چهارشنبه سوری چیست و با آداب و رسوم چهارشنبه سوری در مناطق مختلف ایران آشنا شوید.

درباره ریشه دقیق این آیین، اطلاعات دقیق و درست حسابی در دسترس نیست. بعضی از پژوهشگران معتقدند که همچین آیینی دقیقا پیش از اسلام وجود نداشته و احتمالا تغییر یافته یک آیین باستانی است؛ زیرا پیش از اسلام به این صورت هفته وجود نداشت که آخرین چهارشنبه ای وجود داشته باشد، همچنین آتش برایشان مقدس بود و از رویش نمیپریدند. بعضی می گویند این رسم، تغییر یافته گاهنبار هَمَسپَتمَدَم بوده، یعنی جشن نزول فروهرها 6 روز قبل از نوروز. بعضی ها هم آن را تغییر یافته جشن سده می دانند که این فرض چندان صحیح نیست.

امّا هر چه باشد، به نظر می رسد این جشن ریشه های باستانی داشته و با آمدن اسلام شکل و شمایلش کمی تغییر کرده و با فرهنگ هر منطقه، آداب و آیینی به آن اضافه شده. حتّی درباره معنایش هم فرضیات مختلفی وجود دارد؛ سور را بعضی به معنای جشن و سرور و بعضی به معنای سرخ گرفته اند.

تصویر

شال اندازی

آیین شال اندازی یکی دیگر از رسوم چهارشنبه سوری است که در بیشتر روستاها و شهرها رواج داشته و تاکنون نیز اعتبار خود را در شهرها و روستاهای همدان، زنجان، اراک و برخی نقاط دیگر حفظ کرده است. جوانان چندین دستمال حریر و ابریشمی را به یکدیگر گره می زدند، با آن طنابی بلند درست می کردند و از راه پلکان خانه ها یا از روی دیوار، آن را از روزنه دودکش وارد خانه می کردند و یک سر آن را خود در بالای بام در دست می گرفتند، آنگاه با چند سرفه بلند صاحبخانه را متوجه ورودشان می ساختند. صاحبخانه ها که منتظر آویختن چنین شال هایی هستند، به محض مشاهده شال، در گوشه شال آجیل، شکلات یا پول قرار می دادند و آن را گره می زدند و با یک تکان ملایم اعلام می کردند که هدیه آماده است. شال انداز شال را بالا می کشید.

آنچه داخل شال قرار داشت به نوعی فال بود. برای نمونه اگر داخل شال، شیرینی بوده، شیرینی نشانه شیرین کامی و شادمانی بوده است یا اگر داخل شال انار قرار می دادند، نشانه ی کثرت اولاد بوده است. گردو نشانه ی طول عمر، بادام و فندق نشانه ی بردباری بوده است. اما اگر سکه نقره قرار داشت، به معنی سپیدبختی بوده است. زیرا در برخی نقاط این مراسم به نوعی خواستگاری غیر مستقیم هم محسوب میشده و در این مراسم پسری که قصد داشت با دختری ازدواج کند با این روش پاسخ خود را از دختر می گرفت.

بوته افروزی

در ایران رسم است که هر خانواده بوته های خار و گزنی را که از قبل آماده کرد، روی بام یا زمین حیاط خانه یا در جلوی در ورودی در سه یا پنج یا هفت «گله» کپه می کند. با غروب آفتاب و نیم تاریک شدن آسمان، زن و مرد و پیر و جوان گرد هم جمع می شوند و بوته ها را آتش می زنند. در این هنگام، از بزرگ تا کوچک هر کدام سه بار از روی بوته های افروخته می پرند تا ضعف و زردی ناشی از بیماری و غم و اندوه را از خود بزدایند و سلامت، سرخی و شادی را به وجود خود ببخشند. براساس مطلب فلسفه چهارشنبه سوری چیست باید بدانید که مردم در حال پریدن از روی آتش ترانه هایی هم می خوانند:

زردی من از تو ، سرخی تو از من

غم برو شادی بیا ، محنت برو روزی بیا

شار بازی، اردبیل

یکی از این آئین ها، «شاربازی» یا پرتاب شال های آتشین به آسمان است. این رسم در میان برخی از روستاهای استان اردبیل رایج بوده است. جوانان روستا در غروب سه شنبه آخر سال، تعداد زیادی «شار» را در تاریکی آسمان می گرداندند. گلوله های آتش به اطراف پخش و سریع خاموش می شد، اما گرداندن توپ آتشین در فضای تاریک شب، جلوه زیبایی داشت که مردم روستا را در کنار هم برای دیدن آن جمع می کرد.

مشابه این رسم در برخی از مناطق شهر تبریز و در روستاها هنوز پابرجاست و مانند هر شهر و دیار دیگری مردم در آن شب غذایی که بیشتر دوست داشته اند را می خورند.

تصویر

جشن مبارزه با تاریکی

جشن «سور» از گذشته بسیار دور در ایران زمین مرسوم بود. این مراسم، جشنی ملی و مردمی است و چهارشنبه سوری نام گرفت. در پایان هر ماه، جشن و پایکوبی با نام سور مرسوم بوده و از سوی دیگر چهارشنبه نزد اعراب «یوم الارباع» خوانده می شد و از روزهای شوم و نحس بشمار می رفت. ایرانیان بر این باور بودند که روزهای نحس و شوم را باید با عیش و شادمانی گذراند تا شیاطین و اجنه فرصت رخنه در وجود آدمیان را نیابند.

کوزه شکنی

جالب هست بدانید که در شب چهارشنبه سوری، مردم کوزه های سفالی کهنه را بالای بام خانه برده و از بالا به پایین پرت می کردند و آن را می شکستند تا کوزه نویی را جایگزین ظرف سفالی پیشین خود کنند، چون بر این باور بودند که در طول سال بلا و قضاهای بد در کوزه متراکم و با شکستن کوزه رفع خواهند شد.

چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف ایران

کشور ایران نیز همچون کشورهای دیگر دارای آداب و رسوم خاصی است که تک به تک آنها ریشه ای کهن در قصه ها دارد که می توان در بطن آنها به چراییشان دست پیدا کرد. یکی از همین آداب و رسوم کهن چهارشنبه سوری نام دارد که هر سال در تمامی شهر های ایران طبق باورهای اهالی آن ها برگزار می شود. چنانچه آشنایی با آیین های خاص چهارشنبه سوری شهر های مختلف ایران برایتان جذابیت دارد در این بخش از ساعدنیوز با ما باشید تا آداب متنوع اقصی نقاط کشور در روز چهارشنبه آخر سال را بیشتر بشناسید.

چهارشنبه سوری در استان سیستان و بلوچستان

اعتقاد مردم سیستان و بلوچستان به این است که در غروب آخرین چهارشنبه سال اقدام به آتش زدن نمد، گونی و پتوی کهنه میکنند تا با این کار نحوست این شب را از بین ببرند.

تصویر

تهران

در تهران قدیم خبری از بمب و ترقه و سروصدا عجیب و غریب نبود. مردم تهران در گذشته با نزدیک شدن شب چهارشنبه سوری اقدام به جمع آوری بوته ها و علف های خشک از بیان های اطراف می کردند. آنها را وارد شهر می کردند و به همراه وسایل کهنه و قدیمی می سوزاندند و این جمله را تکرار می کردند: سرخی تو از من، زردی من از تو.

آذربایجان شرقی

مردم تبریز رسم و رسومات جالبی برای چهارشنبه سوری دارند. قبل از مراسم آن ها به خرید آجیل و شیرینی می روند. پدر مادرها نیز برای تازه عروس دامادها چهارشنبه لیق می برند. چهارشنبه لیق شامل هدایایی مثل پارچه و پیراهن است. آنها قبل از طلوع آفتاب ۷ بار از روی جوی آب می پرند و این شعر را می خوانند: آتیل ماتیل چهارشنبه، آینا تکین بختیم آچیل چهارشنبه. همچنین یکی دیگر از رسومات جالب تبریزی ها در این روز پاشیدن آب و گلاب از روی پشت بام بر روی سر مردم است. مردم تبریز معتقدند این کار باعث عاقبت به خیری می شود.

خراسان

مردم مشهد در چهارشنبه سوری هفت بوته آتش درست می کنند و از روی آن می پرند. بعد از اینکه آتش کاملا سوخت خاکستر آن را روی زمین می ریزند تا باد آن را با خود ببرد و نحسی را از آن جا دور کند. یکی دیگر از رسم های جالب مشهدی ها در چهارشنبه سوری کوزه شکستن است. آن ها کوزه های قدیمی را با نمک و ذغال پر می کنند و به پشت بام می برند. نمک داخل کوزه نشانه شوربختی و ذغال نشانه سیاه بختی است. تمام افراد خانواده کوزه ها را دور سر خود می چرخانند و آخرین نفر آن را به پایین پرتاب می کند.

پایگاه خبری ساعدنیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید.

دیدگاه ها
  دیدگاه ها
پربحث های هفته   
عرض ارادت احساسی و عیادت بازیگران و ورزشکاران از رهبر معظم انقلاب در بیمارستان+ عکس/ از جواد عزتی و علی ضیا تا علی پروین و بهداد سلیمی (682 نظر) رهبر معظم انقلاب چه میوه هایی را برای حفظ سلامتی خود میل می کنند؟ (201 نظر) خلاقیت خنده دار و هوشمندانه قصاب اهوازی برای فریب گوسفند و قربانی کردنش حماسه آفرید+عکس/ مغز تو رو باید طلا گرفت😂 (83 نظر) خلاقیت بامزه یک پدر ایرانی روی کلید کولر حماسه ساز شد/ این یادداشت بانمک پربازدید شد+عکس (71 نظر) پاسخ جالب رهبر معظم انقلاب به یک سوال: حضرت آقا اصلاً شما فکر می‌کردین که رهبر بشین؟ (60 نظر) دسته گل بزرگ و لوکس رضا گلزار و آیسان خانوم برای افتتاحیه سالن زیبایی ساره بیات +عکس/ واقعا گل کاشتین (53 نظر) نگاهی به مراسم عروسی لاکچری و مفصل دختر بزرگ اردوغان در استانبول+عکس/ چه لباس عروس خوشگلی، چه داماد خوش‌تیپی (51 نظر) میز عزای ساده و بدون تجملات مادر محسن کیایی، مجری برنامه صداتو +عکس/ روحشون شاد چه چهره دلنشینی داشتن (43 نظر) بهترین گردو ایران متعلق به کدام شهر است (42 نظر) شرط جالب رهبر معظم انقلاب برای خواندن خطبه عقد عروس و داماد ایرانی/ ماجرای بخشیدن 86 سکه به آقای داماد چه بود؟ (39 نظر) خلاقیت بی نظیر یک معمار در طراحی خانه ای با الهام از موز/ مغز تو رو باید تو موزه نگه داشت+عکس (34 نظر) ماجرای جالب کارت عروسی فائزه و حمید که به دست رهبر انقلاب رسید/ حرکت تحسین برانگیز عروس و داماد ایرانی برای خرید سرویس طلا+عکس (33 نظر) علی دایی: دکترها گفته بودند شاید زیر عمل زنده نمانم+عکس/ همیشه عضو خانواده پرسپولیس هستم/ همه درآمدم را در ایران سرمایه‌گذاری کردم (26 نظر) روایتی جالب از روز دقیق تولد رهبر معظم انقلاب از زبان خودشان در سالگرد 85 سالگی ایشان+عکس شناسنامه (23 نظر) نگاهی به خانه پدری بدون تجملات محمود احمدی نژاد+ویدیو/ منزلی با چیدمانی قدیمی و حیاطی دلنشین و نوستالژیک (22 نظر)
دیگران می‌خوانند   
تغییر چهره هوش پران ارسلان قاسمی، وحید سریال فاصله ها بعد از 14 سال+عکس رونمایی از دختر زیبا و موطلایی بیژن بنفشه خواه، شوهر جراح خانم شیرزاد سریال ساختمان پزشکان/ دخترش چقدر شبیه اروپایی هاست😍+عکس سورپرایز شدن جالب و عاشقانه حامد آهنگی توسط همسرش/ چه خانوم باشخصیت و اصیلی داره+ویدیو فال انبیاء روزانه چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1403 سکانسی از سریال پایتخت که هیچکس راز آن را نفهمید+ فیلم اشتباه مهران مدیری در برنامه اسکار سوژه شد+ فیلم کشف 2 میلیارد تومان دخانیات قاچاق در این شهر افشای راز هوتن شکیبا برای صداسازی «بچه»؛ روش عجیب ایرج طهماسب در کار +فیلم تماس علی دایی با پدر ترانه علیدوستی جوک فی البداهه و خیلی خنده دار یوسف صیادی در برنامه شب آهنگ/ حامد آهنگی از خنده منفجر شد +فیلم خلاقیت هوشمندانه اُوستا نجار در طراحی مجسمه هایی با چوب و تنه ی درخت/ مغزشو باید طلا گرفت +فیلم پاسخ خنده‌دار دانش‌آموز به سؤال دینی؛ چطوری جرأت کرد این رو بنویسه!! + فیلم (عکس) چاوش خان تفنگچی مهربان سریال گیلدخت، در آغوش مادرش با تیپ و استایل امروزی / خوشتیپه، نه؟! (عکس) چهره واقعی و بدون گریم عارفه معماریان، بازیگر نقش دختر محمود نقاش در سریال پایتخت / نقی قبل از هما خواستگاری ایشون رفته بوده! هر آنچه که باید در مورد کابل های شبکه بدانید از کجا، بلیط هواپیما ارزان بخریم؟ پرطرفدارترین گیاهان آپارتمانی برگ پهن برای دکور منزل 3 مورد از شگفت انگیزترین اکتشافات مصر باستان؛ از شهر طلایی تا مقبره نفرین‌ شده جشن عروسی باشکوه و مجلل دختر ناصرالدین‌شاه با تشریفات و ولخرجی فراوان در کاخ گلستان/ این مراسم 130 سال پیش برگزار شد+عکس نگاهی به مراسم عروسی ساده و بدون تجملات پوتین در روسیه+عکس/ از انداختن حلقه طلا به دست عروس تا امضا کردن سند ازدواج رونمایی از عجیب ترین مدرسه دنیا که در آن مارها را جادو میکنند+عکس فال ابجد روزانه چهارشنبه 5 اردیبهشت 1403 چند قدم برای نظم دهی بهتر به آشپزخانه هایی با فضای کوچک مراقبت‌های پس از بوتاکس صورت؛ نکات کلیدی برای داشتن نتایج بهتر فال شمع روزانه امروز چهارشنبه 5 اردیبهشت 1403 فال روزانه امروز چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1403 رونمایی از خانواده 4 نفری کاظم نوربخش سلمان سریال نون خ/چه خونواده صمیمی و گرمی +عکس رونمایی صاحب قهوه خانه‌ایی در کاشان از تنها نقاشی با خودکار سهراب سپهری+ویدیو/ می تونستم با فروشش زندگیمو تغییر بدم ولی... فال قهوه با نشان روز چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1403 3 ترفند کاربردی برای رسوب‌زدایی و نو شدن دوش حمام فال حافظ با تفسیر امروز چهارشنبه 5 اردیبهشت 1403+فیلم دعوای زن و شوهری نرگس محمدی و علی اوجی تو برنامه زنده/علی اوجی خانم بازیگر رو با خاک یکی کرد + فیلم خلاقیت هوشمندانه شهرداری اهواز در محافظت از درختی قدیمی و کهن+عکس/ با این کارش جذابیت شهر رو چندین برابر کرده👌 دسته گل بزرگ و لوکس رضا گلزار و آیسان خانوم برای افتتاحیه سالن زیبایی ساره بیات +عکس/ واقعا گل کاشتین وان حمام پر از توپ بامزه و رنگارنگ ستاره سادات قطبی/ حرکت جالب خانم مجری برای سرگرم کردن شازده پسرش+ویدیو فیلم لو رفته از رضا گلزار سوپر استار و آیسان خانوم در فرودگاه/ همیشه در شادی و مسافرت یادی کنیم از تبلیغ فوق تخیلی و لوکس گونه پراید با ساخت این کلیپ+ ویدیو/ داره امکاناتش رو در حد بنز به تصویر میکشه تصویری دیده نشده از آمادگی بدنی بالای آیت الله هاشمی رفسنجانی/ماشاالله به این روحیه بالا اولین تصاویر از تتلو در دومین جلسه دادگاهش بدون ذره ای تغییرات در ظاهر و قیافه اش (تصاویر) غول پیکرترین مجسمه های جهان/ مجسمه آزادی پیششون اونقدر کوچیکه که تو این لیست قرار نمیگیره
تیتر امروز   
کشف 2 میلیارد تومان دخانیات قاچاق در این شهر تماس علی دایی با پدر ترانه علیدوستی 3 مورد از شگفت انگیزترین اکتشافات مصر باستان؛ از شهر طلایی تا مقبره نفرین‌ شده رونمایی از عجیب ترین مدرسه دنیا که در آن مارها را جادو میکنند+عکس فال ابجد روزانه چهارشنبه 5 اردیبهشت 1403 فال شمع روزانه امروز چهارشنبه 5 اردیبهشت 1403 فال روزانه امروز چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1403 فال قهوه با نشان روز چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1403 فال حافظ با تفسیر امروز چهارشنبه 5 اردیبهشت 1403+فیلم فال انبیاء روزانه چهارشنبه 5 اردیبهشت ماه 1403 کشف اتفاقی چهره 600ساله «بچه‌جن» در توالت یک خانه اولین کشته ی طرح عفاف و حجاب ضدانقلاب شفا گرفت!ماجرای کما و فوت دختر تهرانی در متروی تجریش+فیلم نگهدارندگان گربه در معرض یک بیماری روانی خطرناک / ما نمی‌گیم، پژوهشگران خارجی گفتند! بیوگرافی و زندگی خصوصی پاشا جمالی،مهیار سریال نون خ و همسرش+ تصاویر جذاب و دیدنی رونمایی از هتلی که همه چیزش از طلای 24 عیار است ؛ از وان و توالت گرفته تا غذایی که در آن سرو می شود! / هتل مورد علاقه خانم‌های طلا دوست!
منتخب روز   
فروش ویلای روف گاردن دار و استخر دار حسن جوهرچی، فرهاد سریال فاصله‌ها توسط دخترش در شمال ! / در منطقه‌ای تهرانی نشین!!! سلفی دونفره نعیمه نظام دوست با سلطان کمدی ایران که یکسال حق نداشت منتشرش کنه! / چه ست آدیداسی پوشیده مهران مدیری ... سلفی آسانسوری علیرضا نیکبخت با همسر دومش که بیشتر از جانش او را دوست دارد / کراش دهه هشتاد فوتبال ایران حالا مرد زندگی شده ... (عکس) تعجب کاربران خارجی فضای مجازی از حجاب کامل همسر ستاره لیورپول / دنیا با حجاب جای زیباتری نیست؟ (عکس) بیتابی همسر و فرزندان شهرام عبدلی، بازیگر نقش مهران در سریال فاصله‌ها، بر سر پیکر بی جان او / تو کاری با دلم کردی که فکرشم نمی کردم ... (عکس) همبازی بودن آقای بیاتی، خواستگار فهیمه در پایتخت 5 با بازیگر معروف در فیلم نوستالژیک دهه شصتی / روحش شاد ... ویدئویی باورنکردنی از مرد سومالیایی که با نصف مغزش زندگی می کند/ بیچاره چه بلایی سرش اومده رودررویی با یک تمساح آن‌ هم فقط با یک ماهیتابه +فیلم متقاضیان عمره بخوانند/ آخرین وضعیت و شرایط ثبت‌نام حج عمره 1403 اعلام شد طرح 100 میلیارد پوندی برادر اسامه بن لادن برای ساخت طولانی ترین پل معلق جهان+عکس